[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 56 # Citikanda 56 Citikāṇḍa 56 - **Language:** Sanskrit ### [56.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.1) (ardhaprapāṭhakaḥ 58) iti prathamaprapāṭhake pañcamaṃ brāhmaṇam || 8-1-5 || (2.1) atha vaiśvadevī rupaddhāti | ( tye ) eṣā vai sā dvitīyā citiryāmabhyastvadaśvinā'upādhattāṃ tāmupadhāye sarvvamabhavatāṃ yadidaṃ kiṃ ca ### [56.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.2) te de̱vā'abruvan | ( ntra ) a̱śvinau vā'ida sarvvamabhūtāmupa tajjānīta yuthā vayami̱hāpyāsā̱meti te'bruvaṃścetayadhvamiti citimicchateti vāva tadabruvaṃstadicchata yuthā vayamihāpyāsā̱meti te ceta̱yamānā'etā 'apaśyanvaiśvadevīḥ ### [56.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.3) ( ste ) te'bruvan | ( ntra ) a̱śvinau vā'idam̐ sarvvamabhūtāmaśvibhyāme̱vāśvinościtima̱nūpadadhāmahā'iti te'śvibhyāme̱vāśvinościtima̱nūpādadhata tasmādetāmāśvinī citirityācakṣate tasmādyathaiva pūrvvāsāma̱darka'evametāsāma̱śvibhyām̐ hyevāśvinościtima̱nūpādadhata ### [56.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.2-2) yadveva vaiśvadevīrupadadhāti | ye vai te viśve̍ de̱vā 'e̱tāṃ dvitīyāṃ citimapaśyanye tu'e̱tena rasenopāyam̐stu'e̱te tānvevaitadupadadhāti yā 'etāḥ sarvvāḥ te devā abruvan- aśvinau vāidaṃ sarvamabhūtām, upa tajjānīta-yathā vayamihāpyāsāmeti | te'bruvan-cetayadhvamiti | citimicchateti vāva tadabruvan | tadicchata-yathā vayamihāpyāsāmeti te cetayamānā etā iṣṭakā apaśyanvaiśvadevīḥ ### [56.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.3-2) te'bruvan-aśvinau vāidaṃ sarvamabhūtām, aśvibhyāmevāśvinościtimanpapadadhāmahā'iti | te'śvibhyāmevāśvinościtimanpādadhata | tasmādetāmāśvinī citirityācakṣate | tasmādyathaiva pūrvāsāmudarkaḥevametāsām | aśvibhyāṃ hyevāśvinościtimanpādadhata ### [56.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.4) yadveva vaiśvadevī rupadadhāti | ye vai te viśve devā etāṃ dvitīyāṃ citimapaśyan, ye ta 'etena rasenopāyanpra̱jāstā̱ reta̱'sicorvelayopadadhātīme vai reta̱'sicāvanayostatpra̱jā dadhāti ta̱smādana̱yoḥ pra̱jāḥ sarvvata̱'upa̍dadhāti sarvvatastatpra̱jā dadhāti ta̱smātsarvvataḥ prajā di̱śyā'anū̱pada̍dhāti dikṣu tatpra̱jā dadhāti ta̱smātsa̱rdhvāsu dikṣu prajāḥ ### [56.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.6) (0) yadveva̱ vaiśvadevī̍rupada̱dhāti | pra̱jāpatervistrastātsa̱rdhvāḥ pra̱jā madhyata 'uda̱krāmanne̱tasyai̱vā'dhi̱ yone̱stā 'ename̱tasminnātma̱nḥ pratihite prāpa̍dyanta5 sa yaḥ sa prajāpatirvyasraṃsata | (tā) ayameva sa yo'yama̱gniścīyate'tha yā 'asmāttaḥ prajā madhyata̱'uda̱krāmannetāstā vaiśvade̱vya'i̱ṣṭakāsta̱dyaddetā 'upada̱dhāti yā 'e̱vāsmāttaḥ prajā madhyata̱'uda̱krāmaṃstā 'asminnetatpra̱pādayati reta̱ḥsicorvvelayā pṛ̱ṣṭayo vai reta̱ḥsicau madhyamu pṛ̱ṣṭayo madhyata̱'e̱vāsminne̱tāḥ prajāḥ pra̱pādayati sarvvata 'upa̍dadhāti sarvvata ' e̱vāsminne̱tāḥ pra̱jāḥ pra̱pādayati ### [56.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.7) ya̱dveva vaiśvadevī̍rupadadhāti | (tye ) e̱tadvai prajāpa̍tireta̱sminnātmanaḥ prati̍hite'kāmayata prajāḥ sṛjeya prajā̱yeye̍ti sa 'ṛtubhira̱dbhiḥ prāṇaiḥ saṃvvatsare̍ṇāśvibhyām̐ sayugbhūtvaitāḥ pra̱jāḥ prā̱janaya̱ttathaivaitadyaja̍māna 'etābhi̍rdevatā̍bhiḥ sayugbhūtvaitāḥ pra̱jāḥ pra̱janayati̱ tasmādu sarvāsve̍va sa̱jūḥ sa̱jūrityanu̍vattate ### [56.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.8) sa̱jūra̍tubhiriti̍i | tadṛ̱tūnprājanaya̱dṛ̱tubhirvvai sayugbhūtvā prā̱janaya̱tsa̱jūvvidhābhi̍rityāpo vai nvidhā 'a̱dbhirhīdam̐ sarvvaṃ nvihitama̱dbhirvvai sayugbhūtvā prājanayatsajūdaivai̍riti ta̱ddevānprājanayadyaddevā'ityācakṣate sajūdaivairvayo̍nāthairiti prāṇā vai devā vvayodhnādhaḥ prā̱ṇairhīda̍ sarvvaṃ vaya̍naṃ naddhamathò cchandā̍si vai devā vvayo̍nādhāśchandobhirhīda̍ sarvvaṃ vvayunaṃ naddhaṃ prāṇairvvai sa̱yugbhūtvā prājanayaṉ'agnaye tvā vvaiśvānarā̱yeti saṃvvatsaro vā̱'agnirvvaiśvānaraḥ saṃvvatsareṇa vai sa̱yugbhūtvā prājanayadaśvinā'dhvaryū sādayatāmiha̱ tvetya̱śvibhyāṃ vai sa̱yugbhūtvā prājanayat ### [56.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56.9) ( tsaṃ ) sa̱jūrvvasu̍bhiriti dakṣiṇataḥ | ( sta ) tadvasūnyājanayatsajū ru̱drairiti paścāttadrudrānprājanayatsajūrādityai̍rityuttaratastadādityānprājanayatsa̱jūrviśvairdevairityu̱pariṣṭāttvadviśvānde̱vānprājanayattā vai samānaprabhṛtayaḥ samānodakī nānā madhyatastā yatsamānaprabhṛtayaḥ samānodaka̍ḥḥ samānībhi̱rhi de̱vatābhiḥ purastācco̱pariṣṭācca sayugbhūtvā prājanayannatha yannānā madhya̱to'nyā'anyā hi prajā madhyataḥ prājanayat --- Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.56) · Pramāṇa