Pramāṇa · Search · About · API

Citikanda 57

Citikāṇḍa 57

Language
Sanskrit

57.1

iti prathamaprapāṭhake ṣaṣṭhaṃ brāhmaṇam || 8-1-6 || ( 2. 2. )
atha prāṇabhṛta'upa̱dadhāti | ( tye ) etadvai de̱vā'abruvaṃścetayadhvamiti
citimiccha̱teti vāva tada̱bruvaṃste cetayamānā vāyumeva citimapaśyaṃstāmasminnadadhustathaivāsminnayametaddadhāti

57.2

prāṇa̱bhṛta'upa̍dadhāti | prāṇo vai vāyurvāyume̱vāsminnetaddadhāti reta̱:sicorvvelayeme vai reta̱:sicāvanuyayosta̱dvāyuṃ dadhāti tasmādanuyā̍rvāyuḥ
sa̱rvvata'upada̍dhāti sa̱rvvatastadvāyuṃ dadhāti tasmātsa̱rvvato vāyuḥ sarvvataḥ
sa̱mīcīḥ sarvvatasta̱tsa̱myañcaṃ vāyuṃ dadhāti tasmātsa̱rvvataḥ sa̱myaṅbhūtvā
survābhyo digbhyo vāti diśyā 'anūpa̍dadhāti dikṣu tadvāyuṃ dadhāti
ta̱smātsa̱rvāsu dikṣu vāyuḥ

57.3

( yaṃ ) yadveva̱ prāṇabhṛta'upada̱dhāti | (tyā) ā̱svevaitatpra̱jāsu prāṇā̱ndadhāti tā'anantarhitā vaiśvadevībhya'upadadhātyanantarhitāṃstvatpra̱jābhyaḥ
prāṇā̱ndadhāti prāṇaṃ me pāhipā̱naṃ me pāhi vyā̱naṃ me pāhi cakṣurma'urvyā
vibhāhi śrotraṃ me śrokayetyetānevāsvetattvatpra̱jāsu prāṇā̱ndadhāti

57.4

(tyu) athāpusyā'upadghāti | (tye ) etadvai devā'abruvaṃścetayadhvamiti cittimicchateti vāva tadabruvaṃste cetayamānā vṛṣṭimèva citimapaśyaṃstāmasminnadadhustathaivāsminnayamètaddadhāti

57.5

(tya) apusyā'upadghāti | (tyā) āpo vai vṛṣṭivṛṣṭimevāsminnetaddadhāti reta̱sicorvvelayème vai reta̱sicāvanayostaddṛṣṭai dadhāti tasmādanuyorvvarṣati sarvvata upadadhāti sarvvatastadṛṣṭiṃ dadhāti tasmātsarvvato
rvvarṣati sarvvataḥ samīcīḥ sarvvatastatsamīcīṃ vṛṣṭiṃ dadhāti tasmātsarvvataḥ
samyaṅbhūtvā sarvvābhyo digbhyo varṣati vvāyavyā 'anupadadhāti vvāyau
tadṛṣṭiṃ dadhāti tasmādyāṃ diśaṃ vvāyureti tāṃ diśaṃ vṛṣṭiranveti

57.6

yudvevāpsyā'upaddhāti | ( tye ) eṣvevaitatprāṇeṣvapo dadhāti tā'anantarhitāḥ prāṇabhṛdbhya'upaddhātyanantarhitāstatprāṇebhyo'po dudhātyatho'annaṃ vā'āpo'nantarhitaṃ tatprāṇebhyo'nnaṃ dudhātyapuḥ pinvaioṣadhīrjinva dvipādava catuṣpātpāhi divo vṛṣṭimairayetyetā'evaiṣvetatklaptā
'apo dudhāti

57.7

(tya) atha cchandasyā'upaddhāti | (tye) etadvai devā'abruvaṃścetayadhvamiti
citimicchateti vāva tudbruvaṃste cetuyamānāḥ paśūnevaṃ citimapaśyaṃstāmasminnadudhustathaivāsminnayametuddadhāti

57.8

yaddevāpasyā upadadhāti | eṣvevaitatprāṇeṣvapo dadhāti | tā anantarhitāḥ prāṇabhṛdbhya upadadhāti
anantarhitāstatprāṇebhyo'po dadhāti | atho'annaṃ vā'āpaḥ | anantarhitaṃ tatprāṇebhyo'nnaṃ dadhāti
“( 1 ) apaḥ pinva, ( 2 ) oṣadhīrjinva, ( 3 ) dvipādva, ( 4 ) catuṣpātpāhi,
( 5 ) divo vṛṣṭimairaya ”-( vā. saṃ. 14

57.6-2

) iti | etā evaiṣvetatklṛptā apo dadhāti

57.7-2

athaikonaviṃśativayasyeṣṭakopadhānam
atha cchandasyā upadadhāti | etadvai devā abruvan-cetayadhvamiti-citimicchateti vāva tadabruvan
te cetayamānāḥ paśūneva citimapaśyan | tāmasminnadadhuḥ | tathaivāsminnayametaddadhāti

57.8-2

cha̱nda̱syā 'u̱pada̍dhāti | pa̱śavo̱ vai chandā̍m̐si pa̱śūne̱vāsmi̍nne̱tadda̍dhāti
sa̱rvvata̍'u̱pada̍dhāti sa̱rvvata̍sta̱tpaśū̱ṃndadhā̍ti̱ tasmā̍tsa̱rvvata̍ḥ pa̱śavo̱'pu̱syā'
anu̍padadhā̱tyapsu̱ tatpaśūnprati̍ṣṭhāpayati̱ tasmā̍dya̱dā vṛṣa̍tya̱tha pa̱śava̍ḥ
prati̍tiṣṭhanti

57.9

ya̱dveva̍ cchanda̱syā 'u̱pada̍dhāti | pra̱jāpa̍tervvisrastātpa̱śava̍ 'u̱dakrā̍mam̐śchandā̍m̐si bhū̱tvā tā̱ngāyatrī chando̍ bhū̱tvā vya̍sā''pno̱ttadya̱dvāya̱tryā''pno̱dtaddhi chanda̱ 'āśi̍ṣṭa̱m̐ sā tadbhū̱tvā pra̱jāpa̍tire̱tānpa̱śūnvaya̍sā''pno̱t

57.10

(nmū ) mūrdhā vya̍ 'iti̍ | pra̱jāpa̍ti̱rvvai mūrdhā sa vyo̍'bhavatpra̱jāpa̍tiśchanda̱ 'iti̍ pra̱jāpa̍tireva cchando̍'bhavat

57.11

( tkṣa ) kṣa̱traṃ vyaḍa̱'iti̍ | pra̱jāpa̍ti̱rvai kṣa̱tram̐ sa̱ vayo̍'bhavanmaya̱ndaṃ chanda̱
'iti̱ yadvā'aniruktaṃ tanmayanda̍ma̱niru̍kto vai pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍tireva
cchando̍'bhavat

57.12

( dvi ) vi̱ṣṭa̱mbho vyaḍa̱'iti̍ | pra̱jāpa̍ti̱rvai vi̱ṣṭa̱mbhaḥ sa vayo̍'bhava̱'dhi̍patiśchanda̱'iti̍ pra̱jāpa̍ti̱rvā'adhi̍patiḥ pra̱jāpa̍tireva̱ cchando̍'bhavat

57.13

(dvi) viśva̍karmā vaya̱'iti̍ | pra̱jāpa̍ti̱rvai viśva̍karmā̱ sa vyo'bhavatparame̱ṣṭhī chanda̱'ityāpo̱ vai pra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhī tā hi parame sthāne̍
ti̱ṣṭhanti̍ pra̱jāpa̍tire̱va parame̱ṣṭhī chando̍'bhavat

57.14

(ttā) tāni̱ vā'e̱tāni̍ | ca̱tvāri̍ vayā̍si ca̱tvāri̍ cchandā̍si
tada̱ṣṭāva̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱tryeṣā vai sā gāya̱trī yā tadbhūtvā pra̱jāpa̍tire̱tānpaśū̱nvaya̱sā''pno̱ttasmājjīrṇaṃ pa̱śuṃ vyasā''pta̱ ityā̍cakṣate̱ tasmā̍du sa̱rvāsve̱va
vyo vya̱'itya̱nuvarta̍te̱'tha̱ ye'smā̍tte pa̱śava̱ 'uda̍krāma̱nnete te-pañcadaśa̱otta̍re vya̱jo vai pa̱śavo̱ vyajraḥ pañcadaśa̱stasmā̍dya̱sya pa̱śavo bhava̱ntyapai̍va sa
pāpmāna̍tham̐ hate̱ vya̱jro haiva tasya pā̱pmāna̱mapaha̍nti̱ tasmā̱dyāṃ kāṃ ca̱ diśa̍ṃ
pa̱śumāneti̱ vyajra̍vihatātham̐ haiva tāmanva̍ti

57.13-2

(4) "viśvakarmā vayaḥ" - iti | prajāpatirvai viśvakarmā | sa vayo'bhavat | " parameṣṭhī
chandaḥ"- iti | āpo vai prajāpatiḥ parameṣṭhī | tā hi parame sthāne tiṣṭhanti | prajāpatireva
parameṣṭhī chando'bhavat

57.14-2

tāni vā'etāni catvāri vayāṃsi, catvāri cchandāṃsi-tadaṣṭau | aṣṭākṣarā gāyatrī | eṣā vai sā
gāyatrī-yā tadbhūtvā prajāpatiretānpaśūnvayasā''pnot | tasmājjīrṇaṃ paśuṃ vayasā ''pta ityācakṣate | tasmādu
sarvāsveva vayo vaya ityanuvartate | atha ye'smātte paśava udakrāman-ete te-pañcadaśottare | vajro vai
paśavaḥ | vajraḥ pañcadaśaḥ | tasmādyasya paśavo bhavanti-apaiva sa pāpmānaṃ hate | vajro haiva tasya
pāpmānamapahanti | tasmādyāṃ kāṃ ca paśumāneti-vajravihatāṃ haiva tāmanveti

Linked texts (1)