<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 58

# Citikanda 58

Citikāṇḍa 58

- **Language:** Sanskrit

### [58.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.1)

basto vyaya'iti | ba̱staṃ vyaya̱sā''pnodviva̱laṃ chanda̱'ityekapa̱dā vai  
viva̱laṃ chanda̱'ekapa̱dā ha bhūtvā'jā'udya̱kramaḥ

### [58.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.2)

(rbu) ṣṇiṇvvya̍ 'huti | bvṛṣṇiṃ vyasā''mnodviśālaṃ chanda 'huti dvipadā  
vai viśālaṃ chando dvipadā ha bhūtvā'vaya 'uccakramuḥ

### [58.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.3)

puruṣo vyaya 'huti | puruṣaṃ vyasā''mnottandraṃ chanda 'huti paṅktirvai tandraṃ  
chandaḥ pa̍ṅktirha bhūtvā puruṣā 'uccakramuḥ

### [58.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.4)

(vyāṃ ) vyāghro vyaya 'huti | vyāghraṃ vyasā''mnodanādhṛṣṭaṃ chanda 'huti  
virāḍvā'anādhṛṣṭaṃ chando'nnaṃ vai virāḍannamanādhṛṣṭaṃ virāḍḍha bhūtvā  
vyāghrā 'uccakramuḥ

### [58.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.6)

sim̐haiho vyaya 'huti | sim̐haṃ vyasā''mnocchadiśchanda 'ityaticchandā  
vai chadiśchandaḥ sā hi sarvāṇi cchandām̐si cchādayatyaticchandā ha bhūtvā  
sim̐hā 'uccakramugthāto niruktāneva paśūnniruktāni cchandām̐syupadadhāti5  
paṣṭhavāivaya 'iti | paṣṭhvāhaṃ vyava̱sā''pnodbṛhatī̱ chanda̱ 'iti bṛhatī ha  
bhū̱tvā paṣṭhvāha̱ 'u̱ccakrām̱

### [58.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.7)

( ru) u̱kṣā vaya̱ 'iti | (tyu) ukṣāṇaṃ vyayasā ''pnotkakupchanda̱ 'iti  
kaku̍bbhū bhūtvo̍kṣāṇa 'u̱ccakrām̱

### [58.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.8)

(rṛ ) ṛṣabho vaya 'iti | (tyu) ṛṣabha̱ṃ vyaya̱sā''pnotsa̱tobṛ̍hatīcchanda̱'iti sa̱tobṛ̍hatī ha bhū̱tvarṣa̍bhā 'u̱ccakrām̱

### [58.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.9)

(2) anaḍdvānvaya 'iti | (tya) anaṅgāhaṃ vyasā''protpaṅktiśchanda  
'iti paṅktirha bhūtvā'naḍvāha'uccakramuḥ

### [58.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.10)

( dhaiṃ ) dhenurvvaya'iti | dhenuṃ vyasā''proñjagatī chanda 'iti jagatī ha  
bhūtvā dhenuvaḍuccakramuḥ

### [58.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.11)

( hyu ) tryavirvvaya'iti | tryaviṃ vyasā''protriṣṭupchanda'iti triṣṭubha  
bhūtvā tryavaya'uccakramuḥ

### [58.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.12)

( diṃ ) dityavāṅgvaya'iti | dityavāhaṃ vyasā''prodvirāṭchanda 'iti  
virāḍha bhūtvā dityavāha'uccakramuḥ

### [58.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.13)

pañcāvirvvaya'iti | pañcāviṃ vyasā''prodgāyatrī chanda'iti gāyatrī ha  
bhūtvā pañcāvaya'uccakramuḥ

### [58.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.14)

( stri ) trivatso vyavya 'iti | trivatsaṃ 0vyavvasā''pnoduṣṇicchunda 'ityuṣṇiggha bhūtvā trivatsā'vyuccakramaḥ

### [58.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.15)

( stu ) turyavāṅvya 'iti | turyavāhaṃ vyavvasā''pnodanuṣṭupchunda 'ityanuṣṭubbha bhūtvā turyavāha 'vyuccakramaḥ

### [58.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.16)

^(re) ete vai te paśavaḥ | ( vo ) yāṃstatprajāpatirvyayasā''pnotta vai paśuṃ  
prathamamādvātha vaya̱o'tha cchando 'vyayasā ca̱ hyenāṃśchandasā ca parigṛhyātmannadhattātmannakuruta tathaivainānayametadvayasā caiva cchandasā ca parigṛhyātmandharatta'ātmankurute

### [58.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.17)

sa 'eṣu paśuryadagniḥ | so'traiva sarvvaḥ kṛtsnaḥ saṃskṛtastasya yāḥ  
purastādupadadhāti śiro'sya tā'atha yā dakṣiṇataścottarataśca sa 'ātmā'tha yāḥ paścāttatpuccham

### [58.14-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.14-2)

(4) “ trivatso vayaḥ ” - iti | trivatsaṃ vayasā''pnot | “ uṣṇikchandaḥ ” - iti  
uṣṇigdha bhūtvā trivatsā uccakramaḥ

### [58.10-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.10-2)

(5) “ turyavāṅvayaḥ ” - iti | turyavāhaṃ vayasā''pnot | “ anuṣṭupchandaḥ ”-( vā. saṃ.  
14

### [58.15-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.15-2)

) iti | anuṣṭubdha bhūtvā turyavāha uccakramaḥ

### [58.16-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.16-2)

ete vai te paśavo-yāṃstatprajāpatirvayasā''pnot | sa vai paśuṃ prathamamāha-atha vayaḥ-atha cchandaḥ  
vayasā ca hyenāṃśchandasā ca parigṛhyā''tmannadhatta, ātmankuruta | tathaivainānayametadvayasā caiva cchandasā  
ca parigṛhyā''tmandhatte-ātmankurute

### [58.17-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.17-2)

sa eṣa paśuryadagniḥ | so'traiva sarvaḥ kṛtsnaḥ saṃskṛtaḥ | tasya yāḥ purastādupadadhāti | śiro'sya  
tāḥ | atha yā dakṣiṇataścottarataśca-sa ātmā | atha yāḥ paścāt-tatpuccham

### [58.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.18)

( thūm̐) sa vai purastādevāgra'upaddhāta| śiro hi prathamaṃ jāyamānasya  
jāyate'tha dakṣiṇata'upadhāyottarata ' upadadhāti sārddhamayamātmā jāyatā'ityatha paścātpucch5 hyantato jāyamānasya jāyate

### [58.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.19)

tadyāni varviṣṭhāni cchandām̐si | ye sthaviṣṭhāḥ paśavastānmadhya'upaddhāti madhyaṃ tatprati paśuṃ varviṣṭhaṃ karoti tasmānmadhyaṃ prati paśurvvariṣṭho'tha  
ye vyavatsamāḥ paśavastāndakṣiṇata 'upadadhāti dakṣiṇaṃ tadardhaṃ paśordhvīyaivattaraṃ karoti tasmāddakṣiṇo'rdhaḥ paśorvīryavattaraḥ

### [58.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.20)

pūrvā̱rdhaṃ ca jaghanā̱rdhaṃ cāṇiṣṭhau karoti | yada̱hāmuśvatasta̱stenainā aṇiṣṭhā'atha̱ yadiha hrasi̍ṣṭhānpaśū̱m̐tupada̱dhāti teno'etā 'aṇiṣṭhāḥ pūrvā̱rdhaṃ ca tajjaghanā̱rdhaṃ ca paśoraṇiṣṭhau karoti tasmātpūrvā̱rdhena jaghanā̱rdhena paśoḍaṇiṣṭhau  
tasmātpūrvā̱rdhena ca jaghanā̱rdhena ca paśu̱rucca tiṣṭhati saṃ ca̱ viśatyatha loka̍mpṛṇe'upa̱dadhātyasyā̍m̐ sra̱ktyāṃ tayoru̱pari bandhuḥ purī̍ṣaṃ nivapati  
tasyo̱pari bandhuḥ

### [58.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58.8-2)

iti prathamaprapāṭhake aṣṭamaṃ brāhmaṇam || 8-1-8 || ( 2. 4. )  
iti dvitīyo'dhyāyaḥ samāptaḥ

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.58) · Pramāṇa
