<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 60

# Citikanda 60: atha dvitīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam

Citikāṇḍa 60

- **Language:** Sanskrit

### atha dvitīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam

### [60.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.1)

tṛtīyā'dhyāye ca dvitīyaṃ brāhmaṇam  
atha vi̱śva̱jyoti̍ṣamupadadhāti | vāyurvai madhya̱mā vi̱śva̱jyoti̍rvāyurhya1aivāntarikṣaloke vi̱śvaṃ jyoti̍rvāyume̱vaitadupa̍dadhāti tāmanantarhitāṃ di̱śyābhya'upadadhāti dikṣu tadvāyuṃ dadhāti tasmātsarvvāsu dikṣu vāyuḥ

### [60.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.2)

( yaṃ ) yadveva vi̱śva̱jyoti̍ṣamupada̱dhāti | prajā vai vi̱śva̱jyotiḥ prajā  
hyevevaṃ vi̱śvaṃ jyotiḥ pra̱jananama̱vaitadupa̍dadhāti tāmanantarhitāṃ di̱śyābhya'upadadhāti dikṣu tatprajā dadhāti tasmātsarvvāsu dikṣu prajāḥ

### [60.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.3)

(0) vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatviti | vi̱śvaka̍rmā hyetāṃ tṛtīyāṃ citimapaśyadantarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīmityantarikṣasya hyeṣaṃ pṛṣṭhe  
jyotiṣmānvāyuḥ

### [60.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.4)

( ñvi ) viśvasmai̍ prāṇāyāpānāya̍ vyānāyeti prāṇo vai viśva̱jyotiḥ  
sarvvasmā'u̱ hyetasmai̍ prāṇo viśvaṃ jyoti̱ryaccheti sarvvaṃ jyoti̱ryacchetye̱taddvāyuṣṭe'dhi̍patiriti vāyume̱vāsyā 'adhi̍patiṃ karoti sādayitvā  
sūda̱dohasā'bhima̍rdati tasyokto bandhuḥ

### [60.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.5)

( u ) atha̱rttavyā'upa̱dadhāti | ( tyu ) ṛ̱tava'ete yadṛ̱tavyā 'ṛ̱tūnaivaitadupadadhāti nabhaśca nabha̱syaśca vārṣikāvṛ̱tū'iti nāmanī'ena̱yorete  
nāmabhyāme̱vaine'etadupa̍dadhāti dve'iṣṭake bhavato dvau hi māsāvṛ̱tuḥ sakṛtsādayatyekaṃ tadṛ̱tuṃ karotyavakāsūpadadhātyavakābhiḥ pra̱cchādayatyāpo vā'avakā'apastade̱tasminnṛ̱tau dadhāti tasmādetasminnṛ̱tau bhūyi̍ṣṭhaṃ varṣati

### [60.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.6)

( tya ) athottare | ( 28 ) iṣaścorja̍śca śāradāvṛtū'ḍuti nāmanī 'enayoraite nāmabhyāme̱vaine 'etadupadadhāti dve'ḍuṣṭake bhavato dvau hi māsāvṛtuḥ  
sakṛtsādayatyekaṃ tadyutaṃ karotyavakāsūpadadhātyāpo vā'avakā 'apastudetasya'rttaḥ purastāddadhāti tasmādetasya'rttaḥ purastādvarṣati nopariṣṭātpracchādayati tasmānna tathaivopariṣṭādvarṣati

### [60.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.7)

tadyudetā 'atropaddhāti | saṃvvatsara 'eṣo'gnirima' u lokāḥ saṃvvatsarastasyāntarikṣameva madhyamā citirantarikṣamasya varṣāśaradāvṛtū tadyudetā  
'atropaddhāti budevā̱āsyaitā 'ātma̱nastadasminnetatpratidadhāti tasmādetā'atropaddhāti

### [60.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.8)

ya̱dvevaitā 'atropaddhāti | prajāpatireṣo'gniḥ saṃvvatsara 'u prajāpatistasya mudhyameva madhyamā citirmadhyamasya varṣāśaradāvṛtū tadyudetā'atropaddhāti ya̱devā̱syaitā'ātma̱nasta̱dasminnetatpratidadhāti tasmādetā'atropaddhāti

### [60.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.9)

tā vā'etāḥ | ( śca ) catasra 'ṛtavyā madhyamāyāṃ citā'upaddhāti  
dve dve'itarāsu citiṣu catuṣpādā vai paśavo'ntarikṣaṃ madhyamā citirantarikṣe tatpaśūndadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ paśavaḥ

### [60.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.10)

( vo ) yudveva catasraḥ | ( śva ) catuṣpādā vai paśavo'nnaṃ paśavo madhyaṃ  
madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti

### [60.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.11)

yudveva catasraḥ | ( śva ) caturakṣaraṃ vā'antarikṣaṃ dvyakṣarā'itarāścitayastadyāvadantarikṣaṃ tāvattatkṛtvopaddhāti

### [60.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.12)

yudveva catasraḥ | paśūreṣa yudagnirmadhyaṃ tatprati paśuṃ vyuriṣṭhaṃ karoti tasmānmadhyaṃ prati paśurvvariṣṭhaḥ

### [60.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.13)

( stā ) tā vā'etāḥ | ( śru ) catasra 'ṛtuvyāstāsāṃ viśva̱jyotiḥ  
pañcamī pañca diśyāstaduśa duśākṣarā virāḍannaṃ vi̱rānmudhyaṃ madhyamā  
citirmadhyatastadannaṃ dudhāti tā'anantarhitāḥ svayamātṛṇṇāyā' upadadhāti  
prāṇo vai svayamātṛṇṇā 'nantarhitaṃ tprāṇādannaṃ dudhātyuttarā' uttaraṃ tprāṇādannaṃ dadhāti

### [60.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60.14)

( tyu ) atha prāṇabhṛta' upadadhāti | prāṇā vai prāṇabhṛtaḥ prāṇāne̱vaitadupadadhāti tā daśa bhavanti daśa vai prāṇāḥ pūrvārdha'upadadhāti purastāddhīme  
prāṇā'āyurme pāhi jyotirme yaccheti prāṇo vai jyotiḥ prāṇaṃ me yacchetye̱vaitadāha tā'anantarhitā'ṛtuvyābhya'upadadhāti prāṇo vai vāyurṛtuṣu tadvāyuṃ pratiṣṭhāpayati

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.60) · Pramāṇa
