Citikanda 61
Citikāṇḍa 61
- Language
- Sanskrit
61.1
iti dvitīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam || 8-2-1 || ( 3. 2. )
atha cchandasyā'upaddhāta | paśavo vai chundāem̐syuntarikṣaṃ madhyamā
citirantarikṣe tatpaśūndadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ paśavaḥ
61.2
( vo ) ya̱dveva̱ cchanda̱syā 'upa̍dadhāti | pa̱śavo̱ vai chundā̍em̐syannaṃ paśavo
madhyaṃ madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti
61.3
tā dvādaśa dvādaśopadadhāti | dvādaśākṣarā vai jagatī paśavo vai jagatyantarikṣaṃ madhyamā citirantarikṣe tatpaśūndadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ
paśavaḥ
61.4
( vo ) yudveva dvādaśa-dvādaśa | dvādaśākṣarā vai jagatī paśavo vai jugatyannaṃ
paśavo madhyaṃ madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti tā'anantarhitāḥ prāṇabhṛddhya'upaddhātyanantarhitaṃ tutprāṇebhyo'nnaṃ dadhātyuttarā' uttaraṃ tutprāṇebhyo'nnaṃ dadhāti
61.5
mā cchanda'iti | (tya) ayam̐ vai loko mā'yam̐ hi loko mita'iva pramā
cchanda'ityantarikṣaloko vai pramā'ntarikṣaloko hyasmāllokātpramita'iva
pratimā cchanda'ityasau vai lokaḥ pratimeṣu hyantarikṣaloke pratimita'ivāsrīvayaśchanda'ityannamasīvayastadyudeṣu lokeṣvannaṃ tudasīvayo'tho yudvebhyo
lokebhyo'nnam̐ sravati tudasīvayo'thāto niruktānyeva cchūndām̐syupadadhāti
61.6
paṅktiśchandaḥ | ( 5 ) uṣṇikchando bṛhatī cchando'nuṣṭupchando virāj
chando gāyatrī cchandastriṣṭupchando jagatī cchunda'ityetāni niruktāni
virāḍaṣṭamāni cchandām̐syupadadhāti pṛthivī cchando'ntarikṣaṃ cchanda
'iti yānyetaddevatyāni cchandām̐si tānyevaitadupadadhātyagnirdevatā vāto
devatetyetā vai devatāśchandām̐si tānyevaitadupadadhāti
61.7
sa vai nirūktāni cāniruktāni copa̍dadhāti | sa yutsa̱rvāṇi nirūktānyu̍pā̱dhāsya̱danta̍vaddhānnama̍bhaviṣya̱dakṣeṣyata hātha yatsa̱rvāṇyu̍niruktāni
paro'kṣaᳵ hyānna̍mabhaviṣya̱nna ha̍nadṛkṣyaṃścana nirūktāni cāniruktāni copa̍dadhāti ta̱smānniruktamannamadya̱mānaṃ nu kṣīyate
61.8
tāni vā'e̱tāni | trīṇi dvāda̱śānya̍padadhāti tatṣaṭtri̱m̐śa̱tṣaṭtri̱m̐śadakṣarā bṛhatye̍ṣā vai sā bṛhatī yāṃ taddevā'antarikṣaṃ bṛhatīṃ tṛtīyāṃ citi̍ma̱paśyaṃstasyā'e̱tasyai devā'uttamāḥ
61.9
( 0 ) yudvevaitā'ḍaṣṭakā'upaddhāti | prajāpatervisrastātsa̱rvāṇi
bhūtāni sa̱rvā diśo'nu vyudakrāman
61.10
( nta ) sa yaḥ sa prajāpatirvyasram̐sata | ( tā ) ayameva sa yo'yamagniścīyate'tha ya̱ānyasmāttāni bhūtāni vyudakrāmannetāstā'ṣṭakāstadyudetā'upaddhāti yānyevāsmāttāni bhūtāni vyudakrāmaṃstānyasminnetatpratidadhāti
61.11
tayā daśa prathamā'upaddhāti | sa candramāstā daśa bhavanti daśākṣarā
virāḍannaṃ virāḍannamu candramā'atha yā' uttarāḥ ṣaṭtriṃśadarthamāsāśca te māsāśca caturviṃśatirardhamāsā dvādaśa māsāścandramā vai saṃvatsaraḥ sarvāṇi bhūtāni
61.12
taṃ yutra̍ de̱vāḥ sama̱skurvan̍ | ( 1m̐stu ) tadu̍sminne̱tāni̱ survāṇi bhū̱tāni̍
madhya̱to'da̍dhusta̱thaivāsmi̍nnayame̱tadu̍dhyāta tā'ana̍ntarhitā 'ṛtuvyābhya̍'upa̱dadhā̱tyṛtuṣu tatsarvāṇi bhūtāni pratiṣṭhāpayati
Linked texts (1)
- Mādhyandina — Sanskrit