Pramāṇa · Search · About · API

Citikanda 68

Citikāṇḍa 68

Language
Sanskrit

68.1

a̱thāto'nvāvṛ̍tam | (ntri) tri̱vṛda̍tīṃ pu̱rastā̍dupadadhātyekavi̱ᳵśavatī̍ṃ
pa̱ścātpañca̍daśavatīṃ da̍kṣiṇa̱taḥ sa̱ptada̍śavatīmuttara̱taḥ

68.2

(') e̱tadvai prajāpatim | (ntri) tri̱vṛda̱tyāmupahatāyāṃ pañca̍daśava̱tyāṃ
mṛ̱tyurasī̍dadi̱māmṛta 'upadhāsya̍te tamatra̍ grahīṣyā̱mīti̱ taṃ prāpa̍śya̱ttaṃ
pra̱syāya̍ pari̱kramyaika̍vi̱ᳵśavatī̱mupā̍dhattaikavi̱ᳵśavatī̍ṃ mṛ̱tyuranvaga̍cchatpañcadaśava̱tīmupā̍dhatta pañcadaśavatīṃ mṛ̱tyuranvaga̍cchatsaptadaśavatīmu̱pādha̍tta̱ so'trai̱va
mṛ̱tyuṃ nya̍karodatrāmohayattathaivaitadyaja̍māno'trai̱va sarvvā̍npā̱pmano̱ nika̍ro̱tyatra̍
mohayati

68.3

( tya ) athottarāḥ | ( ttri ) trivṛ̱ddhatyāmeva̱ trivṛddhatīmanūpadadhātyekavim̐śa̱vatyāmekavim̐śa̱vatīṃ pañcadaśa̱vatyām̐ saptadaśa̱vatīm̐ saptadaśa̱vatyāṃ
pañcadaśa̱vatīṃ tā yudevaṃ vyati̱hāramupada̱dhāti tasmādakṣṇayāstomīyā 'atho
yudete stomā 'a̱to'nyathā'nupūrvaṃ tasmādvevākṣṇayāstomīyā 'atho 'e̱vaṃ
devā 'u̱pādadhatetarathā'surāstato devā 'abhavanparā'surā bhavatyātma̱nā
parā'sya dviṣanbhrātṛvyo bhavati ya 'evaṃ veda

68.4

tyāveva śiraste yutrivṛdvatyau bhavatastrivṛddhi śiro dve bhavato dvikapālam̐
hi śiraḥ pūrvārdha'upaddhāti purastāddhīdam̐ śiraḥ

68.5

pratiṣṭhaikavim̐śavatyau | te yudekavim̐śavatyau bhavataḥ pratiṣṭhā hyekavim̐śo dve bhavato dvandvam̐ hi pratiṣṭhā paścādupadadhāti paścāddhīyaṃ pratiṣṭhā

68.6

bāhū pañcadaśavatyau | te yutpañcadaśavatyau bhavataḥ pañcadaśau hi bāhū dve
bhavato dvau hīmau bāhū pārśvata' upadadhāti pārśvato hīmau bāhū

68.7

( ' ) annam̐ saptadaśavatyau | te yutsaptadaśavatyau bhavataḥ saptadaśam̐ hyannaṃ
dve bhavato vyakṣaram̐ hyannaṃ te'nantarhite pañcadaśavatībhyāmupadadhātyanantarhitaṃ tadvāhubhyāmannaṃ dadhāti bāhye pañcadaśavatyau bhavato'ntare saptadaśavatyau
bāhubhyāṃ tadubhayato'nnaṃ parigṛhṇāti

68.8

( tyu ) atha yā madhya'upadadhāti | su 'ātmā tā retassicorveḷayopadadhāti pṛṣṭhayo vai retassicau madhyamu pṛṣṭhayo madhyato hyayamātmā sarvvata
'nupadadhāti sarvvato hyayamātmā'tha yaduto'nyadatiriktaṃ tayadai devānāmatiriktaṃ chandām̐si tāni tadẏāni tāni cchandām̐si paśavaste tadye te
paśavaḥ puṇyāstā lakṣmyastadyāstāḥ puṇyā lakṣmyo'sau sa 'ādityaḥ
su' āsāṃmeṣa dakṣiṇataḥ

68.9

(stā) tā haike'nantarhitāśchidratībhyāmupadadhati | jihvā hanū'iti
vvadanto yāścaturdaśa te hanū yāḥ ṣaṭ sā jihveti na tathā kuryyādati
te raṃcayanti yathā pūrvvayohrnvorapare hanū'anūpadadhyādyathā pūrvvasyāṃ
jihvāyāmaparāṃ jihvāmanūpadadhyāttādṛktadyatrāhaiva śirastadeva hanū tajjihvā

68.8-2

atiriktaṃ tat | yadvai devānāmatiriktam-chandāṃsi tāni | tadyāni tāni cchandāṃsi-paśavaste
tadye te paśavaḥ-puṇyāstā lakṣmyaḥ | tadyāstāḥ puṇyā lakṣmyaḥ-asau sa ādityaḥ| sa āsā
meṣa dakṣiṇataḥ

68.9-2

tā haike'nantarhitāśchidratībhyāmupadadhati | jihvā hanū iti vadantaḥ| yāścaturdaśa te hanū | yāḥ ṣaṭsā jihveti | na tathā kuryāt | ati te recayanti | yathā pūrvayornvorapare hanū anūpadadhyād,
yathā pūrvasyāṃ jihvāyāmaparāṃ jihvāmanūpadadhyāt | tādṛktat | yatrāhaiva śiraḥ-tadeva hanū,
tajjihvā

68.10

( hvā'smi ) asminnu haike'vāntaradeśa'upaddhati | (tya) asau vā'āditya'etā 'amuṃ tadādityametasyāṃ diśi dadhma 'iti na tathā kuryādanyāni vāva tāni karmāṇi yairetamutra dudhāti

68.11

dakṣiṇata 'u haika'upaddhati | tadetāḥ puṇyā lakṣmīrdakṣiṇato dadhmaha'iti
tusmādyusya dakṣiṇato lakṣma bhavati taṃ puṇyalakṣmīka' ityācakṣata'uttaratu striyā' uttarata' āyatanā hi strī tattatkṛtameva purastāccaivainā'upadudhyādyatrāṃhaiva śirastaddeva hanū tajjihvā'thaitāḥ puṇyā lakṣmīrmukhato dhatte
tusmādyusya mukhe lakṣma bhavati taṃ puṇyalakṣmīka' ityācakṣate

68.12

saiṣā brahma̱citiḥ | ( ryaṃ ) yadbrahmo̱pādadhattasmādbrahma̱citiḥ sā prajāpaticitiryatprajāpatimupā̍dadhattasmātprajāpaticitiḥ sa'rṣicitiryadṛṣī̍nupā̍dadhattasmādṛṣicitiḥ sā vāyucitiryadvāyumupādadhattasmādvāyucitiḥ
sā stomacitirya̱tstomānupā̍dadhattasmātstomacitiḥ sā prāṇacitiryatprāṇānupā̍dadhattasmātprāṇacitirato yatamadeva katamañca vidyāttena
haivāsyaiṣā''rṣeyavatī bandhumatī citirbhavatyatha lokampṛṇe'upa̱dadhātyasyām̐
saktyāṃ tayorupari̱ bandhuḥ purīṣaṃ ni̱vapati tasyopari bandhuḥ

68.8-3

iti tṛtīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam || 8-3-1 || ( 4.4. )
iti caturtho'dhyāyaḥ samāptaḥ

Linked texts (1)