[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda) › 6 # Citikanda 6 Citikāṇḍa 6 - **Language:** Sanskrit ### [6.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.1) pra̱jāpa̍ti̱rvā'i̱damagra̍'āsīt | ( 'e ) eka̍ eva̱ so'kā̍mayata syāṃ pra̱jāyeyeti̱ so'śrāmyatsa tapo'tapyata tasmā̍cchrāntāttepānādāpo'sṛjyanta tasmā̍tpuruṣāttaptādāpo jāyante ### [6.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.2) ( nta' ) āpo'bruvan | ( nka ) kva va̱yaṃ bhavā̱meti tapyadhva̱mitya̍bravīttā 'atapyanta tāḥ phena̍masṛjanta̱ tasmā̍da̱pāṃ taptā̍nāṃ pheno jāyate ### [6.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.3) pheno'bravīt | ( tkā ) kāhaṃ bhavānī̍ti tapyasvetya̍bravītso'tapyata sa mṛda̍masṛjataitadvai phena̱stapya̍te̱ yadu̍psvāve̱ṣṭhamānaḥ plavate sa ya̱dopaha̍nyate mṛde̱va bhava̍ti ### [6.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.4) mṛda̱bravīt | ( tkā ) kā̱āṃ bhavānīti tapya̱svetya̍bravītsā'tapyata sā sikatā 'asṛjataitadvai mṛtaptyate yadenāṃ vikrarṣanti tasmādyadyapi sumātsrnaṃ vvikarṣanti saikatamivaiva bhavatyetāvattu tadya̱tkāhaṃ bhavāni kāhaṃ bhavānīti ### [6.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.5) sikatābhyaḥ śarkarā'masṛjata | tasmātsikatāḥ śarka̱raivāntato bhavati śarkarāyā 'aśmānaṃ tasmāccharkarāśmaivāntato bhavatya̱śmano'yastasmā̱ā'śmano'yo dhamantyayaso hiraṇyaṃ tasmādayo bahudhmāta hiraṇyasaṃkāśamivaiva bhavati ### [6.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.6) tadya̱dasṛjya̱tākṣarat | ( tta ) tadyada̱kṣarattasmādakṣaraṃ yuda̱ṣṭau kṛtvo'kṣaratsaivāṣṭākṣarā gāyatryabhavat ### [6.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.7) ( ṅa ) abhūdvā'iyaṃ pratiṣṭheti | tadbhūmirbhavattāmaprathayatsā pṛthivyabhavattasyāmasyāṃ pratiṣṭhāyāṃ bhūtāni ca bhūtānāṃ ca patiḥ saṃvvatsarāyādīkṣanta bhūtānāṃ patirgṛhapatirāsīduṣāḥ patnī ### [6.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.8) tadyāni tāni bhūtāni | ( nyu ) ṛtavaste'tha yaḥ sa bhūtānāṃ patiḥ saṃvvatsaraḥ so'tha yā sāṣāḥ patnyauṣasī sā tānīmāni bhūtāni ca bhūtānāṃ ca patiḥ saṃvvatsara'uṣasi reto'siñcansa saṃvvatsare kumāro'jāyata so'rodīt ### [6.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.9) ( t ) taṃ prajāpatirabravīt | ( tku ) kumāra ki rodiṣi yacchramāttapaso'dhi jāto'sīti so'bravīdanapahatapāpmā vā'asmyahitanāmā nāma me dhehīti tasmātputrasya jātasya nāma kuryātpāpmānamevāsya tadapahantyapi dvitīyamapi tṛtīyamabhipūvvaṃmevāsya tatpāpmānamapahanti ### [6.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.7-2) abhūdvāiyaṃ pratiṣṭheti-tadbhūmirbhavat-tāmaprathayat-sā pṛthivyabhavat | tasyāmasyāṃ-pratiṣṭhāyāṃbhūtāni ca, bhūtānāṃ ca patiḥ-samvatsarāyādīkṣanta | bhūtānāṃ patirgṛhapatirāsīt, uṣāḥ patnī ### [6.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.8-2) tad yāni tāni bhūtāni-ṛtavaste | atha yaḥ sa bhūtānāṃ patiḥ-samvatsaraḥ saḥ | atha yā soṣāḥ patnī-auṣasī sā | tānīmāni bhūtāni ca, bhūtānāṃ ca patiḥ samvatsara'uṣasi reto'siñcan | sa saṃvatsare kumāro'jāyata | so'rodīt ### [6.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.9-2) taṃ prajāpatirabravīt-kumāra ! kiṃ rodiṣi | yacchramāttapaso'dhijāto'sīti | so'bravīt-anapahatapāpmā vā'asmi-ahitanāmā | nāma me dhehīti | tasmātputrasya jātasya nāma kuryāt pāpmānamevāsya tadapahanti | api dvitīyam, api tṛtīyam | abhipūvaimevāsya tat pāpmānamapahanti ### [6.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.10) tamabravīdrudro'sīti tadyadasya tannāmākarodagnistadrūpamabhavadagnirvai rudro yadarodīttasmādrudraḥ so'bravījjyāyānvā'ato'smi dhehyeva me nāmeti ### [6.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.11) tamabravīcchrarvo'sīti | tadyadasya tannāmākarodāpastadrūpamabhavannāpo vai sarvvoṃ'dbhyo hīda1m̐ sarvva jāyate so'bravījjyāyānvā'ato'smi dhehyeva me nāmeti ### [6.10-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.10-2) tamabravīt-rudro'sīti | tad yadasya tannāmākarot-agnistadrūpamabhavat | agnirvai rudraḥ | yadarodīt-tasmādrudraḥ | so'bravīt-jyāyānvā'ato'smi, dhehyeva me nāmeti ### [6.11-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.11-2) tamabravīt-śarvo'sīti | tad yadasya tannāmākarot-āpastadrūpamabhavan | āpo vai sarvaḥ | adkyo hīdaṃ sarvaṃ jāyate | so'bravīt-jyāyānvā'ato'smi, dhehyeva me nāmeti ### [6.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.12) tamabravītpaśupati̱rasīti̍ | tadyadasya̱ tannā̱mākarodoṣadhayastadrūpamabhavanno ṣadhayo vai paśupatistasmādyadā paśa̱va' oṣadhīrlabha̍nte'tha patīyanti so'bravījjyāyānvā'a̱to'smi̱ dhehye̱va me̱ nāmeti̍ ### [6.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.13) tamabravīdu̱gro'sīti̍ | tadyadasya̱ tannā̱mākarodvāya̱ustadrūpamabhavadvāyurvā 'u̱grastasmādyadā bala̱vadvātyu̱gro vātītyāhuḥ so'bravījjyāyānvā'a̱to'smi̱ dhehye̱va me̱ nāmeti̍ ### [6.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.14) tama̱bravīdaśanirasīti̍ | tadyadasya̱ tannā̱mākarodvidyuttadrūpamabhavadvidyuddhā'śani̱stasmādyaṃ vidyuddhantyaśani̱ravadhīdityāhuḥ so'bravījjyāyānvā'a̱to'smi̱ dhehye̱va me̱ nāmeti̍ ### [6.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.15) tamabravīdbhavo'sīti | tadyadasya tannāmākarotparjanyastadrūpamabhavatparjanyo vai bhavaḥ parjanyāddhīda11 sarvvaṃ bhavati so'bravījjyāyānvā'ato'smi dhehyeva me nāmeti ### [6.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.16) tamabravīnmahānde̱vo'sīti | tadyadasya tannāmākaroccandramāstadrūpamabhavatprajāpatirvai candramāḥ prajāpatirvai mahāndevuḥ so'bravījjyāyānvā'ato'smi dhehyeva me nāmeti ### [6.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.17) tamabravīdīśāno'sīti | tadyadasya tannāmākarodādityastadrūpamabhavadādityo vā'īśāna'ādityo hyasya sarvvasyeṣṭe so'bravīdetāvānvā'asmi māmetaḥ paro nāma dhā iti ### [6.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.18) tānyetānyaṣṭāvagnirūpāṇi | kumāro nava̱maḥ saivāgnestrivṛttā ### [6.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.19) ya̱dvevāṣṭāvagnirūpāṇi | ( ṇya ) aṣṭākṣarā gāyatrī tasmādāhurgāyatro'gniriti so'yaṃ kumāro rūpāṇyanuprāviśanna vā'gniṃ kumāramiva paśyantyetānyevāsya rūpāṇi paśyantyetāni hi rūpāṇyanuprāviśat ### [6.20](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6.20) (ntaṃ) tumeta saṃvvatsara'eva cinvīyāt | ( tsaṃ) saṃvvatsare'nubrūyāddvayorityu haike'āhuḥ saṃvvatsaraṃ vai tadveto'siñcantsa saṃvvatsare kumāro'jāyata tasmāddvayoreva cinvīyāddvayo̱ranubrūyāditi saṃvvatsare tveva cinvīyātsaṃvvatsare'nubrūyādyadvāva retaḥ siktaṃ tudeva jāyate tattato vikriyamāṇameva vvardhamāna śete tasmātsaṃvvatsara'eva cinvīyātsaṃvvatsare'nubrūyāttasya citasya nāma karoti pāpmānamevāsya tadapṛhanti citranāmānaṃ karoti citro'syagni sarvvāṇi hi citrāṇyagniḥ ## Linked texts (2) - [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.6.1.3.1) — Sanskrit - [Kāṇvīya Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.kanviyasatapathabrahmana.28.2) — Sanskrit --- Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.6) · Pramāṇa