Pramāṇa · Search · About · API

Citikanda 7

Citikāṇḍa 7

Language
Sanskrit

7.1

pra̱jāpa̍tira̱gnirū̱pāṇya̱bhya̍dhyāyat | ( tsu ) sa̱ yo'yam̐ ku̱māro̍ rū̱pāṇyanu̱pra̍viṣṭa āsī̱ttamanrvaicchatta̱to'dhi̱rave̍da̱nu̱ vai mā̍ pi̱tā pra̱jāpa̍tiricchati̱ hanta̱
tadrū̱pama̍sāni̱ yanma̱'eṣa̱ na vedeti̍

7.2

sa e̱tānpañca̍ pa̱śūna̍paśyat | ( tyu ) pu̱ruṣa̱maśva̱ṃ gāmu̱vima̱jaṃ yadapa̍śyattasmā̍de̱te pa̱śava̍ḥ

7.1-2

prajāpatiragnirūpāṇyabhyadhyāyat | sa yo'yaṃ kumāro rūpāṇyanupraviṣṭa āsīt-tamānvaicchat
so'dhiraveda-anu vai mā pitā prajāpatiricchati, hanta tadrūpamasāni-yanma'eṣa na vedeti

7.2-2

sa etānpañca paśūnapaśyat-puruṣam, aśvam, gām, avim, ajam | yadapaśyat-tasmādete paśavaḥ

7.3

su etānpa̱ñca paśūnprāviśat | (tsu) su e̱te pa̱ñca paśa̱vo'bhavansu̱mai pra̱jāpati̱ranvai̍vaicchat

7.4

(tsu ) su e̱tānpa̱ñca paśū̍napaśyat | ( dya ) yada̱paśya̱ttasmā̍dete pa̱śava̱steṣve̱tumapaśya̱ttasmā̍de̱vaite pa̱śavaḥ

7.5

su aikṣata | (te) i̱me vā'a̱gniri̱māne̱vātmāna̍mabhi̱saṃskaravai yathā vā'a̱gniḥ
su̱middho dī̱pyata̍ 'e̱vame̱ṣāṃ cakṣu̍rdīpyate yuthā'gne̍dhūma udvyata 'e̱vame̱ṣāmū̱ṣmodvayate yathā̱gnira̱bhyāhi̍taṃ da̱hatye̱vaṃ ba̱psati yuthāgne̱rbhasma sīda̍tye̱vame̱ṣāṃ
purīṣa sīda̱tīme vā'a̱gniri̱māne̱vātmāna̍mabhi̱saṃskaravā̱'iti tā̱nnānā
de̱vatā̍bhya āla̍ipsata̱ vaiśvakarma̍ṇaṃ pu̱ruṣaṃ vāruṇa̱maśva̍maindramṛṣa̱bhaṃ tvā̱ṣṭramvimāgne̱yama̱jam

7.6

( tham̐ ) su aikṣata | nānā vā'haṃ devatābhya āla̍ipsa̱'gne̍ra̱ham̐ rūpāṇi
kāmaye hantenānagnibhyaḥ kāmāyālabhā'iti tānagnibhyaḥ kāmāyāla̍bhata
tadyadagnibhya iti bahūni hyagne̍rūpāṇyabhya̱dhyāyadatha yatkāmāyeti kāmena
hyālabhata tānāprītānparyagnikṛtāna̱dīcī̱ī nītvā sama̍jñapayat

7.7

( tsu ) su aikṣata | yā vai śrīrabhya̱dhyāsi̍ṣami̱māstāḥ śīrṣasu hanta śīrṣāṇye̱vopa̍dadhā̱ iti̱ su śīrṣāṇye̱votkṛtyo̍pādadhā̱āthaitarāṇi kusindhānya̱psu
prāplāvayada̱jena yajñam̐ sama̍sthāpayannenme yajño vikluṣṭo'sa̱dityātmā vai
ya̱jño nenme'yamātmā vikluṣṭo'sadityetena paśuneṣṭvā tatprajāpatirapaśyadya̱thaitatsyānnerantaṃ na paryait

7.8

( tsu ) sa aikṣata | yamimumātmānamapsu prā̍piplavaṃ tama̱nvicchā̱nīti̍
tamu̱nvaicchattadya̱deṣā̱mapsu pravi̍ddhānāṃ pratya̍tiṣṭhattā apaḥ sama̍bharadya yudasyāṃ
tāṃ mṛdaṃ tadubhayam̐ sambhṛtya mṛdaṃ cāpaśceṣṭakāmaka̱rottasmādetadubhayamiṣṭakā
bhavati mṛccāpaśca

7.9

sa aikṣata | yadi vā̱'ida̱mitthameva sa̱dātmānamabhisaṃskariṣye martyaḥ kuṇapo'napahatapāpmā bhaviṣyāmi hantaitadagninā pacānīti tadagninā'pacattadenadamṛtamakarodetadvai havigmṛtaṃ bhavati yadagninā pacanti tasmādagnineṣṭakāḥ
pacantyamṛtā evaināstatkurvvanti

7.10

tadyaddigdvā paśunā'paśyat | (tta) tasmādiṣṭakāstasmāddiṣṭaivai paśuneṣṭakāḥ
kuryā'niṣṭakā ha vā bhavanti yāḥ purā paśoḥ kurvvantyatho ha tadanyadeva

7.11

tadyāstāḥ śriyaḥ | ( S ) etāni tāni paśuśīrṣāṇyatha yāni tāni
kusindhānyetāstāḥ pañca citayastadyatpaśuśīrṣāṇyupadhāya citīścinotyetaireva tacchīrṣabhiretāni kusindhāni saṃdadhāti

7.12

ta'ete sarvve paśavo yadagniḥ | ( stu ) tasmādagnau paśavo ramante paśubhireva tutpaśavo ramante tusmādyusya paśavo bhavanti tusminnagnirādhīyate'gnirhyaiṣa yutpaśavastuto vai prajāpatiragnirabhavat

7.13

(tta) taddhaika'āhuḥ | ( 1 ) atraivainaiḥ sarvaiḥ paśubhiryajeta yadvā'etairutra sarvaiḥ prajāpatirayakṣyata taddevāgre'ntaṃ paryaiṣyattadyadetairatra sarvairyajeta
taddevāgnirantaṃ parīyāditi na tathā kuryāddivānāṃ taditādiyādatho pathastudiyādatho kiṃ tataḥ sambharedetāni vā'etatkutsinyānyetāśvitīḥ sambharati tusmāttathā na kuryāt

7.14

(dyu) suddevaitānpaśūnālabhate | (ta) āyatanamevaitadye karoti na
hyanāyatane kaścana ramate'nnaṃ vā'āyatanaṃ tadetatpurastānnidadhāti tadenaṃ
paśyannagnirupāvartate

7.15

puruṣo'śvo gauśvirajo bhavanti | etāvanto vai survve paśavo'ntaṃ paśuvastadyāvadannaṃ tadetatpurastānnidadhāti tudenaṃ puśyannagnirupāvartate

7.16

pañca bhavanti | pañca hyete'gnayo yudetāśvitayastebhya' etatpañcāyatanāni
vidadhāti tadenaṃ paśyannagnirupāvartate

7.17

tadyada̱gnibhya' iti | bahuvo hyete'gnayo yudetāścitayo'tha yatkāmāyeti
yuthā taṃ kāmamāpnuyādyajamāno yatkāma 'etatkarma kurute

7.18

puruṣam̐ prathamamālabhate | puruṣo hi prathamaḥ paśūnāmathāśvaṃ puruṣa m̐ hyanvaśvā'tha gāmaśva m̐ hyanu gau̱rathāvi̍ gā m̐ hyanvavirathājamavi m̐ hyanvajasta̱de̍nānyathāpūrvvaṃ yathāśreṣṭhamālabhate

7.19

teṣāṃ viṣamā raśanāḥ syuḥ | puruṣasya varpiṣṭhā'tha hasīyasyutha hasīyasī
tadyathārūpaṃ paśūnā m̐ raśanāḥ karotyapāpavasyasāya survvāstveva samāḥ
syuḥ survvāḥ sadṛśyaḥ surve hyete samāḥ surve sadṛśā' a̱nnyo hyucyanta̱'nna̱ m̐ hyucyante tena samāstena sadṛśāḥ

7.20

( stu ) tadāhuḥ | kathamasyaiṣo'gniḥ pañceṣṭakaḥ sarvvaḥ paśuṣvārabdho bhavatīti puroḍāśakapāleṣu nvevā''pyata 'iyaṃ prathamā mṛnmayīṣṭakā'tha yatpaśumālabhate tena paśviṣṭakā''pyate'tha yadrūpāmabhito hiraṇyaśakalau bhavatastena
hiraṇyeṣṭakā''pyate'tha yaddhidhmo yūpaḥ parivayastena vānaspatyeṣṭakā''pyate'tha yadājyaṃ prokṣaṇyaḥ puroḍāśāstenānnaṃ pañcamīṣṭakā''pyata'evamu hāsyaiṣo'gniḥ pañceṣṭakaḥ sarvvaḥ paśuṣvārabdho bhavati

7.22

teṣāṃ caturviśatiḥ sāmidhenya̍ḥ | ( ꣪thu ) ca̱turviśatyardhamāso vai
saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniyā̍vānagniyāṃvatyasya mātrā tāva̍taivainametatsa̱minddhe 21
ya̱dveva ca̱turviśatiḥ | ( ꣪thu ) ca̱turviśatyakṣarā vai gāyatrī gāya̱tro'gniyāṃvānagniyāṃvatyasya mātrā tāva̍taivainametatsa̱minddhe

7.25

yudveva cuturviśatiḥ | (śca) caturvi śo vai puruṣo daśa hastyā'aṅgulayo daśa pādyāścatvāryyaṅgāni puruṣaḥ prajāpatiḥ prajāpatiragniryyāvānagniyyāvatyasya mātrā
( tse ) so'nvāha | samāstvā 'ṛtavo varddhayaṃtviti prajāpatiṃ visrastaṃ yunnāgniḥ samadadhāttamabravīnmā mutsaṃnmitāḥ sāmidhenyastābhirmā
samintsveti

7.26

su'etā'apaśyat | (tsu ) samāstvā'gna'ṛtavo varddhayaṃtviti sumāśca
tvā'gna'ṛtavaśca varddhayaṃtvityetutsaṃvatsarā 'ṛṣayo yāni santyeti saṃvatsarāśca tva'rṣayaśca santyāni ca varddhayanvityetatsaṃ divyena dīdihi rocanenetyasau vā'ādityo divyam̐ rocanaṃ tena saṃdīdihītyetādvaśvā 'ābhāhi pradiśaścatasra 'iti survā 'ābhāhi pradiśaścatasra 'ityetat

7.27

( ttā ) tā 'etā 'ekavyākhyānāḥ | ( ' ) etumevābhi yuthaitumeva̱ saṃskuryādetatham̐ saṃdadhyādetaṃ janayettā 'āgneyyaḥ prājāpatyā yudagni̱rupaśyannenāgne̱yyo
yatpra̱jāpati̱ samainddha tena prājāpatyāḥ

7.28

(0) dvāda̱śāpriyaḥ | ( yo ) dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainemetadāprīṇāti

Linked texts (2)