Citikanda 70
Citikāṇḍa 70
- Language
- Sanskrit
70.1
iti tṛtīyaprapāṭhake dvitīyaṃ brāhmaṇam || 8-3-2 || ( 5. 1 )
atha cchanda̍syā ' upadadhāti | (tye ) etadvai prajāpatiḥ pāpmano mṛtyormuktvā'nnamaicchattasmādu haitadupatāpī vyasīyānbhūtvā 'nnamicchati vasminnāśam̐̍sante'nnamicchati jīviṣyatīti tasmai devā 'etadannaṃ prāyacchannetāśchandasyāḥ paśavo vai chandām̐syannaṃ paśavastānyasmā'acchardayam̐stāni
yadasmā'acchardayaṃstasmācchandām̐si
70.2
tā daśa daśopadadhāti | daśā̍kṣarā virāṭ kṛtsnamannam̐ sarvvamevāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti sarvvata ' upadadhāti sarvvata 'evāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti
70.1-2
atha cchandasyā upadadhāti | etadvai prajāpatiḥ pāpmano mṛtyormuktvā'nnamaicchat | tasmādu haitadupatāpī
vasīyānbhūtvā'nnamicchati | tasminnāśaṃsante-annamicchati, jīviṣyatīti | tasmai devā etadannaṃ prāyacchan-etāśchandasyāḥ | paśavo vai chandāṃsi | annaṃ paśavaḥ | tānyasmā'acchardayan | tāni yadasmā'acchardayan-tasmācchandāṃsi
70.2-2
tā daśa daśopadadhāti | daśākṣarā virāṭ | virāḍ kṛtsnamannam | sarvamevāsminnetatkṛtsnamannaṃ
dadhāti | sarvata upadadhāti | sarvata evāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti
70.3
(tye) evaśchanda 'iti | (tya) ayam̐ vai loka ' evaśchando vyavaśchanda'ityantarikṣaṃ vai vyarivaśchandaḥ śambhūrchanda'iti dyaurvai śambhūrchandaḥ paribhūśchanda 'iti diśo vai paribhūśchanda 'ācchacchanda 'ityannaṃ vā'ācchacchando
manaśchanda 'iti prajāpatirvai manaśchando vyacaśchanda'ityasau vā'ādityo
vyacaśchandaḥ
70.4
sindhuśchanda 'iti | prāṇo vai sindhuśchandaḥ samudraśchanda'iti mano vai
samudraśchandaḥ sariraṃ chanda 'iti vāgvai sariraṃ chandaḥ kakupchanda 'iti prāṇo vai
kakupchandastrikakupchanda 'ityudāno vai trikakupchandaḥ kāvyaṃ chanda 'iti trayī
vai vidyā kāvyaṃ chando'ṅkapaṃ chanda 'ityāpo vā'aṅkapaṃ chando 'kṣarapaṅkiśchanda 'ityasau vai loko'kṣarapaṅkiśchandaḥ padapaṅkiśchanda 'ityayaṃ vai
lokaḥ padapaṅkiśchando viṣṭārapaṅkiśchanda 'iti diśo vai viṣṭārapaṅkiśchandaḥ kṣuro bhrājaśchanda'ityasau vā'ādityaḥ kṣuro bhrājaśchanda 'ācchacchandaḥ pracchacchanda'ityannaṃ vā'ācchacchando'nnaṃ pracchacchandaḥ
70.5
saṃyacchunda 'iti | rātrirvvai saṃyacchando vviyacchunda 'ityaharvvai vviyacchando bṛhacchunda'ityasau vai loko bṛhacchando rathantaraṃ chunda'ityayaṃ vai loko
rathantaraṃ chundo nikāyaśchanda 'iti vvāryuvvai nikāyaśchando vvivadhaśchanda'
ityantarikṣaṃ vai vvivadhaśchando giraśchanda 'ityannaṃ vai giraśchando bhrājaśchanda'
ityāgnarvvai bhrājaśchandaḥ satham̐stupchundo'nuṣṭupchunda'iti vvāregvai satham̐stupchundo
vvāraganuṣṭupchunda 'evaśchando vvarivaśchanda 'iti tasyokto bandhuḥ
70.6
(rvvaṃ) vyayaśchanda'iti | (tyu) annaṃ vai vyayaśchando vayaskṛcchanda'ityagnirvvai vayaskṛcchando viṣparddhāśchanda 'ityasau vai loko viṣparddhāśchando
viśālaṃ chunda 'ityayaṃ vai loko viśālaṃ chundaśchadirum̐nda'ityantarikṣaṃ
vai chadirum̐ndo durohaṇaṃ chunda 'ityasau vā'ādityo durohaṇaṃ chundastandraṃ
chunda 'iti paṅktirvai tandraṃ chundo'ṅkāṅkaṃ chunda 'ityāpo vā'aṅkāṅkaṃ chundaḥ
70.7
( sta ) tadyāḥ purastādupadadhāti | prāṇastāsāṃ prathamā vyāno dvitīyodānustṛtī̱yodānaśca̱turthī vyā̱naḥ pañca̍mī prā̱ṇaḥ ṣa̱ṣṭhī prāṇaḥ sa̱ptamī
vyāno'ṣṭa̱myudā̱no nava̍mī yajamā̍na 'e̱vātra daśa̍mī sa 'e̱ṣa yaja̍māna
'e̱tasyāṃ vi̱rājayyūḍhaḥ prati̍ṣṭhitaḥ prāṇama̱muṣyāma̱nvārcīśca parācī̍ścopa̱dadhāti̱ tasmā̍di̱me prā̱ṇā 'a̱rvāñca̍śca parā̱ñcaśca
70.8
( śvo ) atha yā dakṣiṇataḥ | (to') agnistāsāṃ prathamā vāyurdvitīyā''dityastṛtīyā''dityaścaturthī vāyuḥ pañcamyagniḥ ṣaṣṭhyagniḥ saptamī vāyuraṣṭamyādityo navamī yajamāna 'evātra daśamī sa 'eṣa yajamāna 'etasyāṃ
virājayyūḍhaḥ pratiṣṭhito devatāmamuṣyāmanvācīśca parācīścopadadhāti
tasmādete devā 'arvāñcaśca parāñcaśca
70.9
( śvā ) atha yāḥ paścāt | (da) ayaṃ lokastāsāṃ prathamā'ntarikṣaṃ dvitīyā
dyaustṛtīyā dyauścaturthyantarikṣaṃ pañcamyayaṃ lokaḥ ṣaṣṭhyayaṃ lokaḥ saptamyantarikṣamaṣṭamī dyaurnavamī yajamāna 'evātra daśamī sa 'eṣa yajamāna 'etasyāṃ virājyūḍhaḥ pratiṣṭhito lokamamuṣyāmanvācīśca parācīścopadadhāti
tasmādime lokā 'arvāñcaśca parāñcaśca
70.10
( śvā ) atha yā 'uttarataḥ | ( to ) grīṣmastāsāṃ prathamā varṣā dvitīyā
hemantastṛtīyā hemantaścaturthī varṣāḥ pañcamī grīṣmaḥ ṣaṣṭhī grīṣmaḥ saptamī
rvvarṣā 'aṣṭamī hemanto navamī yajamāna 'evātra daśamī sa 'eṣa yajamāna
'etasyāṃ virājyūḍhaḥ pratiṣṭhita 'ṛtumukhyāmarvācīśca parācīścopaddhāti
tasmādeta'ṛtavo'rvāñcaśca parāñcaśca
70.11
( śru ) atha punareva | yāḥ purastādupadadhāti prāṇāste tā daśa bhavanti
daśa vai prāṇāḥ pūrvvārdha 'upadadhāti purastāddhīme prāṇāḥ
70.12
( ' ) atha yā dakṣiṇataḥ | ( ' ) etāstā devatā 'agniśca pṛthivī
ca vāyuścāntarikṣaṃ cādityaśca dyauśca candramāśca nakṣatrāṇi cāmraṃ
ścāpaśca
70.13
( śru ) atha yāḥ paścāt | ( ḍi ) diśastāścatasro diśaścatasro'vāntaradiśa 'ūrdhvā ceyaṃ ca
70.14
( cā ) atha yā 'uttarataḥ | ( to ) māsāste nvāsantikau dvau graiṣmau dvau
vvāṣikau dvau śāradau dvau hemantikau dvau
70.15
( dvāvu ) atha punareva | yā prathamā daśadaya sa loko yā dvitīyā'ntarikṣaṃ tathā tṛtīyā dyauḥ semumeva lokaṃ prathamayā daśatā'rohannantarikṣaṃ dvitīyayā divaṃ tṛtīyayā tathaivaitadyajamāna 'imumeva lokaṃ prathamayā daśatā rohatyantarikṣaṃ dvitīgyā divaṃ tṛtīyayā
70.16
sa sa parāṅiva rohaḥ | (') iyamu vai pratiṣṭhā te devā' imāṃ pratiṣṭhāmabhipratyāyaṃstathaivaitadyajamāna' imāṃ pratiṣṭhāmabhipratyaityatha yottamā daśadaya m̐ sa
lokastasmādyathaiva prathamāyai daśadaḥ prabhṛtirevamuttamāyai samāna m̐ hyetadyadete daśatāvayameva lokaḥ
70.17
( stā ) tā vā'etāḥ | ( śra ) catvāri m̐śadiṣṭakāścatvāri m̐śadyajūṃṣi tadaśītirannamaśītistadyadetadāha tadasmā'annamaśīti kṛtvā
prayacchati tenainaṃ prīṇāti
Linked texts (1)
- Mādhyandina — Sanskrit