<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 70

# Citikanda 70

Citikāṇḍa 70

- **Language:** Sanskrit

### [70.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.1)

iti tṛtīyaprapāṭhake dvitīyaṃ brāhmaṇam || 8-3-2 || ( 5. 1 )  
atha cchanda̍syā ' upadadhāti | (tye ) etadvai prajāpatiḥ pāpmano mṛtyormuktvā'nnamaicchattasmādu haitadupatāpī vyasīyānbhūtvā 'nnamicchati vasminnāśam̐̍sante'nnamicchati jīviṣyatīti tasmai devā 'etadannaṃ prāyacchannetāśchandasyāḥ paśavo vai chandām̐syannaṃ paśavastānyasmā'acchardayam̐stāni  
yadasmā'acchardayaṃstasmācchandām̐si

### [70.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.2)

tā daśa daśopadadhāti | daśā̍kṣarā virāṭ kṛtsnamannam̐ sarvvamevāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti sarvvata ' upadadhāti sarvvata 'evāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti

### [70.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.1-2)

atha cchandasyā upadadhāti | etadvai prajāpatiḥ pāpmano mṛtyormuktvā'nnamaicchat | tasmādu haitadupatāpī  
vasīyānbhūtvā'nnamicchati | tasminnāśaṃsante-annamicchati, jīviṣyatīti | tasmai devā etadannaṃ prāyacchan-etāśchandasyāḥ | paśavo vai chandāṃsi | annaṃ paśavaḥ | tānyasmā'acchardayan | tāni yadasmā'acchardayan-tasmācchandāṃsi

### [70.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.2-2)

tā daśa daśopadadhāti | daśākṣarā virāṭ | virāḍ kṛtsnamannam | sarvamevāsminnetatkṛtsnamannaṃ  
dadhāti | sarvata upadadhāti | sarvata evāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti

### [70.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.3)

(tye) evaśchanda 'iti | (tya) ayam̐ vai loka ' evaśchando vyavaśchanda'ityantarikṣaṃ vai vyarivaśchandaḥ śambhūrchanda'iti dyaurvai śambhūrchandaḥ paribhūśchanda 'iti diśo vai paribhūśchanda 'ācchacchanda 'ityannaṃ vā'ācchacchando  
manaśchanda 'iti prajāpatirvai manaśchando vyacaśchanda'ityasau vā'ādityo  
vyacaśchandaḥ

### [70.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.4)

sindhuśchanda 'iti | prāṇo vai sindhuśchandaḥ samudraśchanda'iti mano vai  
samudraśchandaḥ sariraṃ chanda 'iti vāgvai sariraṃ chandaḥ kakupchanda 'iti prāṇo vai  
kakupchandastrikakupchanda 'ityudāno vai trikakupchandaḥ kāvyaṃ chanda 'iti trayī  
vai vidyā kāvyaṃ chando'ṅkapaṃ chanda 'ityāpo vā'aṅkapaṃ chando 'kṣarapaṅkiśchanda 'ityasau vai loko'kṣarapaṅkiśchandaḥ padapaṅkiśchanda 'ityayaṃ vai  
lokaḥ padapaṅkiśchando viṣṭārapaṅkiśchanda 'iti diśo vai viṣṭārapaṅkiśchandaḥ kṣuro bhrājaśchanda'ityasau vā'ādityaḥ kṣuro bhrājaśchanda 'ācchacchandaḥ pracchacchanda'ityannaṃ vā'ācchacchando'nnaṃ pracchacchandaḥ

### [70.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.5)

saṃyacchunda 'iti | rātrirvvai saṃyacchando vviyacchunda 'ityaharvvai vviyacchando bṛhacchunda'ityasau vai loko bṛhacchando rathantaraṃ chunda'ityayaṃ vai loko  
rathantaraṃ chundo nikāyaśchanda 'iti vvāryuvvai nikāyaśchando vvivadhaśchanda'  
ityantarikṣaṃ vai vvivadhaśchando giraśchanda 'ityannaṃ vai giraśchando bhrājaśchanda'  
ityāgnarvvai bhrājaśchandaḥ satham̐stupchundo'nuṣṭupchunda'iti vvāregvai satham̐stupchundo  
vvāraganuṣṭupchunda 'evaśchando vvarivaśchanda 'iti tasyokto bandhuḥ

### [70.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.6)

(rvvaṃ) vyayaśchanda'iti | (tyu) annaṃ vai vyayaśchando vayaskṛcchanda'ityagnirvvai vayaskṛcchando viṣparddhāśchanda 'ityasau vai loko viṣparddhāśchando  
viśālaṃ chunda 'ityayaṃ vai loko viśālaṃ chundaśchadirum̐nda'ityantarikṣaṃ  
vai chadirum̐ndo durohaṇaṃ chunda 'ityasau vā'ādityo durohaṇaṃ chundastandraṃ  
chunda 'iti paṅktirvai tandraṃ chundo'ṅkāṅkaṃ chunda 'ityāpo vā'aṅkāṅkaṃ chundaḥ

### [70.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.7)

( sta ) tadyāḥ purastādupadadhāti | prāṇastāsāṃ prathamā vyāno dvitīyodānustṛtī̱yodānaśca̱turthī vyā̱naḥ pañca̍mī prā̱ṇaḥ ṣa̱ṣṭhī prāṇaḥ sa̱ptamī  
vyāno'ṣṭa̱myudā̱no nava̍mī yajamā̍na 'e̱vātra daśa̍mī sa 'e̱ṣa yaja̍māna  
'e̱tasyāṃ vi̱rājayyūḍhaḥ prati̍ṣṭhitaḥ prāṇama̱muṣyāma̱nvārcīśca parācī̍ścopa̱dadhāti̱ tasmā̍di̱me prā̱ṇā 'a̱rvāñca̍śca parā̱ñcaśca

### [70.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.8)

( śvo ) atha yā dakṣiṇataḥ | (to') ag‍nistāsāṃ prathamā vāyurdvitīyā''dityastṛtīyā''dityaścaturthī vāyuḥ pañcamyagniḥ ṣaṣṭhyagniḥ saptamī vāyuraṣṭamyādityo navamī yajamāna 'evātra daśamī sa 'eṣa yajamāna 'etasyāṃ  
virājayyūḍhaḥ pratiṣṭhito devatāmamuṣyāmanvācīśca parācīścopadadhāti  
tasmādete devā 'arvāñcaśca parāñcaśca

### [70.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.9)

( śvā ) atha yāḥ paścāt | (da) ayaṃ lokastāsāṃ prathamā'ntarikṣaṃ dvitīyā  
dyaustṛtīyā dyauścaturthyantarikṣaṃ pañcamyayaṃ lokaḥ ṣaṣṭhyayaṃ lokaḥ saptamyantarikṣamaṣṭamī dyaurnavamī yajamāna 'evātra daśamī sa 'eṣa yajamāna 'etasyāṃ virājyūḍhaḥ pratiṣṭhito lokamamuṣyāmanvācīśca parācīścopadadhāti  
tasmādime lokā 'arvāñcaśca parāñcaśca

### [70.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.10)

( śvā ) atha yā 'uttarataḥ | ( to ) grīṣmastāsāṃ prathamā varṣā dvitīyā  
hemantastṛtīyā hemantaścaturthī varṣāḥ pañcamī grīṣmaḥ ṣaṣṭhī grīṣmaḥ saptamī  
rvvarṣā 'aṣṭamī hemanto navamī yajamāna 'evātra daśamī sa 'eṣa yajamāna  
'etasyāṃ virājyūḍhaḥ pratiṣṭhita 'ṛtumukhyāmarvācīśca parācīścopaddhāti  
tasmādeta'ṛtavo'rvāñcaśca parāñcaśca

### [70.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.11)

( śru ) atha punareva | yāḥ purastādupadadhāti prāṇāste tā daśa bhavanti  
daśa vai prāṇāḥ pūrvvārdha 'upadadhāti purastāddhīme prāṇāḥ

### [70.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.12)

( ' ) atha yā dakṣiṇataḥ | ( ' ) etāstā devatā 'agniśca pṛthivī  
ca vāyuścāntarikṣaṃ cādityaśca dyauśca candramāśca nakṣatrāṇi cāmraṃ  
ścāpaśca

### [70.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.13)

( śru ) atha yāḥ paścāt | ( ḍi ) diśastāścatasro diśaścatasro'vāntaradiśa 'ūrdhvā ceyaṃ ca

### [70.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.14)

( cā ) atha yā 'uttarataḥ | ( to ) māsāste nvāsantikau dvau graiṣmau dvau  
vvāṣikau dvau śāradau dvau hemantikau dvau

### [70.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.15)

( dvāvu ) atha punareva | yā prathamā daśadaya sa loko yā dvitīyā'ntarikṣaṃ tathā tṛtīyā dyauḥ semumeva lokaṃ prathamayā daśatā'rohannantarikṣaṃ dvitīyayā divaṃ tṛtīyayā tathaivaitadyajamāna 'imumeva lokaṃ prathamayā daśatā rohatyantarikṣaṃ dvitīgyā divaṃ tṛtīyayā

### [70.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.16)

sa sa parāṅiva rohaḥ | (') iyamu vai pratiṣṭhā te devā' imāṃ pratiṣṭhāmabhipratyāyaṃstathaivaitadyajamāna' imāṃ pratiṣṭhāmabhipratyaityatha yottamā daśadaya m̐ sa  
lokastasmādyathaiva prathamāyai daśadaḥ prabhṛtirevamuttamāyai samāna m̐ hyetadyadete daśatāvayameva lokaḥ

### [70.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70.17)

( stā ) tā vā'etāḥ | ( śra ) catvāri m̐śadiṣṭakāścatvāri m̐śadyajūṃṣi tadaśītirannamaśītistadyadetadāha tadasmā'annamaśīti kṛtvā  
prayacchati tenainaṃ prīṇāti

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.70) · Pramāṇa
