<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda) › 71

# Citikanda 71

Citikāṇḍa 71

- **Language:** Sanskrit

### [71.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.1)

iti tṛtīyaprapāṭhake tṛtīyaṃ brāhmaṇam || 8-3-3 || ( 5.2. )  
atha stomabhāgā' upadadhāti | ( tye ) etadvai prajāpateretadannamindro'bhyadhyāyatso'smādudacikamiṣantamabravītkathotkrāmasi kathā mā jahāsīti  
sa vai me'syānnasya rasaṃ prayaccheti tena vai mā saha prapadyasveti tatheti  
tasmā'etasyānnasya rasaṃ prāyacchattenainām̐ saha prāpadyata

### [71.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.2)

athaikonatriṃśatstomabhāgeṣṭakopadhānam  
sa yaḥ su prajāpatiḥ | ( ra ) ayameva sa yo'yamagniścīyate'tha yattadannametāstāśchandasyā'atha yaḥ so'nnasya rasa'etāstā stomabhāgā 'atha yaḥ  
sa 'indro'sau sa 'ādityaḥ sa 'eṣa 'eva stomo yadi kiṃ ca stuyuta'etumeva tena stuvanti tasmā'etusmai stomāyaitaṃ bhāgaṃ prāyacchattadyadetusmai -  
stomāyaitaṃ bhāgaṃ prāyacchattasmātstomabhāgāḥ

### [71.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.2-2)

(0) raśminā satyāya satyaṃ jinveti | ( tye ) eṣa vai raśmirannaṃ  
raśmiretaṃ ca tadrasaṃ ca saṃdhāyātmanprapādayate pretinā dharmaṇā dharmaṃ jinvetyeṣa  
vai pretirannaṃ pretiretaṃ ca tadrasaṃ ca saṃdhāyātmanprapādayate'nvityā divā divaṃsa yaḥ sa prajāpatiḥ- ayameva saḥ- yo'yamagniścīyate | atha yattadannam-etāstāśchandasyāḥ | atha  
yaḥ so'nnasya rasaḥ-etāstāḥ stomabhāgāḥ | atha yaḥ sa indraḥ- asau sa ādityaḥ | sa eṣa eva  
stomaḥ | yadi kiṃ ca stuvate-etameva tena stuvanti | tasmā etasmai stomāyaitaṃ bhāgaṃ prāyacchat  
tadyadetasmai stomāyaitaṃ bhāgaṃ prāyacchat-tasmātstomabhāgāḥ

### [71.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.3)

“raśminā satyāya satyaṃ jinva ”–iti | eṣa vai raśmiḥ | annaṃ raśmiḥ | etaṃ ca tadrasaṃ  
ca saṃdhāyātmanprapādayate | “pretinā dharmaṇā dharmaṃ jinva ”- iti | eṣa vai pretiḥ | annaṃ pretiḥ  
etaṃ ca tadrasaṃ ca saṃdhāyātmanprapādayate | “anvityā divā divaṃ jinva ”- iti | eṣa  
jinvetyeṣa vā'nvitirannamanvitiretaṃ ca tadrasaṃ ca saṃdhāyātmanprapādayate  
tadyadyadetadāha tacca tadrasaṃ ca saṃdhāyātmanprapādayate'munā'do jinvā̱do'syamuṣmai tvā'dhipatinorjā jinveti tredhāvihitāhyetrāvihita1m̐ hyannam

### [71.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.3-2)

vā'nvitiḥ | annamanvitiḥ | etaṃ ca tadrasaṃ ca saṃdhāyātmanprapādayate | tad yadyadetadāha-tacca tadrasaṃ  
ca saṃdhāyātmanprapādayate | amunā'do jinva, ado'si, amuṣmai tvā, “adhipatinorjā, ūrjaṃ  
jinva "-(vā. saṃ. 15 | 6-9) iti tredhā vihitāḥ| tredhāvihitaṃ hyannam

### [71.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.4)

yadreva sto̱mabhāgā'upaddhāti | (tye ) etadvai devā virā̱jaṃ citiṃ citvo  
samāro̱haṃste̱'bruva̍śvetaya̱dhvamiti̱ citimicchateti vāva tada̱bruvaṃste cetayamānā nākame̱va sva̱rgaṃ lo̱kamapaśya̍stamupādadhata sa yaḥ sa nā̱kaḥ svarge  
loka' etāstāḥ stomabhāgāstadyadetā' upadadhāti nākamevaita̱tsvargaṃ  
lo̱kamupadhatte

### [71.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.5)

tadyā̍sti̱sraḥ prathamāḥ | ( ') ayathai su loko yā dvitīyā'ntarikṣaṃ  
tayāstṛtīyā dyauḥ sā yāścatukyaiḥ prācī sā diggāḥ pañcamyo dakṣiṇā  
sā yāḥ ṣaṣṭhyaḥ pratīcī sā yāḥ saptamya 'udīcī sā

### [71.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.6)

tā vā'etāḥ | ( ' ) ekaviśatiriṣṭakā'ime ca lokā diśrcaite ca  
vailokā diśrca pratiṣṭhaiteca lokā diśrcaikaviśam̐stusmādāhuḥ pratiṣṭhaikaviśai 'iti

### [71.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.7)

(tyu ) atha yā 'aṣṭāviṣṭakā 'atiyanti | sā'ṣṭākṣarā gāyatrī brahma  
gāyatrī tadyattadbrahmaitattadyadetanmaṇḍalaṃ tapati tadetasminnekavim̐śe prati  
ṣṭhāyāṃ pratiṣṭhitaṃ tapati tasmānnāvapadyate

### [71.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.8)

taddhaike | vveṣaśrīḥ kṣatrāya kṣatraṃ jinveti trim̐śattamīmupadadhati trim̐śudakṣarā virāḍvirāḍeṣā citiriti na tathā kuryādati te recayantyekavim̐śasampadamutho gāyatrīsampadamatho'indraloko haivvaiṣā nyūnā virāḍindrāya ha tu'indraloke dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ pratyudyāminaṃ kurvantīndramindralokātnudante yajamāno vai sve yajña'indro yajamānāya ha te yajamānaloke dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ pratyudyāminaṃ kurvanti yajamānaṃ yajamānalokānnudante yaṃ vā'etamabhimāharantyeṣa 'eva yajamāna 'āyatanainaiṣa 'uevātra  
trim̐śattamī

### [71.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.7-2)

( ardhaprapāṭhakaḥ || )  
iti tṛtīyaprapāṭhake caturthaṃ brāhmaṇam || 8-3-4 || ( 5. 3. )  
atha yā aṣṭāviṣṭakā atiyanti-sā'ṣṭākṣarā gāyatrī | brahma gāyatrī | tad-yattadbrahma-etattadyadetanmaṇḍalaṃ tapati | tadetasminnekaviṃśe pratiṣṭhāyāṃ pratiṣṭhitaṃ tapati | tasmānnāvapadyate

### [71.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71.8-2)

tadvaike-“ veṣaśrīḥ kṣatrāya kṣatraṃ jinva ”-iti triṃśattamīmupadadhati | triṃśadakṣarā virāṭ  
virāḍeṣā citiriti | na tathā kuryāt | ati te recayantyekaviṃśasampadam | atho gāyatrīsampadam | atho indraloko haiva-vaiṣā nyūnā virāṭ | indrāya ha ta indraloke dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ pratyudyāminaṃ kurvanti | indramindralokānnudante | yajamāno vai sve yajña indraḥ | yajamānāya ha te yajamānaloke dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ pratyudyāminaṃ kurvanti | yajamānaṃ yajamānalokānnudante | yaṃ vā etamabhimā  
haranti-eṣa eva yajamāna āyatanena | eṣa u evātra triṃśattamī

## Linked texts (2)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.8.5.3.1) — Sanskrit
- [Kātyāyanaśrautasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.srauta.katyayana.17.11.11) — Kātyāyana (Vājasaneyi sūtrakāra), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.71) · Pramāṇa
