Citikanda 75: atha caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam
Citikāṇḍa 75
- Language
- Sanskrit
Contents
- 75.8-2 — 1 part
atha caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam
75.1
ṣaṣṭhe'dhyāye ca tṛtīyaṃ brāhmaṇam
gārha̍patyamu̱padadhā̍ti | ( tye ) e̱tadvai de̱vāḥ prāpya̱ rāddhve̍vāmanvanta̱ te'bruvankeneda̱marā̱tsmeti̱ gārha̍patyene̱vetya̍bruva̱ngāhe̍patyaṃ vai ci̱tvā samā̱ruhya prathamāṃ
citimapa̍śyā̱ma pratha̍māyai dvitīyāṃ dvi̱tīyā̍yai tṛtīyāṃ tṛtīyāyai caturthī
ca̱turthyai pañca̱mīṃ pañca̱myā 'i̱damiti̍
75.2
te'bruvan | ( nu ) upa̱ tajjā̍nīta̱ yathe̱yama̱smāsve̱va rāddhi̱rasa̍diti̱ te'bruvaṃśceta̍yadhva̱miti̍ ci̱timi̍cchate̱ti vāva̱ tada̍bruva̱ṃstadi̍cchata yathe̱yama̱smāsve̱va
rāddhi̱rasa̱diti̍
75.3
te ce̱tayamānāḥ | ( ' ) e̱tada̍paśya̱nni̱hemumāha̍tyopa̍dadhāmahā'iti̱ tami̱hāha̍tyopādadhata ta̱sminnva̍vadanta 'vasavaḥ pura̱stādru̱drā dakṣiṇa̱ta'ā̍dityāḥ
paścānma̱ruta 'uttarato̱ viśve̍ de̱vā 'u̱pari̍ṣṭādi̱hopa̍dadhāma̱hehopa̍dadhāmeti̍
75.4
te'bruvan | ( nyu ) madhya̱'e̱vopa̍dadhāmahai sa no̱ madhya̱'upa̍hitaḥ sa̱rveṣāṃ
bhaviṣyatīti taṃ madhya̱'u̱pāda̍dhata tade̱tām̐ rāddhima̱ātmānnadadhata madhya̱to
madhyata̱'e̱vaitade̱tām̐ rāddhima̱ātmāntsaṃdhatta madhya̱to madhyata̱ ' e̱vaitade̱tām̐ rāddhimātma̱ntsandha̍tte
75.5
yadveva gārhapatya̱mupa̱dadhā̍ti | ( tya ) anna̱ṃ vai gārhapatyo'ttā'ya̱magniśrito̱'nnā̍dya̱vaitadanna̱mapi̍dadhāti madhya̱to madhyata ' e̱vāsminnetadanna̍ṃ
dadhāti
75.3-2
ya̱dveva gārhapatya̱mupadadhā̍ti | ve̱dirvai de̱valo̱ko'tha vā'eṣa̱ bahi̍rvedi
te cetayamānā etadapaśyan- ihemamāhṛtyopadadhāmahā iti | tamihāhṛtyopādadhata | tasminvvavadanta-vasavaḥ purastāt | rudrā dakṣiṇataḥ, ādityāḥ paścāt, maruta uttarataḥ, viśve devā upariṣṭādihopadadhāma, ihopadadhāmeti
75.4-2
te'bruvan-madhya evopadadhāmahai | sa no madhya upahitaḥ sarveṣāṃ bhaviṣyatīti | taṃ madhya upādadhata
tadetāṃ rāddhimātmannadadhata | madhyataḥ | madhyata evaitadetāṃ rāddhimātmantsaṃdhatta | tathaivaitadyajamāno yadgārhapatyamupadadhāti-etāmevaitadrāddhimātmantsaṃdhatte | madhyataḥ | madhyata evaitadetāṃ rāddhimātmantsaṃdhatte
75.5-2
yadveva gārhapatyamupadadhāti | annaṃ vai gārhapatyaḥ, attā'yamagniśritaḥ | anna evaitadannamapidadhāti
madhyataḥ | madhyata evāsminnetadannaṃ dadhāti
75.6
yadveva gārhapatyamupadadhāti | vedirvai devalokaḥ | atha vā eṣa bahirvedi cito bhavati | taṃ yadihāhṛtyopadadhāti-tadenaṃ vedyau devaloke pratiṣṭhāpayati
75.6-2
cito bhavati taṃ muḍidāhṛtyopadadhāti tadenaṃ svedo devaloke pratiṣṭhāpayati
75.7
mudveva gārhapatyamupadadhāti | yonivaiṃ puṣkaraparṇamatha vā'eṣa bahiryoni
citto bhavati bahirdhoṃ vā'etadyoneragnikarma yatpurā puṣkaraparṇāttaṃ muḍidāhṛtyopadadhāti tadenaṃ yonau puṣkaraparṇe pratiṣṭhāpayati tatho haiṣo'bahirdhā bhavatyaṣṭāviṃśakā 'upadadhāti tasyokto bandhustaṃ vā'etaireva
yajurbhiretayā''vṛtā cinoti yo hyevāsau sa 'evāyaṃ tumevaitadāhṛtyedopadadhāti
75.8
(tyu ) atha punaścitisuṣadadhāti | (tye) etadvai devā gārhapatyaṃ citvā
tusminnrāddhiṃ nāpaśyanyonivaiṃ gārhapatyo citireṣo vai yone rāddhiryadretaḥ
prajātistasyāmetasyāṃ yonau retaḥ prajātiṃ nāpaśyan
75.9
te'bruvan-upa tajjānīta-yathā'syāṃ yonau retaḥ prajātaṃi dadhāmeti | te'bruvan-cetayadhvamiti| citimicchateti vāva tadabruvan-tadicchata-yathā'syāṃ yonau retaḥ prajātaṃi dadhāmeti
75.10
te cetayamānā etāṃ punaścitimapaśyan | tāmupārdadhata | tadetasyāṃ yonau retaḥ prajātimadadhuḥ
madhyataḥ | madhyata evaitadasyāṃ yonau retaḥ prajātimadadhuḥ | tathaivaitadyajamāno yatpunaścitimupadadhāti|etasyāmevaitadyonau retaḥ prajātaṃi dadhāti | madhyataḥ | madhyata evaitadetasyāṃ yonau retaḥ prajātaṃi
dadhāti
75.11
tāṃ haike jaghanārdha upadadhati | jaghanārdhādvai retaḥ sicyate | pucchasandhau | pucchādvai retaḥ sicyateiti | na tathā kuryāt | bahirddhā ha te yone retaḥ prajātaṃi dadhati-ye tathā kurvanti | madhya evopaddhyāt-tatsamprati yonau retaḥ prajātaṃi dadhāti
75.9-2
aṣṭāviṣṭakā upadadhāti | aṣṭākṣarā gāyatrī| gāyatro'gniḥ | yāvānagniyaryāvatyasya mātrā-tāvataivainametadretobhūtaṃ siñcati | pañcakṛtvaḥ sādayati | pañcacitiko'gniḥ | pañca'rtavaḥ saṃvatsaraḥ | saṃvatsaro'gniḥ | yāvānagniyaryāvatyasya mātrā-tāvataivenametadretobhūtaṃ siñcati | aṣṭāviṣṭakāḥ pañcakṛtvaḥ sāda( iyām̐ste ) te'bruvan | (nnu) upa tujānīta yuthā'syāṃ yonau retaḥ prajātiṃ
dadhā̱meti te'bruvam̐ścetayadhvamiti citimicchateti vāva tadabruvaṃstvicchata
yuthā'syāṃ yonau retaḥ prajātiṃ dadhāmeti
75.11-2
te cetayamānāḥ | ( ' ) etāṃ punaścitimpaśyam̐stāmupādadhata tadetasyāṃ
yonau retaḥ prajātimadadhurmadhyato madhyatu 'evaitudetasyāṃ yonau retaḥ prajātimadadhustathaivaitadyajamāno yatpunaścitimupadadhātyetasyāmevaitadyonau retaḥ
prajātiṃ dadhāti madhyato madhyatu'evaitudetasyāṃ yonau retaḥ prajātiṃ dadhāti 10
tāthai haike jaghanārdha'upadadhati | jaghanārdhādvai retaḥ sicyate pucchasaṃdhau
pucchādvai retaḥ sicyata 'iti na tathā kuryādvahirddhā ha te yone retaḥ prajātiṃ
dadhati ye tathā kurvvanti madhya 'evopaddhyāttatsamprati yonau retaḥ
prajātiṃ dadhāti
75.12
( tya ) aṣṭāviṣṭakā 'upadadhāti | (tya ) aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro'gniryāvānagniyauvatyasya mātrā tāvataivaitametadretobhūta m̐ siñcati pañcakṛtvaḥ
sādayati pañcacitiko'gniḥ pañcartavaḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniyauvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaitametadretobhūta m̐ siñcatyaṣṭāviṣṭakāḥ pañcakṛtvaḥ
sā̱dayati tadya̱trayodaśa trayodaśa māsāḥ saṃvvatsarastrayodaśā̍mu̱me̱śve̱tipu̱rīṣāṇi
yāvānagniyā̍vatyasya mātrā tāvattadbhavati
75.13
ya̱dveva punaścittimupadadhāti | ( tye ) etadvā 'etadyathāyathaṃ karoti
yadāhavanīyādgārhapatyamuttaraṃ cinoti tadyatpunaścittimupadadhāti ya 'evāyamagniścitastamevaitadāhṛtyāsyopariṣṭātpunaścinoti tadyaccitagm̐ santaṃ
punaścinoti tasmātpunaścitiḥ
75.14
( sta ) taddhaike | jaghanādhaiṃ gārhapatyamupadadhati pūrvārdhe punaścittimāhavanīyaśca vā'etau gārhapatyaścaivaṃ vā'etāvagnī'iti na tathā kuryādayaṃ vai
loko gārhapatyo dyaurāhavanīya' uttaro vā'asāvasyai tasmādenāmuttarāmevopaddhyāt
75.15
( dyu ) ya̱dveva gārhapatyaṃ ca punaścitiṃ copaddhāta | vvediśca hyetè'agneruttaravediścātha ye'amū pūrvve nivapatyadhvarasya te'atha hyetè'agnestadyadete'upadhāyā̱gniṃ nidadhāti vye̱dau caivainametaduttaravedau ca pratiṣṭhāpayati
75.16
ya̱dveva punaścittimupadadhāti | punaryajño haiṣa 'uttarā haiṣā devayajyā punarya̱jñame̱vaitadupadhatta'uttarāmeva devayajyāmupa haina̍ punaryajño namati
75.17
yuddeva punaścittimupadadhāti | yaṃ vai tuṃ prāṇā 'ṛṣayo'gre'gnim̐ samuskurvvantsa 'eṣa tumevaitatpunaścinoti tadya̱ñcitam̐ santaṃ punaścinoti
tasmāddeva punaścittiḥ
75.18
( ye̍ ) yena'ṛṣa̱yastapasā satra̍māyanniti | ( tya ) amṛ̍ne̱tadṛṣī̱nāhendhānā' agnimam̐ svarābharantsa'itīndhānā' agnim̐ svarge lokamāharanta'
ityetattasminnuhaṃ nidadhe nāke'gnimiti svargo vai loko nāko yumāhurmanava stīrṇabarhiṣamiti ye vidvāṃsaste munava stīrṇabarhiṣamiti
sarvvadā haiva sa stīrṇabarhiḥ
75.20
(staṃ)taṃ patnībhiranugacchema devāḥ | putrairghātṛbhiruta vā hiraṇyairityetainenam̐
sarvveṇānugacchemetyetannākam̐ gṛbhṇānāḥ sukṛtasya loka'iti svargo vai
loko nākaḥ svarge lokaṃ gṛbhṇānāḥ sukṛtasya loka'ityetattṛtīye pṛṣḍeadhirocane diva' ityetadva tṛtīyaṃ pṛṣṭhum̐ rocanaṃ divo yatraiṣa'etattupati 19
( tyā ) ā vāco mudhyamuruhaṅguraṇyūrati | (tye ) etudva vvāco mudhyaṃ
yyatraiṣa 'etuccīyate bhuraṇyūrati bharttṛtyevaitadyamagniḥ sutpatiścekitāna'ityayamagniḥ satāṃ putiścetayamāna 'ityetatpṛṣṭhe pṛthivyā ni̱ihito da̱vidyutaditi
pṛṣṭhe pṛthivyā ni̱hito dīpyamāna 'ityetada̱dhaspada̍ṃ kṛṇutāṃ ye pṛtanyava'
ityadhaspadaṃ kurutāṃ sarvvānyāpmana 'ityetat
75.21
(da) ayamagnivīm̐ratamo vyodhā 'iti | ( tya ) ayamagnivīryyavattamo
vvayodhā 'ityetatsahasriyo dyotatāmaprayucchanniti sahasriyo dīpyatāmapramatta 'ityetadvibhrājamānaḥ sarirasya mudhya'itīme vai lokāḥ sariraṃ dīpyamāna'eṣu lokeṣvityetadupa prayāhi divyāni dhāmetyupa prayāhi svargaṃ
lokabhityetat
75.22
( tsa ) sampracyavadhvamupasamprayāteti | ( tya ) amūne̱tadṛṣīnāha sumenaṃ
prucyavadhvamupa caina samāyātetyagne patho devayānānkṛṇudhvamiti suyeva
yujustusthā bandhuḥ punaḥ kṛṇvānā piturā yuvāneti vāk ca vai munaśca piturā
yuvānā vāk ca munaścaitāvaślī'anvātāᳪsīttvayi tantumetamiti
yo'sāvṛṣibhistantustanastametadāha
75.23
( ho ) 'buddhvyasvāgne pratijāgṛhi tvamiti | ( tī ) imumetadagnimāhoccainaṃ buddhyasya prati cainaṃ jāgṛhītīṣṭāpūrteṃ suᳪsṛjethāmayaṃ ceti yuthaiva
yujustuthā bandhurasmintsadhusthe'adhyuttarasminniti dyaurvā'uttaraᳪsadhusthaṃ viśve devā yujamānaśca sīdatum̐ti tadviśvairdevaiḥ saha yujamānaᳪ
sādayati
75.24
yena vahasi sahasram | yenāgne sarvvavedasamityetadvāsya pratijñātatamaṃ
dhāma yena sahasraṃ vahati yena sarvvavedasaṃ tenemaṃ yajñaṃ no naya svargaiveṣu gantavaḍṅgiti tena na 'imaṃ yajñaṃ naya svarge lokaṃ deveṣu gantava'ṅgutyetadyaṃ te
yonirṛtiyā 'iti tasyokto bandhuraṣṭāviṃśrakā 'upaddhāti tasyo'evoktaḥ
75.8-2
iti caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam || 8-4-1 || ( 6. 3. )
iti ṣaṣṭho'dhyāyaḥ samāptaḥ
75.8-2.p1
6
Linked texts (1)
- Mādhyandina — Sanskrit