Citikanda 85

Citikāṇḍa 85

Language: Sanskrit

85.2-2 — 1 part
85.26 — 1 part

( 2-3 )
iti dvitīyo'dhyāyaḥ samāptaḥ || 9-2
a̱thāto vaiśvāna̱raṃ ju̍hoti | (tyu) atraiṣa survvo'gniḥ sam̐skṛtaḥ su'e̱ṣo'tra vaiśvānaro de̱vatā tasmā̍de̱taddhavi̍rjuhoti tadenam̐ haviṣā de̱vatāṃ karoti
yusyai vai de̱vatāyai havi̍rgṛhyate sā de̱vatā na sā yusyai nu gṛhyate dvādaśakapālo dvādaśa māsāḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro vaiśvānaraḥ

85.1-2

( ro ) yudvevaitaṃ vaiśvāna̱raṃ juhoti | vaiśvānaraṃ vā'e̱tama̱gniṃ juni̱ṣya̱nbhavati tumadaḥ pu̱rastād dīkṣaṇīyāyām̐ retobhūtam̐ siñcati yādṛggvai yonau
retaḥ sicyate tādṛgjāyate tadyattatra vaiśvānaram̐ retobhūtam̐ siñcati tasmāathāto vaiśvānaraṃ juhoti | atraiṣa sarvo'gniḥ saṃskṛtaḥ | sa eṣo'tra vaiśvānaro devatā | tasmā
detaddhavirjuhoti | tadenaṃ haviṣā devatāṃ karoti | yasyai vai devatāyai havirgṛhyate-sā devatā, na sāyasyai na gṛhyate | dvādaśakapālaḥ | dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ | saṃvatsaro vaiśvānaraḥ

85.2-2

yadvevaitaṃ vaiśvānaraṃ juhoti | vaiśvānaraṃ vā etamagniṃ janiṣyannabhavati | tamadaḥ purastāddīkṣaṇīyāyāṃ retobhūtaṃ siñcati | yādṛgvai yonau retaḥ sicyate-tādṛg jāyate | tad yattatra vaiśvānaraṃ retobhūtaṃ
dyumi̍ha̱ vaiśvāna̱ro jāya̍ta'upām̐śu̍ ta̱tra bha̍vati̱ reto̱ vai ta̱tra ya̱jña' upām̐śu̱ vai reta̍ḥ sicyate̱ niru̍kta' iha̱ niru̍ktam̐ hi reto jātaṃ bhava̍ti

85.2-2.p1

śatam 4900

85.3

sa yaḥ sa vaiśvānaraḥ | ( ' ) ime sa lokā 'i̱yame̱va pṛ̍thi̱vī vi̱śvama̱gnirna̍ro̱'ntari̍kṣameva̱ viśva̍ṃ vāyurnaro dyaure̱va vi̱śvamā̍di̱tyo nara̍ḥ

85.4

( ste ) te ye ta̱'ime lokāḥ | ( ' ) idaṃ tacchira̍' i̱dame̱va pṛ̍thi̱vyoṣa̍dhayaḥ śmaśrū̍ṇi̱ tade̱tadviśva̍ṃ vāge̱vāgniḥ sa na̱raḥ sopari̍ṣṭādasya bha̍vatyupari̍ṣṭāddhadyasyā̱'gniḥ

85.5

( ri ) ida̱mevā̱ntari̍kṣam | ( ntu ) tasmādetadalòmakamalomakamiva hyanta̱rikṣaṃ tade̱tadviśva̍ṃ prāṇa 'eva̱ vvāyuḥ sa naraḥ sa ma̱dhyenāsya bhavati ma̱dhyenu
hyantarikṣasya vvāyuḥ

85.6

śira̍' eva dyauḥ | ( n ) nakṣatrāṇi keśā̍stadetadviśva̍ṃ cakṣurevādityaḥ sa
nara̱stadava̱stācchīṣṇò bhavatyavastāddhi diva 'ādityastadasyaitacchiro
vaiśvānaro 'ātmā'yamagniści̱ta 'ātmāname̱vāsyaitatsaṃskṛtya̱ śiraḥ
prati̍dadhāti

85.7

( tyu ) atha mārutāñjuhoti | prāṇā vai mārutāḥ prāṇāne̱vāsminnetaddadhāti
vaiśvānarahum̐ hutvā śiro vai vaiśvānaraḥ śīrṣastatprāṇāndadhāti

85.8

(tye ) eka' eṣa bhavati | (tye ) ekamiva hi śiraḥ saptetare saptakapālā
yudu vā'api bahukṛtvaḥ sapta sapta sa̱ptaiva tucchī̱rṣaṇyeva tatsa̱pta prā̱ṇāndadhāti

85.9

nirukta'eṣu bhavati | niruktamiva hi śiro'niruktā 'itare'niruktā iva
hi prāṇāstiṣṭhannetaṃ juhoti tiṣṭhatīva hi śira 'āsīna 'itarān‍nnāsata'iva
hi prāṇāḥ

85.10

(sta ) tayau pratha̱mau mārutau juhoti | (tī ) imau tau prāṇau tau madhye
vaiśvānarasya juhoti madhye hīmro śīrṣṇaḥ prā̱ṇau

85.11

( ṇā3 ) atha yau dvitī̱yau | ( yāvi ) i̱mau tau tau sumantikata̱raṃ juhoti
sumantikataramiva̱ hīmau prā̱ṇau

85.12

( ṇā3 ) atha̱ yau tṛtī̱yau | ( yāvi ) i̱mau tau tau sumantikata̱raṃ juhoti
sumantikataramiva̱ hīmau prā̱ṇau vyāge̱vāraṇye'nūcyaḥ so'raṇye'nūcyo bhavati
ba̱hu hi vā̱cā ghoraṃ nigacchati

85.13

ya̱dveva̱ vaiśvānaramārutāñjuhoti | kṣa̱traṃ vai vaiśvānaro̱ viṣṇamārutāḥ kṣa̱traṃ ca
tadviśaṃ ca karoti vaiśvāna̱raṃ pūrvvaṃ juhoti kṣa̱traṃ tatkṛtvā viśaṃ karoti

85.14

( tye ) eka 'e̱ṣa bhavati | ( tye ) ekasthaṃ tatkṣatramekasthām̐ śriyaṃ
karoti bahava'i̱tare viśi tadbhūmānaṃ dadhāti

85.15

nirukta 'eṣu bhavati | niruktamiva hi kṣatramaniruktā 'itare'nirukteva hi
viṭtiṣṭhannetaṃ juhoti tiṣṭhatīva hi kṣatramāsīna 'itarānnāsta'iva
hi viṭ

85.16

(ṭataṃ) taṃ vā'etum | ( mpu ) puro'nuvākyavantaṃ yājyavantaṃ vvuṣaṭkṛte
srucā juhoti hastenaivetarānāsīnaḥ svāhākāreṇa kṣatrāyaiva tadviśaṃ kṛtānukārāmanuvartmānaṃ karoti

85.17

tudāhuḥ | kathamasyaite puro'nuvākyavanto yājyavanto vvuṣaṭkṛte srucā
hutā bhavantītyeteṣāṃ vai saptapadānāṃ mārutānāṃ yāni trīṇi prathamāni padāni
sā tripadā gāyatrī puro'nuvākyā'tha yāni catvāryuttamāni sā catuṣpadā
triṣṭubyājyedmeva kapucchalamathaṃ daṇḍaḥ svāhākāro vvaṣaṭkāro'evamu
hāsyaite puro'nuvākyavanto yājyavanto vvaṣaṭkṛte srucā hutā bhavanti

85.18

tadyaṃ prathamaṃ dakṣiṇato mārutaṃ juhoti | yāḥ sapta prācyaḥ sravanti tāḥ sa su
saptakapālo bhavati sapta hi tā yāḥ prācyaḥ sravanti

85.19

( ntyu ) atha yaṃ prathamamuttaratto juhoti | ( ty ) ṛtavaḥ sa su saptakapālo bhavati sapta hyṛtavaḥ

85.20

( vo'tha ) atha yaṃ dvitīyaṃ dakṣiṇato juhoti | paśavaḥ sa su saptakapālo
bhavati sapta hi grāmyāḥ paśavastamanantarhitaṃ pūrvvasmājjuhotyapsu tūtapaśūnpratiṣṭhāpayati

85.21

( tyu ) atha yuṃ dvitīyamuttarato juhoti | sapta 'ṛṣayaḥ sa su saptakapālo
bhavati sapta hi sapta'rṣayastamanantarhitaṃ pūrvasmājjuhotyṛ̱tuṣu tadṛṣīnpratiṣṭhāpayati

85.22

( tyu ) atha yuṃ tṛtīyaṃ dakṣiṇato juhoti | prāṇāḥ sa su saptakapālo
bhavati sapta hi śīrṣanprāṇāstamanantarhitaṃ pūrvasmājjuhotyanantarhitāṃstvacchīṣṇaiḥ prāṇāndadhāti

85.23

( tyu ) atha yuṃ tṛtīyamuttarato juhoti | cchandāsi sa su saptakapālo
bhavati sapta hi caturuttarāṇi cchandāsi tamunantarhitaṃ pūrvasmājjuhotyanantarhitāni tadviṣyaicchandāsi dadhāti

85.24

(tyu)atha yāḥ sapta pratīcyaḥ sravanti so'raṇye'nūcyaḥ su saptakapālo bhavati
sapta hi tā yāḥ pratīcyaḥ sravanti so'syaiṣo'vāṅprāṇa 'etusya prajāpateḥ
vye'nūcyo bhavati tiruṅiva tadyadurāṇyaṃ tiru' iva tadyadavāṅprāṇastva''etāsāṃ nadīnāṃ pibanti ripratarāḥ śapanatarā 'āhanasya vāḍitarā
ta tayadyadetadāhedaṃ mārutā' iti tadasmā'annaṃ kṛtvā'pidadhāti
prīṇāti

Linked texts (1)

Mādhyandina — Sanskrit