<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Śatapathabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda) › 88

# Citikanda 88

Citikāṇḍa 88

- **Language:** Sanskrit

### [88.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.1)

athaitānyajñakratūṃñjuhoti | (tya ) agniśca me gharmaśca ma'ityetairvvainametadyajñakratubhiḥ prīṇātyatho'etairevainametadyajñakratubhirabhiṣiñcati

### [88.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.2)

(tyu ) athāyuja stomāñjuhoti | ( tye ) etadvai devāḥ sarvvānkāmānāpptvā'yugbhi stomaiḥ svargaṃ lokamāyaṃstathaivaitadyajamānaḥ sarvvānkāmānāptvā'yugbhi stomaiḥ svargaṃ lokameti

### [88.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.3)

tadvai trayastrim̐śāditi | (tyu ) anto vai trayastrim̐śo'yujām̐stomānāmantata' eva taddevāḥ svargaṃ lokamāyaṃstathaivaitadyajamāno'ntata' eva svargaṃ  
lokameti

### [88.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.4)

(tyu) atha yugma̱to juhoti | (tye) etadvai chandāṃsyabruvantsyātayāmā  
vā'ayuja stomā yugmabhirvvayam̐ stomaiḥ svargaṃ lokamayāmeti tāni  
yugmabhi stomaiḥ svargaṃ lokamāyaṃstathaivaitadyajamāno yugmabhi stomaiḥ  
svargaṃ lokameti

### [88.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.5)

tadvā'aṣṭācatvārim̐śāditi | (tyu) anto vā 'aṣṭācatvārim̐śo  
yugmatām̐ stomānāmāntata 'eva tacchandām̐si svargaṃ lokamāyaṃstathaivaitadyajamāno'ntata ' eva svargaṃ lokameti

### [88.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.6)

sa'āha | (he) ekā ca me tisraśca me catasraśca me'ṣṭau ca ma'iti  
yathā vṛkṣam̐ rohannuttarāmuttarām̐ śākhām̐ samālambham̐ rohettādṛktadyadeva  
stomāñjuhotyannaṃ vai stomā 'annenaivainametadabhiṣiñcati

### [88.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.7)

(tyu) atha vyayām̐si juhoti | paśuvo vai vyayām̐si paśubhirevainametadannena prīṇātyatho paśubhirevainametadannenābhiṣiñcati

### [88.4-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.4-2)

( 5 ) atha yugmato juhoti | etadvai chandāṃsyabruvan-yātayāmā vā ayujaḥ | stomāḥ, yugmabhirvayaṃ  
staumaiḥ svargaṃ lokamayāmeti | tāni yugmabhiḥ stomaiḥ svargaṃ lokamāyan | tathaivaitadyajamāno yugmabhiḥ  
staumaiḥ svargaṃ lokameti

### [88.5-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.5-2)

tadvā aṣṭācatvāriṃśāditi | anto vā aṣṭācatvāriṃśo yugmatāṃ stomānām | antata eva  
tacchandāṃsi svargaṃ lokamāyan | tathaivaitadyajamāno'ntata eva svargaṃ lokameti

### [88.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.6-2)

sa āha-" ekā ca me tisraśca me "-“ catasraśca me'ṣṭau ca me ”-( vā. saṃ. 18  
24-25) iti | yathā vṛkṣaṃ rohannuttarāmuttarāṃ śākhāṃ samālambhaṃ rohet-tādṛktat | yadeva  
stomāñjuhoti | annaṃ vai stomāḥ | annenaivainametadabhiṣiñcati

### [88.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.7-2)

( 6 ) atha vayāṃsi juhoti | paśavo vai vayāṃsi | paśubhirevainametadannena prīṇāti | atho paśubhirevainametadannenābhiṣiñcati

### [88.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.8)

( tyu ) atha nāmagrāhaṃ juhoti | (tye) taddvai devāḥ sarvvāṝnkāmānāptvā'thaitameva pratyakṣamprīṇaṃstathaivaitadyajamānaḥ sarvvāṝnkāmānāptvā'thaitameva pratyakṣaṃ  
prīṇāti vājāya svāhā prasavāya svāheti nāmānyasyaitāni nāmagrāhamevainametatprīṇāti

### [88.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.9)

trayodaśaitāni nāmāni bhavanti | trayodaśa māsāḥ saṃvvatsaraśccayodaśāgneścitipyurīṣāṇi yāvānagniyyīvatyasya mātrā tāvataivainametatprīṇāti  
yadveva nāmagrāhaṃ juhoti nāmagrāhamevainametadabhiṣiñcati

### [88.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.10)

( tyu ) athāha | (he ) iyaṃ te rāṇmitrāyā yantā'si yamana ' ūrje tvā  
vyuṣṭyai tvā prajānāṃ tvā''dhipatyāyetyannaṃ vā'ūrgannaṃ vyuṣṭirannenaivainametatprīṇāti

### [88.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.11)

yaddevā̱ha | (he ) iyaṃ te rāṇimitrāya yantā'si yumana' ūrje tvā vyuṣṭyai  
tvā prajānāṃ tvā''dhipatyāyetīdaṃ te rājyamabhikto'sītyetanmitrasya tvaṃ  
yuntā'si yumana'ūrje ca no'si vyuṣṭyai ca no'si prajānāṃ ca na'ādhipatyāyāsītyupabruvata'evainametadetasmai naḥ sarvvasmā'asyetusmai tvā sarvvasmā'abhyaṣiñcāmahīti tasmādu hedaṃ mānuṣa rājānamabhiṣiktamupabruvate

### [88.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.12)

(te'tha ) atha kalpāñjuhoti | prāṇā vai kalpāḥ prāṇānevāsminnetaddadhātyāyuryajñena kalpatāṃ prāṇo yajñena kalpatāmityetānevāsminnetatklṛptānprāṇāndadhāti

### [88.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.13)

dvādaśa kalpāñjuhoti | dvādaśa māsāḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniyaryāvānagniyaryāvatyasya mātrā tāvataivāsminnetatklṛptānprāṇāndadhāti yadveva  
kalpāñjuhoti prāṇā vai kalpā' amṛtamu vai prāṇā 'amṛtenaivainametadabhiṣiñcati

### [88.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.14)

( tyu ) athāha | stomaśca yajuśca'ṛkca sāma ca bṛhacca rathantaraṃ ceti  
trayī haiṣā vidyā'nnaṃ vai trayī vidyā'nnenaivainametatprīṇātyatho' annenaivainametadabhiṣiñcati svardaivā 'aganmāmṛtā' abhūmeti svāṃ gacchatyamṛto hi bhavati  
prajāpateḥ prajā 'abhūmeti prajāpaterhi prajā bhavati vvaṭ svāheti vvaṣaṭkāro  
haiṣa paro'kṣaṃ yudvetkāro vvaṣaṭkāreṇa vā vai svāhākāreṇa vā devebhyo'nnaṃ  
pradīyate tadenametābhyāmubhābhyāṃ prīṇāti vvaṣaṭkāreṇa ca svāhākāreṇa  
cātho'etābhyāmevainametadubhābhyāmabhiṣiñcatyutra tā sucamanuprāsyati  
yadannājyaṃliptaṃ tannedrudhiṣyām̐'gnerasadviti

### [88.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.15)

tasyai vā 'etasyai vvasorddhārāyai | dyaurevātmā'bhramudho vvidyutstano  
dyauraiva dhārā divo'dhi gāmupagacchati

### [88.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.16)

tasyai gauraivātmā | ( tmo ) ḍudha 'evodha stuna stano dhāraiva dhārā gorgādhi  
yujamānam

### [88.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.17)

tasyai̱ yajamāna̍ e̱vātmā̍ bā̱hurudha̍ḥ sruksta̱no dhāraiva dhārā̍ yajamānā'dhi de̱vānde̱vebhyo̱'dhi gāṃ go'dhi̱ yaja̍mānaṃ tadeta̱danantama̱kṣayya̍ṃ de̱vānāmanna̱ṃ pari̍plavate sa yo haiva̱ṃ veda̍va̱m̐ ha̍vā̱syaita̱danantama̱kṣayya̱manna̍ṃ bhavatyatha̱ātaḥ sampudeva

### [88.18](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.18)

tadāhuḥ | ka̱thama̱syaiṣā̱ vaso̱rdhārā sa̍ṃvatsarama̱ntrimā̱pnoti ka̱tham̐ sa̍ṃvatsa̱reṇā̱gninā sa̱mpadyata̱'iti ṣaṣṭi̱śca ha̱vai trīṇi̍ ca śatā̱nyeṣā vvaso̱rdhārā̱'tha  
ṣaṭ ca pa̱ñcātri̍m̐śatta̱to yāni̱ ṣaṣṭi̱śca trīṇi̍ ca śa̱tāni̱ tāva̍nti saṃvvatsarasyāhā̍ni̱ tatsaṃvvatsara̱syāhā̍nyā̱pnotya̱tha yāni̱ ṣaṭpañcā̱'mṛtuvastṛhatūnā̱m̐ rātrī̍rā̱pnoti tadu̱bhayā̍ni saṃvvatsara̱syāhorā̱trāṇyā̱pnotya̱tha yāni̱  
pa̱ñcātri̍m̐śatsa trayoda̱śo māsaḥ sa 'ā̱tmā trim̐śa̍dā̱tmā pratiṣṭhā̱ dve prāṇā  
dve śira 'e̱vu pañcatri̍m̐śa̱metā̱vāgvai sa̍ṃvvatsa̱ra' eva̱mu hāsyaiṣā̱ vvaso̱rdhārā  
saṃvvatsarama̱ntrimā̱pnotye̱vam̐ sa̍ṃvatsa̱reṇā̱gninā sampadyūta 'etā̱vatya 'u vai  
śāṇḍile̱'gnau madhya̱to yu̱juṣmatya 'iṣṭa̍kā 'u̱padhīyante 'thuyo haite pṛthagyudetā 'iṣṭa̍kā 'e̱vamu hāsyaite'gnayaḥ pṛthagvvaso̱rdhārayā̱'bhihutā bhavanti

### [88.19](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88.19)

tadāhuḥ | kathamasyaiṣā vyuso̱rdhārā ma̱hadukthamāpnoti kathaṃ ma̱hatokthena  
sampadyata 'ityetasyā'eva vyaso̱rdhārāyai yāni̱ nava̱ prathamā̍ni yajū m̐ṣi  
tṛtrivṛcchiro'tha yānya̱ṣṭācatvāri̱m̐śattau caturvim̐śau pakṣāvatha yāni  
pa̱ñcavi̱m̐śatiḥ sa pañcavi̱m̐śa' ātmā'tha yānyekavi̱m̐śati̱stadekavi̱m̐śampa̱cchamatha yāni trayastri̱m̐śatsa vaśo'tha yā' aśīta̱yaḥ saivāśītīnāmāptiraśīti̍ibhirhi ma̱hadukthamākhyā̍yate̱'tha yadū̱rdhvamaśī̍tibhyo ya̱devāḍo maha̱ta  
'ukthasyo̱rdhvamaśī̍tibhya' e̱tada̱sya ta̱devamu hāsyaiṣā vyuso̱rdhārā maha̱dukthamāpnotye̱vaṃ ma̱hatokthena sampadyate

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.citikanda.88) · Pramāṇa
