Pramāṇa · Search · About · API

Citikanda 90: atha caturthā'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam

Citikāṇḍa 90

Language
Sanskrit

atha caturthā'dhyāye prathamaṃ brāhmaṇam

90.1

tṛtīyaprapāṭhake ca tṛtīyaṃ brāhmaṇam
athāto rāṣṭrabhṛto juhoti | rājāno vai rāṣṭrabhṛtaste hi rāṣṭrāṇi bibhratyetā ha devatāḥ sutā'etena savena yenaitatsoṣyamāṇo bhavati tā 'evaitatprīṇāti tā'asmā'iṣṭāḥ prītā' etam̐ savamanumanyante tābhiranumataḥ
sūyate yasmai vai rājāno rājyamanumanyante sa rājā bhavati na sa yasmai
na tadyadrājāno rāṣṭrāṇi bibhrati rājāna 'u'ete devāstasmādetā
rāṣṭrabhṛtaḥ

90.2

(to) ya̱ddevaitā rāṣṭrabhṛto ju̱hoti | pra̱jāpatervi̱srastānmithunānyuda̍krāmangandha̱rvāpsa̱rasò bhū̱tvā tāni̱ ratho̍ bhū̱tvā parya̍gacchattāni̱ pari̍ga̱tyātma̱nnadhattātmanna̍kuruta tathaivainānyaya̱metatpari̍ga̱tyātma̱ndhatta'ātmankurute

90.3

sa yaḥ sa pra̱jāpa̍ti̱rvyasra̍sata | (tā ) aya̱meva sa yo'ya̱ma̱gniścīyate̱'tha
yānyasmāttāni mithunānyuda̍krāmanetāstā deva̱tā yābhya etajjuhoti

90.4

ga̱ndha̱rvāpsaro̍bhyo juhoti | ga̱ndha̱rvāpsa̱raso hi bhū̱tvoda̍krāmannatho gandhena
ca̱ vai rūpe̍ṇa ca gandharvāpsa̱rasa̍ścaranti tasmādyaḥ ka̍śca mithuna̱mupai̍ti gandha̍
caiva sa rū̱paṃ ca̍ kāmayate

90.2-2

yaddevaitā rāṣṭrabhṛto juhoti | prajāpatervissrastānmithunānyudakrāman-gandharvāpsaraso bhūtvā | tāni
ratho bhūtvā paryagacchat | tāni parigatyātmannadhatta, ātmannakuruta | tathaivainānyayametatparigatyātmandhatte, ātmankurute

90.3-2

sa yaḥ sa prajāpatirvyasraṃsata-ayameva saḥ-yo'yamagniścīyate | atha yānyasmāttāni mithunānyudakrāman-etāstāḥ devatāḥ-yābhya etajjuhoti

90.4-2

gandharvāpsarobhyo juhoti | gandharvāpsaraso hi bhūtvodakrāman | atho gandhena ca vai rūpeṇa
ca gandharvāpsarasaścaranti | tasmādyaḥ kaśca mithunamupaiti-gandhaṃ caiva sa rūpaṃ ca kāmayate

90.5

mithunāni juhoti | mithunādvā'adhi prajātiryo vai prajāyate su rāṣṭraṃ
bhavatya̱rāṣṭraṃ vai su bhavati yo na pra̱jāyate tadyanmithunāni rāṣṭraṃ bibhrati
mithunā 'u'e̱te devā̱sta̱smādetā rāṣṭrabhṛta' ājyena dvādaśagṛhītena tā'
u dvādaśaivāhutayo bhavanti tasyokto bandhuḥ

90.6

pu̱srthaṃse pūrvvasmai juhoti | (tyu) atha strībhyaḥ pumā samevaṃ tadvīryā̍yādadhātyeka̱smā'iva pu̱srthaṃse juhoti bahībhya' iva strībhyasta̱smādapyekasya pusrthaṃso bahvayo jāyā bhavantyu̱bhābhyāṃ vvaṣaṭkāreṇa ca svāhākāreṇa ca pusrthaṃse
juhoti svāhākāreṇaiva strībhyaḥ pumā sameva tadvīryā̍yādadhāti

90.7

(tyṛ ) ṛtāṣāḍṛtadhā̱meti | satya̱sāṭ satyadhā̱metyetada̱gnirgandharvastasyauṣadhayo'psarasa' ityagnirha gandharvva ' oṣadhibhirapsarobhirmithunena sahocakrāma
mudo nāmetyoṣadhayo vai muda'oṣadhibhirhīdaṃ sarvvaṃ modate sa na' idaṃ
brahma kṣatraṃ pātu tasmai svāhā vāṭsubhyaḥ svāheti tasyokto bandhuḥ

90.8

sam̐hita 'iti | (tya ) asau vā' ādityaḥ sam̐hita 'eṣa hyahorātre
saṃdadhāti viśvasāmetyeṣa hyeva sarvvam̐ sāma sūryo gandharvvastasya marīcayo'psarasa' iti sūryyo ha gandharvo marīcibhirapsarobhirmithunena sahocakrāmāyuvo
nāmetyāyuvāno 'iva hi marīcayaḥ pluvante sa na 'idaṃ brahma kṣatraṃ pātviti
tasyokto bandhuḥ

90.9

su̱ṣumṇa̱ 'iti̍ | suya̱jñiya̱ 'itye̍tattsūryara̍śmiriti sūrya̍syeva hi candramaso
ra̱śmaya̱ścandra̍mā gandha̱rvvastasya̱ nakṣa̍trāṇyapsa̱rasa̱ 'iti̍ candramā ha gandharvvo
nakṣa̍trairapsarobhirmithunena̱ saho̍ccakrāma bhaikurayo nāmeti bhākurayo ha
nā̱maite bhānti̍ hi nakṣa̍trāṇi kurvvanti sa na 'idaṃ brahma̍ kṣa̱traṃ pā̍tviti
tasyokto bandhuḥ

90.10

(ri) iṣi̱ra 'iti̍ | kṣipra̱ 'itye̍tadviśvavyacā̱ ityeṣa hīdam̐ sarvvaṃ vyacaḥ
karoti̱ vāto gandha̱rvvastasyāpo̱'apsarasa̱ 'iti̍ vāto ha gandha̱rvvo'dbhi̱rapsarobhirmithunena̱ saho̍ccakrāmojoṃ nāmetyāpo vā'ūrjau'dbhyo hyūrjjāya̍te
sa na 'idaṃ brahma̍ kṣa̱traṃ pā̍tviti tasyokto bandhuḥ

90.11

( bhuṃ ) bhujyuḥ suparṇa' iti | yajño vai bhujyuryajño hi sarvāṇi bhūtāni
bhunakti yajño gandharvvastasya dakṣiṇā 'apsarasa' iti yajño ha gandharvvo dakṣiṇābhirapsarobhirmithunena sahoñcakrāma stāvā nāmeti dakṣiṇā vai stāvā
dakṣiṇābhirhi yajña stūyate'tho yo vai kaśca dakṣiṇāṃ dadāti stūyata'eva
sa sa na 'idaṃ brahma kṣatraṃ patviti tasyokto bandhuḥ

90.12

( ardhaprapāṭhakaḥ || kaṃ0 48)
prajāpatirviśvakarmeti | prajāpatirvai viśvakarmā sa hīda sarvvamaṃkaronmano gandharvvastasya'ṛksāmānyapsarasa 'iti mano ha gandharvva 'ṛksāmairapsarobhirmithunena sahoccakrāmeṣṭayo nāmetyṛksāmānyeva vā'iṣṭaya
'ṛksāmairhyāśāsata'iti no'stvitthaṃ no'stviti sa na 'idaṃ brahma kṣatraṃ
pātviti tasyokto bandhuḥ

90.13

(hu) atha rathaśīrṣe juhoti | (tye) eṣa vai sa sava' etadvai tatsūyate
yasmai tametā devatāḥ savamanumanyante yābhiranumataḥ sūyate yasmai vai
rājāno rājyamanumanyante sa rājā bhavati na sa yasmai nājyena pañcagṛhītena
tā' u pañcaivāhutayo hutā bhavanti tasyokto bandhuḥ

90.14

śīrṣataḥ | śīrṣato vā'abhiṣicyamāno'bhiṣicyata ' upari dhāryamāṇa'upari hi sa sumetadabhiṣiñcati samānena mantreṇa samāno hi sa sumetadabhiṣiñcati sarvvataḥ parihāra sarvvata 'evaitametadābhiṣiñcati

90.15

yudveva̱ rathaśī̱rṣe juhoti̍ | ( tya ) asau vā'āditya̱ 'eṣa̱ ra̱tha'e̱tadvai
tadrūpa̍ṃ kṛ̱tvā pra̱jāpa̍tire̱tāni̱ mithu̱nāni̱ pari̍gṛhyā̱tmanna̍dhattā̱tmanna̍kuruta
ta̱thaivaita̱dyaja̍mānae̱tatpa̍rigṛhyā̱tmandha̍tta 'ā̱tmankuruta̱' upa̍ri dhārya̍māṇa
'upari̍ hi sa̱ 'e̱tāni̱ mithu̱nāni̱ pari̍gṛhyā̱tmanna̍dhattā̱tmanna̍kuruta samā̱nena
ma̱ntreṇa samāno̱ hi sa̱ 'e̱tāni̱ mithu̱nāni̱ pari̍gṛhyā̱tmanna̍dhattā̱tmanna̍kuruta sarvva̍taḥ parihā̱rarthaṃ sarvva̍to hi sa̱ 'e̱tāni̱ mithu̱nāni̱ pari̍gṛhyātmanna̍dhattā̱tmanna̍kuruta

90.16

sa̱ no bhuvanasya pate prajāpata' iti | bhuvanasya̱ hyeṣa̱ pati̍ḥ pra̱jāpati̱ryyasya̍ ta̱'upari̍ gṛ̱hā ya̱sya vehetyupari̍ hyeta̱sya gṛ̱hā 'iha̱ cāsmai̍
brahma̱ṇe'smai̍ kṣa̱trāyetya̱yaṃ vā'a̱gnirbrahma ca kṣa̱traṃ ca̱ mahi̱ śarma̱ yaccha̱ svāheti̍
maha̱ccharmma yaccha̱ svāhetye̱tat

Linked texts (1)