Citikanda 91

Citikāṇḍa 91

Language: Sanskrit

91.1

atha vātahomā̍njuhoti | ( tī ) ime vai lokā 'eṣo'gnivvā̍yurvvātahomā 'eṣu tallokeṣu vāyuṃ dadhāti tasmādayameṣu lokeṣu vāyuḥ

91.2

( rbā ) bāhu̍henābhi̱prāha̍rati | ( tyā ) āto vā'asya sa vāyuryya
'eṣu lokeṣvatha yu 'imām̐llokānpareṇa vvāyustamasminnetaddadhāti

91.3

bahi̍vvediriyaṃ vai bve̍diḥ | ( rā ) āto vā'asya sa vvāyuryyo'syāmutha yu 'imāṃ pareṇa vāyustamasminnetaddadhāti

91.4

( tya ) añjalinā nu hyetasyaitīvābhi̱patti̍rasti svāhākāreṇa juhoti
hyeṣo'dho dhurama̱sau vā'āditya 'eṣa ra̱tho'rvāṃcīnaṃ tadādityādvāyuṃ
dadhāti tasmādeṣo'rvācīnamevātaḥ pavate

91.1-2

atha vātahomāñjuhoti | ime vai lokā eṣo'gniḥ, vāyurvātahomāḥ | eṣu tallokeṣu vāyuṃ dadhāti
tasmādayameṣu lokeṣu vāyuḥ

91.2-2

bāhenābhiprāharati | ātto vā asya sa vāyuḥ-ya eṣu lokeṣu | atha ya imāṃllokānpareṇa
vāyuḥ-tamasminnetaddadhāti

91.3-2

bahirvedeḥ | iyaṃ vai vediḥ | ātto vā asya sa vāyuḥ-yo'syām | atha ya imāṃ pareṇa vāyuḥtamasminnetaddadhāti

91.4-2

samudro'si nabhasvāniti | ( tya ) asau vai lokaḥ samudro nabhasvānārdradānurityeṣa hyārdraṃ dadāti tayo'muṣmim̐lloke vāyustamasminnetaddadhāti
śambhūrmayobhūrabhi mā vāhi svāheti śivaḥ syono'bhi mā vāhītyetat

91.6

( nmā ) māruto'si marutāṃ gaṇa 'iti | ( tya ) antarikṣaloko vai
māruto marutāṃ gaṇastadyo'ntarikṣaloke vāyustamasminnetaddadhāti śambhūrmayobhūrabhi mā vāhi svāheti śivaḥ syono'bhi mā vāhītyetat

91.7

(da) ava̱syūrasi duvasvā̱niti̍ | (tya) a̱yaṃ vai lo̱ko'va̍syūrduvasvā̍sta̱dyo'smim̐llo̱ke vā̱yustama̍sminne̱tadda̍dhāti śambhūrmmayo̱bhūra̱bhi mā vā̱hi svāheti̍
śi̱vaḥ syo̱no'bhi̍ mā vā̱hītye̱vaitat

91.8

( tri ) tribhirjuhoti | traya ime lokā'atho trivṛdagniryāvānagniyyāvatyasya mātrā tāvataiva tadeṣu lokeṣu vāyuṃ dadhāti

91.9

yadveva vātahomāñjuhoti | (tye) etamevaitadrathaṃ yunaktyetadvai devā 'eta1m̐
ratham̐ sarvvebhyaḥ kāmebhyo'yuñjata yuktena sumaśravāmahā'iti tena yuktena
sarvvānkāmāntsumāśnuvata tathaivaitadyajamāna 'eta1m̐ ratham̐ sarvvebhyaḥ kāmebhyo yuṅkte yuktena sumaśravā'iti tena yuktena sarvvānkāmāntsamaśnute

91.10

vātahomairyunakti | prāṇā vai vātahomāḥ prāṇairevainametadyunakti tribhiryunakti trayo vai prāṇāḥ prāṇo'udāno vyānastairevainametadyunaktyudho'dho
dhuramudho'dho hi dhuraṃ yogyaṃ yuñjanti hastābhyām̐ hastābhyām̐ hi yogyaṃ
yuñjanti viparikrāmaṃ viparikrāmatham̐ hi yogyaṃ yuñjanti

91.11

sa dakṣiṇāyuggumevāgre yunakti | ( tyu ) atha savyāyuggamatha dakṣiṇāpraṣṭimevaṃ deva̱tre'tha manuṣye taṃ nābhiyuñjyānnedyuktamabhiyunajānīti vyāhanaṃ tu
dadyādyuktena bhunajā'iti tamamuryaiva harantyādhvaryorāvasathādupari hyeṣa tumadhvaryave dadāti sa hi tena karoti taṃ tu dakṣiṇānāṃ kāle'nudiśet

91.12

( 'tha ) atha ruma̱tīrjuhoti | ( tyu ) atraiṣa survo'gniḥ saṃskṛtaḥ sa
'eṣo'tra rucamaicchattasmindevā 'etābhī ruma̱tībhī rucamadadhustathaivāsminnayametaddadhāti

91.13

atha ruṅmatīhomaḥ
yudveva ruṅmatīrjuhoti | prajāpatervistrastādugudakrāmataṃ yatra devāḥ samuskurvvam̐stadasminnetābhī ruṅmatībhī rucamadadhustathaivāsminnayametuddadhāti

91.14

( śataṃ 6000 )
yāste'agne sūrye rucaḥ| (co) yā vo devāḥ sūrye ruco rucaṃ no dhehi brāhmaṇeṣviti ruca rucamityamṛtatvaṃ vai rugamṛtatvamevāsminnetaddadhāti tisra
'āhutīrjuhoti trivṛdagniryāvānagniyarvvatyasya mātrā tāvataivāsminnetadgucaṃ dadhāti

91.15

(tyu) atha vāruṇīṃ juhoti | (tyu ) atraiṣa survvo'gniḥ saṃskarutaḥ su
'eṣo'tra vvaruṇo devatā tasmā'etuddhavirjuhoti tudenaham̐ haviṣā devatāṃ
karoti yasyai vai devatāyai havigṛhyate sā devatā na sā yasyai nu gṛhyate
vvāruṇya'carcā svenaivainametadātmanā svayā devatayā prīṇāti

91.16

yudveva vāruṇīṃ juhoti | prajāpatervistrastādvīryamudakrāmattaṃ yutra devāḥ
samaskurvam̐sta̱dasminnetayā vīrya̍madadhustathaivāsminnayameta̱ddadhāti vāruṇya'rcā kṣatraṃ vai varuṇo vīryaṃ vai kṣatraṃ vīryeṇaivāsminnetadvīryaṃ dadhāti

91.17

tuttvā yāmi brahmaṇā vvandamāna 'iti | tuttvā yāce brahmaṇā vvandamāna
'ityetattadāśāste yujamāno ha̱virbhi̱riti taddyamāśāste yujamāno havi̱rbhirityetadaheḍamāno vvaruṇeha bodhītyakrudhyanno vvaruṇeha bodhītyetaduruśam̐sa mā na 'āyuḥ pramoṣīdityātmanaḥ paridāṃ vadate

91.18

( te'thā ) athā̱rkāśva̍medhayoḥ sa̱ṃtatī̱rjuhoti | (tya) ayaṃ vā̱'agni̱ra̱rko'sā̱vādityò'śva̍medhastau sṛ̱ṣṭau nā̱naivā̍stāṃ tau devā̍ 'e̱tābhi̍rā̱huti̍bhiḥ sumatantvanta̱sama̍dadhusta̱thaivainā̱vaya̱meta̱detābhi̍rā̱huti̍bhiḥ sa̱ṃtano̍ti saṃda̍dhāti

91.19

svarṇa gha̱rmaḥ svāheti̍ | (tya ) asau vā̱'ā̍di̱tyo gha̱rmo'muṃ tadā̍di̱tyama̱sminna̱gnau prati̍ṣṭhāpayati

91.20

svarṇārkaḥ svāheti̍ | (tya ) ayama̱gnira̱rka 'i̱maṃ tada̱gnima̱muṣmi̱nnādi̍tye
prati̍ṣṭhāpayati

91.21

svarṇa śu̱kraḥ svāheti̍ | ( tya) asau vā̱'ā̍di̱tyaḥ śu̱krastaṃ puna̱ramutra̍ da̱dhāti̍

91.22

svarṇa jyotiḥ svāheti̍ | (tya) ayama̱gniyoṃti̱staṃ puna̱riha̱ dadhā̍ti

91.18-2

atha santatihomaḥ
athārkāśvamedhayoḥ santatīrjuhoti | ayaṃ vā agnirarkaḥ, asāvādityo'śvamedhaḥ | tau sṛṣṭau nānevāstām | tau devā etābhirāhutibhiḥ samatanvan, samadadhuḥ | tathaivaināvayametadetābhirāhutibhiḥ
saṃtanoti, saṃdadhāti

91.19-2

"svarṇa gharmaḥ svāhā"-iti | asau vā ādityo gharmaḥ | amuṃ tadādityamasminnagnau pratiṣṭhāpayati

91.20-2

"svarṇārkaḥ svāhā"-iti | ayamagnirarkaḥ | imaṃ tadagnimasminnāditye pratiṣṭhāpayati

91.21-2

"svarṇa śukraḥ svāhā "-iti | asau vā ādityaḥ śukraḥ | taṃ punaramutra dadhāti

91.22-2

"svarṇa jyotiḥ svāhā"-iti | ayamagnirjyotiḥ| taṃ punariha dadhāti

91.23

svarṇa sūryaḥ svāheti | ( tya ) asau vā'ādityaḥ sūryo'muṃ tadādityamasya sarvasyottamaṃ dadhāti tasmādeṣo'sya sarvasyottamaḥ

91.24

pañcaitā 'āhutīrjuhoti | pañcacitiko'gniḥ pañcartavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaināvetatsaṃtanoti saṃdadhāti

91.25

yadrevāhu | svarṇa gharmaḥ svāhā svarṇārkaḥ svāhetyusyaivaitānyagrennāmāni
ttānyetatprīṇāti tāni haviṣā devatāṃ karoti yusyai vai devatāyai havirgṛhyate sā devatā na sā yusyai na gṛhyate'tho'etānevaitadagninsminnagno
nāmagrāhaṃ dadhāti

91.26

pañcaitā 'āhutīrjuhoti | pañcacitiko'gniḥ pañcartavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaitametadannena prīṇāti

91.27

( tya ) athāta'āhutīnāmevāvapanasya | yāṃ kāṃ ca brāhmaṇavatīmāhutiṃ
vidyāttāmetasminkāle juhuyātkāmebhyo vā'etam̐ rathaṃ yuṅkte tudyāṃ kāṃ
cātrāhutiṃ juhotyāsāṃ tām̐ satīṃ juhoti

91.28

tudāhuḥ | ( naṃ ) na juhuyānnedatirecayānīti sa vai juhuyādeva kāmebhyo vā
'etā 'āhutayo hūyante na vai kāmānāmatiriktamsti

Linked texts (1)

Mādhyandina — Sanskrit