Citikanda 92

Citikāṇḍa 92

Language: Sanskrit

92.1

iti tṛtīyaprapāṭhake caturthaṃ brāhmaṇam || 9-3-4 || ( 4. 2. )
atha pra̱tyetya dhiṣṇyānāṃ kāle dhiṣṇyānnivapati | ( tya ) a̱gnaya 'ete
yaddhiṣṇyā 'agni̍naivaitaccinoti tā 'etā viśaḥ kṣatramayamagniścataḥ kṣatraṃ
ca tadviśaṃ ca karotyamūṃ pūrvaṃ cinotyathamūnkṣatraṃ tatkṛtvā viśaṃ karoti

92.2

( tye ) eka 'eṣa bhavati | ( tye ) ekasthaṃ tatkṣatramekasyām̐ śriyaṃ
karoti bahava 'itare viśi tannṛmānaṃ dadhāti

92.3

pañcacitika 'eṣa bhavati | (tye) 'ekacitikā 'itare kṣatraṃ tadvīryeṇātyādadhāti kṣatraṃ viśo vīryavattaraṃ karotyūrrdhvametaṃ cinoti kṣatraṃ tadūrdhvaṃ citi -
bhiścinoti tiraśca 'itarānkṣatrāya tadviśamadhastādupaniṣādinīṃ karoti

92.1-2

atha pratyetya dhiṣṇyānāṃ kāle dhiṣṇyānnivapati | agnaya ete-yaddhiṣṇyāḥ | agnīnaivaitaccinoti
tā etā viśaḥ, kṣatramayamagniścitaḥ | kṣatraṃ ca tadviśaṃ ca karoti | amuṃ pūrvaṃ cinoti-athemān
kṣatraṃ tatkṛtvā viśaṃ karoti

92.2-2

eka eṣa bhavati | ekasthaṃ tatkṣatramekasyāṃ śriyaṃ karoti | bahava itare | viśi tadbhūmānaṃ dadhāti

92.3-2

92.4

(tyu) ubhābhyāṃ yajuṣmatyā ca lokamapṛṇayā caitaṃ cinoti | lokamṛpṛṇayaivaimā̱nkṣatrameva ta̱dvīrye̍ṇā̱tyādadhāti kṣatraṃ viśo vbīrya̍vattaraṃ karoti
viśaṃ kṣatrādvīrya̍vatarām

92.5

(tham̐) sa yadimām̐llokamapṛṇayaiva cinoti | kṣatraṃ vai lokamapṛṇā kṣatraṃ
tudi̱iya̱ttaraṃ dadhātyu̱bhayām̐ścinotyadhvarasya cā̱gne̱ścādhvara̱sya pūrvvānathāgnestu̱syokto bandhu̱rya̍ yame̱vādhvaradhiṣṇya̱ṃ niva̱pati taṃ taṃ cinotyāgnīdhīyaṃ
prathamaṃ cinoti tathām̐ hi prathamaṃ nivapati dakṣiṇata 'udaṅṅāsīnastusyokto bandhuḥ

92.6

( stva ) tasminna̱ṣṭāvi̱ṣṭakā 'upadadhāti | (tya) aṣṭākṣarā gāyatrī gāyutro'gniyoṃvānagniyavi̱tyasya mātrā tāvantamevainametaccinoti tāsāma̱ṣṭamā
puścirnavamo nava vai prāṇāḥ sapta śīrṣannāvā dvau tānevāsminnetaddadhāti
yaścite'gnirnidhīyate sa daśamo daśa vai prāṇā mukhyamāgnīdhraṃ madhyatastatprāṇāndadhāti madhya ha vā'etatprāṇāḥ santa 'iti ceti cātmānamanu
vyuccaranti

92.7

( ntye ) ekaviśati hotā upadadhāti | ( tye ) ekaviśam̐śatirvai paraśritastusyokto bandhurekādaśa brāhmaṇācchasye'ekādaśākṣarā vai triṣṭuptraiṣṭubha 'indra 'aindro brāhmaṇācchasyaṣṭāvaṣṭāvitareṣu
tusyokto bandhuḥ

92.8

ṣaṇmājīlīye | ṣaḍvā 'ṛtuva 'ṛtavaḥ pitarastuhrai haitumṛtavaḥ pitaro
dakṣiṇataḥ pūrvehire sa 'eṣāmeṣu dakṣiṇataḥ sa vā'itīmumupadudhātītīmānityamuṃ viśaṃ tatkṣatramabhisaṃmukhaṃ karoti

92.9

(tyu) athainānpariśridbhiḥ pariśrayati | ( tyā ) āpo vai pariśrito'ṅgi̱iro̱vaināṃstatpuritanoti sa vai pūrvvava nidadhāti kṣatra 5 hyetā 'apāṃ yāḥ
khātena yantyutha haitā viśo yānīmāni vṛthoda̱kāni sa yadamuṃ khātena
pariśrayati kṣatre tatkṣatraṃ dadhāti kṣatraṃ kṣatreṇa pariśrayatyutha yadimānyuvaiva
nidadhāti viśi tadviśaṃ dadhāti viśā viśaṃ pariśrayati teṣāṃ vai yāvatya
'eva yujuṣma̱tyastāvatyaḥ pariśrito yāvantyo hyevāmuṣya yujuṣmatyastāvatyaḥ pariśritaḥ kṣatrāyaiva tadviśaṃ kṛtānukrāmanuvartmānaṃ karoti

92.10

( tyu ) athaiṣu purīṣaṃ nivapati | ta̱syokto bandhustūṣṇīma̱niruktā hi
viśa̱thāgrīṣomīyasya paśupuroḍāśa̱manu diśāmaveṣṭīnnirvapati diśa 'eṣo'gnira̱tābhya 'etāni ha̱vīṃṣi nirvapati taddenā haviṣā devatāṃ karoti
ya̱syai vai devatāyai ha̱virgṛhyate sā devatā na sā ya̱syai na gṛhyate pañca
bhavanti pañca hi diśaḥ

92.11

( stu ) tadāhuḥ | ( hu ) duśahaviṣamevaitāmiṣṭiṃ nirvvapetsā sarvvastomā
sarvvapṛṣṭhā sarvvāṇi cchandām̐si sarvvā diśaḥ sarvva'ṛtavaḥ sarvvamvetadayamagnirudenatham̐ haviṣā devatāṃ karoti yusyai vai devatāyai havirguhyate sā
devatā na sā yasyai na gṛhyate daśa bhavanti daśākṣarā virāḍvirāḍagniīśa diśo diśo'gnirudaśa prāṇāḥ prāṇā 'agniryāvānagniyauvatyasya mātrā
tāvattaivainametadannena prīṇāti

92.12

taccai devasvāmeva | ( vai ) etāni havīm̐ṣi nirvvapedetā ha devatāḥ sutā
'etena savena yenaitatsoṣyamāṇo bhavati tā 'evaitatprīṇāti tā'asmā'iṣṭāḥ prītā 'etu savamanumanyante tābhiranumataḥ sūyate yusmai vai rājāno
rājya̱manu̍manyante sa rājā bhavati na sa yasmai na tadyadetā devatāḥ sutā 'etena
savena yadvainametā devatā 'etasmai savāya suvate tasmādetā deva̱svaḥ

92.13

(stā) tā vai dvināmnyo bhavanti | dviḥ mā vai savena suto bhavati yasmai vai
savāya sūyate dena vā savena sūyate tadasya dvitīyaṃ nāma

92.14

(mā) aṣṭau bhavanti | (ntya) aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro'gniryāvānagniyauvatyasya mātrā tāvataivaitametadannena prīṇāti

92.15

tadāhuḥ | ( nai) naitāni havīᳪṣi nirvapedatirecayānīti tāni vai
nirva̍pedeva kāmebhyo vā'etāni havīᳪṣi nirupyante na vai kāmānāmatiriktamasti yadvai kiṃ ca paśupuroḍāśamanu havirnirupyate paśāveva sa madhyato
medho dhīyata'ubhayāni nirva̍patyaggharasya cāme̱ścāggharasya pūrvamathāmestusyokto bandhuruccaiḥ paśupuroḍāśo 'bhavatyupāᳪśvetānīṣṭrihvanubrūhi preṣyeti
paśupuroḍāśa̱syā'nu̱brūhi yaje̱tyete̱ṣāmiṣṭa̍rhitam̐ samānuḥ sviṣṭa̱kṛtsa̍mānīḍeṣṭā de̱vṛtā bhavantya̱samavahitam̐ sviṣṭa̱kṛte

92.16

( te'thai) athainaṃ pūrvābhiṣekeṇābhimṛśati | savitā tvā savānāem̐ suvatāme̱ṣa vo'mī rājā̱ somo̱'smākaṃ brāhmaṇānāem̐ rājeti brāhmaṇanevāpoddharatyanādyānkaroti

92.97

iti tṛtīyaprapāṭhake pañcamaṃ brāhmaṇam || 9-3-5 || (4. 3.)
iti tṛtīyaprapāṭhakaḥ samāptaḥ || 9-3
kaṇḍikāsaṃkhyā

Linked texts (1)

Mādhyandina — Sanskrit