<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Citikanda](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda) › 93

# Citikanda 93: atha caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam

Citikāṇḍa 93

- **Language:** Sanskrit

### atha caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam

### [93.1](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.1)

caturthā'dhyāye ca caturthaṃ brāhmaṇam  
atha prātaḥ prātaranuvākamupākariṣyan | ( nnr ) agniṃ yunakti yuktena  
sumaśravā'ṅgati tena yuktena sarvvātkāmāntsamaśnute taṃ vai purastātsarvvasya  
karmaṇo yunakti tadyatkiñcāta 'ūrdhvaṃ kriyate yukte tatsarvvasmai samādhīyate

### [93.2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.2)

paridhiṣu yunakti | ( tya ) agnaya 'ete yatparidhayo'gnibhireva tadagniṃ  
yunakti

### [93.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.1-2)

atha sutyāhakarmāṇi  
atha prātaḥ prātaranuvākamupākariṣyannagniṃ yunakti | yuktena sumaśravā iti | tena yuktena sarvānkāmāntsamaśnute | taṃ vai purastātsarvasya karmaṇo yunakti | tad yatkiñcāta ūrdhvaṃ kriyate-yukte  
tatsarvaṃ samādhīyate

### [93.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.2-2)

paridhiṣu yunakti | agnaya ete-yatparidhayaḥ | agnibhireva tadagniṃ yunakti

### [93.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.3)

sa madhyamaṃ pari̍idhimupa̱spṛśya̍ | ( iyai ) etadyajurjapatya̱gniṃ yunajmi śava̍sā  
ghṛ̱teneti balam̐ vai śa̱vo'gniṃ yunajmi balena ca ghṛtena cetye̱taddivya̱m̐  
supa̱rṇaṃ vya̱yasā bṛ̱hantamiti divyo vā'eṣa suparṇo vayasā bṛhandhūmena tena  
va̱yaṃ gamema bra̱dhnasya viṣṭapam̐ svo ruhāṇā 'adhi nākamuttamamiti svargo  
vai loko nākastena vayaṃ gamema bradhnasya viṣṭapam̐ svargaṃ lokam̐ rohanto'dhi  
nākamuttamamityetat

### [93.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.4)

( ' ) atha dakṣiṇe | ( ṇḍa ) i̱mau te pakṣāvajarau pata̱triṇau yābhyām̐  
rakṣāram̐syapahūm̐syagne || tābhyāṃ patema sukṛtāmu lokaṃ yatra̱'ṛṣayo jagmuḥ  
prathamajāḥ purāṇā 'itya̱mūne̱tadṛṣīnāha

### [93.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.5)

(hā) athottare | (ra) indurdakṣaḥ śyena'ṛtāvā hiraṇyapakṣaḥ śakuno bhuraṇyu̱ritya̱mṛtaṃ vai hiraṇyamamṛtapakṣaḥ śakuno bhartetyetanmahāntsadhasthe dhruva  
'āniṣatto namaste'astu mā mā him̐sīrityātmanaḥ paridāṃ vvadate

### [93.6](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.6)

tadyanmadhyamaṃ yujuḥ | sa 'ātmā'tha ye'abhitastau pakṣau tasmātte pakṣavatī bhavataḥ pakṣau hi tau

### [93.7](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.7)

tribhiryunakti | trivṛdagniyoṃvānagniyarvatyasya mātrā tāvataivenametudyunakti

### [93.8](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.8)

( ttyu ) atha rājānamabhiṣutyāgnau juhoti | (tye) eṣa vai sa sava 'etadvai  
tutsūyate yumasmai tumetā devatāḥ sabamanumanyante yābhiranumataḥ sūyute yusmai  
vai rājāno rājyamanumanyante sa rājā bhavati na sa yusmai na tadyadagnau  
juhoti tadagnimabhiṣiñcati so'syaiṣa daiva' ātmā somābhiṣikto bhavatyamṛtābhiṣikto'tha bhakṣayati tadātmānamabhiṣiñcati so'syāyamātmā somābhiṣikto bhavatyamṛtābhiṣiktaḥ

### [93.9](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.9)

( kto'gnau ) agnau hutvā'tha bhakṣayati | daivo vā'asyaiṣu 'ātmā mānuṣo'yaṃ devā 'u vā'agre'tha manuṣyāstasmādagnau hutvā'tha bhakṣayati

### [93.10](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.10)

( ttyu ) athainaṃ vimuñcati | (tyā) āptvā taṃ kāmaṃ yusmai kāmāyainaṃ  
yuṅkte̍ yujñāyajñiyasyai stotramupākariṣyantsvargo vai loko yajñāyajñiyametusya vai gutvā'enaṃ yuṅkte tadāptvā taṃ kāmaṃ yusmai kāmāyainaṃ yuṅkte

### [93.11](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.11)

taṃ vai purastātstotra̱sya vimuñcati | sa yadupari̱ṣṭātstotra̱sya vimuñcetparāṅ haitu svargu lokamatipraṇaiyedatha yatpurastātstotra̱sya vimuñcati  
tatsamprati svargaṃ lokamāptvā vimuñcati

### [93.12](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.12)

paridhiṣu vimuñcati | paridhiṣu hyenaṃ yunakti yatra vāva yogyaṃ yuñjanti  
tadeva tadvimuñcanti

### [93.13](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.13)

sa sandhyorupaspṛśya | ( 'thai ) ete yajuṣī japati tathā dve yajuṣī trīnparidhīnanuvibhavato divo mūrddhā'si pṛthivyā nābhiriti dakṣiṇe viśvasya  
mūrdhannadhi tiṣṭhasi śrita 'ityuttare mūrddhavatībhyāṃ mūrddhā hyasyaiṣo'psumatībhyāmagneretadvaiśvānarasya stotraṃ yadyajñājñiyam̐ śāntirvā'āpastasmādapsumatībhyām

### [93.14](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.14)

dvābhyā̍ṃ vimuñcati | dvipādyaja̍māno yaja̍māno'gniyaryāvānagniyoṃvatyasya  
mātrā tāva̍taivainametadvimuñcati tribhiryunakti tatpañca̍ pañcacitiko'gniḥ  
pañca̍rtavaḥ saṃvvatsaraḥ saṃvvatsaro'gniyaryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati

### [93.15](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.15)

taddhaike | prāyaṇīye'evātirātre yuñjantyudyanīye vimuñcanti saᳪsthārūpaṃ vā'etadyadvimocanaṃ kiṃ purā saᳪsthāyāḥ saᳪsthārūpaṃ kuryāmeti  
na tathā kuryādaharahavvaॉ'eṣa yajñastāyate'harahaḥ saṃtiṣṭhate'haraharenaim̐  
svargasya lokasya gatyai yuṅkte'haraharenena svargaṃ lokaṃ gacchati tasmādaharaha̍reva yuñjyādaharaha̍rvimuñcet

### [93.16](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.16)

( u ) atho yathā prāyaṇīye'tirātre | sāmidhenīranūcya brūyādudayanīya'evāto'nuvaktā'smīti tādṛktatsmādaharahareva yuñjyādaharaharvimuñcet

### [93.17](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.17)

(tta)tadvaitacchāṇḍilyaḥ| kaṅkatīyebhyo'harahaḥ karma pradiśya pravavrājāharaheva  
vo yunajānaharaharvimuñcānniti tasmādaharahareva yuñjyādaharaharvimuñcet

### [93.4-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.4-2)

iti caturthaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam || 9-4-1 || ( 4.4. )  
iti caturtho'dhyāyaḥ samāptaḥ || 9

### [93.16-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.16-2)

atho yathā prāyaṇīye'tirātre sāmidhenīranūcya brūyāt-udayanīya'evāto'nuvaktā'smīti-tādṛk  
tat | tasmādaharahareva yuñjyād, aharaharvimuñcet

### [93.17-2](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93.17-2)

tadvaitacchāṇḍilyaḥ kaṅkatīyebhyo'harahaḥ karma pradiśya pravavrāja-aharahareva vo yunajān, aharaharvimuñcānniti | tasmādaharahareva yuñjyād, aharaharvimuñcet

## Linked texts (1)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.9.4.4.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.citikanda.93) · Pramāṇa
