Gopathabrahmana 1.4
Gopathabrāhmaṇa 1.4
- Language
- Sanskrit
1.4.1
om ayaṃ vai yajño yo 'yaṃ pavate
tam eta īpsanti ye saṃvatsarāya dīkṣante
teṣāṃ gṛhapatiḥ prathamo dīkṣate_
ayaṃ vai loko gṛhapatiḥ_
asmin vā idaṃ sarvaṃ loke pratiṣṭhitam_
gṛhapatā u eva sarve sattriṇaḥ pratiṣṭhitāḥ
pratiṣṭhāyā evainaṃ tat pratiṣṭhityai dīkṣante || 1 ||
1.4.2
atha brahmāṇaṃ dīkṣayati candramā vai brahmādhidaivaṃ mano 'dhyātmam_
manasaiva tad oṣadhīḥ saṃdadhāti
tad yā oṣadhīr veda sa eva brahmauṣadhīs
tad anena lokena saṃdadhāti
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta
sa yad etāv antareṇānyo dīkṣetemaṃ taṃ lokam oṣadhibhir vyāpādayet_
ucchoṣukā ha syus
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta || 2 ||
1.4.3
athodgātāraṃ dīkṣayati_
ādityo vā udgātādhidaivaṃ cakṣur adhyātmam_
parjanya ādityaḥ
parjanyād adhi vṛṣṭir jāyate
vṛṣṭir eva tad oṣadhīḥ saṃdadhāti
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta
sa yad etāv antareṇānyo dīkṣetemaṃ taṃ lokaṃ varṣeṇa vyāpādayet_
avarṣukā ha syus
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta || 3 ||
1.4.4
atha hotāraṃ dīkṣayati_
agnir vai hotādhidaivaṃ vāg adhyātmam
annaṃ vṛṣṭiḥ_
vācaṃ caiva tad agniṃ cānnena saṃdādhāti
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta
sa yad etāv antareṇānyo dīkṣetemaṃ taṃ lokam annena vyāpādayet_
aśanāyukā ha syus
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta || 4 ||
1.4.5
athādhvaryuṃ pratiprasthātā dīkṣayati
vāyur vā adhvaryur adhidaivaṃ prāṇo 'dhyātmam
annaṃ vṛṣṭiḥ_
vāyuṃ caiva tat prāṇaṃ cānnena saṃdadhāti
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta [ed. etav]
sa yad etāv antareṇānyo dīkṣetemaṃ taṃ lokaṃ prāṇena vyāpādayet
pramāyukā ha syus
tasmād etāv antareṇānyo na dīkṣeta || 5 ||
1.4.6
atha brahmaṇe brāhmaṇācchaṃsinaṃ dīkṣayati_
athodgātre prastotāraṃ dīkṣayati_
atha hotre maitrāvaruṇaṃ dīkṣayati_
athādhvaryave pratiprasthātāraṃ neṣṭā dīkṣayati
sa hainam anu_
eteṣāṃ vai navānāṃ kḷptim anv itare kalpante
nava vai prāṇāḥ
prāṇair yajñas tāyate_
atha brahmaṇe potāraṃ dīkṣayati_
athodgātre pratihartāraṃ dīkṣayati_
atha hotre 'cchāvākaṃ dīkṣayati_
athādhvaryave neṣṭāram unnetā dīkṣayati
sa hainam anu_
atha brahmaṇa āgnīdhraṃ dīkṣyati_
athodgātre subrahmaṇyaṃ dīkṣayati_
atha hotre grāvastutaṃ dīkṣayati_
atha tamanyaḥ snātako vā brahmacārī vā dīkṣayati
na pūtaḥ pāvayed ity āhuḥ
saiṣānupūrvaṃ dīkṣā
tad ya evaṃ dīkṣante dīkṣiṣyamāṇā eva te sattriṇāṃ prāyaścittaṃ na vindante
sattriṇāṃ prāyaścittam anu tasyārdhasya yogakṣemaḥ kalpate yasminn ardhe dīkṣanta iti brāhmaṇam || 6 ||
1.4.7
śraddhayā vai devā dīkṣaṇīyāṃ niramimatāditeḥ prāyaṇīyām_
somāt krayam_
viṣṇor ātithyam
ādityāt pravargyam_
svadhāyā upasadaḥ_
agnīṣomābhyām aupavasathyam ahaḥ
prātaryāvadbhyo devebhyaḥ prātaranuvākam_
vasubhyaḥ prātaḥsavanam_
rudrebhyo mādhyaṃdinaṃ savanam
ādityebhyas tṛtīyasavanam_
varuṇād avabhṛtham
aditer udayanīyām_
mitrāvaruṇābhyām anūbandhyām_
tvaṣṭus tvāṣṭram_
devībhyo devikābhyo devatāhavīṃṣi
kāmād daśātirātram_
svargāl lokād udavasānīyām_
tad vā etad agniṣṭomasya janma
sa ya evam etad agniṣṭomasya janma vedāgniṣṭomena sātmā saloko bhūtvā devān apy etīti brāhmaṇam || 7 ||
1.4.8
atha yad dīkṣaṇīyayā yajante śraddhām eva tad devīṃ devatāṃ yajante
śraddhā devī devatā bhavanti
śraddhāyā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yat prāyaṇīyayā yajante 'ditim eva tad devīṃ devatāṃ yajante
aditir devī devatā bhavanti_
adityā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yat krayam upayanti somam eva tad devaṃ devatāṃ yajante
somo devo devatā bhavanti [ed. davatā]
somasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yad ātithyayā yajante viṣṇum eva tad devaṃ devatāṃ yajante
viṣṇur devo devatā bhavanti
viṣṇor devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yat pravargyam upayanty ādityam eva tad devaṃ devatāṃ yajante_ [ed. davatāṃ]
ādityo devo devatā bhavanti_
ādityasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yad upasadam upayanti svadhām eva tad devīṃ devatāṃ yajante
svadhā devī devatā bhavanti
svadhāyā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yad aupavasathyam ahar upayanty agnīṣomāv eva tad devau devate yajante_
agnīṣomau devau devate bhavanti
agnīṣomayor devatayoḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ye etad upayanti_ [ed. 'gnīṣomayor]
atha yat prātaranuvākam upayanti prātaryāvṇa eva tad devān devatā yajante
prātaryāvāṇo devā devatā bhavanti
1.4.8x
prātaryāvṇāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_2
atha yat prātaḥsavanamupayanti vasūn eva tad devān devatā yajante
1.4.8_3
vasavo devā devatā bhavanti
1.4.8_4
vasūnāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_5
atha yan mādhyaṃdinaṃ savanam upayanti rudrān eva tad devān devatā yajante
1.4.8_6
rudrā devā devatā bhavanti
1.4.8_7
rudrāṇāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_8
atha yattṛtīyasavanam upayanty ādityān eva tad devān devatā yajante_
1.4.8_9
ādityā devā devatā bhavanti_
1.4.8_10
ādityānāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_11
atha yad avabhṛtham upayanti varuṇam eva tad devaṃ devatāṃ yajante
1.4.8_12
varuṇo devo devatā bhavanti
1.4.8_13
varuṇasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_14
atha yad udayanīyayā yajante 'ditim eva tad devīṃ devatāṃ yajante_
1.4.8_15
aditir devī devatā bhavanti_
1.4.8_16
adityā devyāḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_ [ed. ādityā]
1.4.8_17
atha yad anūbandhyayā yajante mitrāvaruṇāv eva tad devau devate yajante
1.4.8_18
mitrāvaruṇau devau devate bhavanti
1.4.8_19
mitrāvaruṇayor devayoḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_20
atha yat tvāṣṭreṇa paśunā yajante tvaṣṭāram eva tad devaṃ devatāṃ yajante
1.4.8_21
tvaṣṭā devo devatā bhavanti
1.4.8_22
tvaṣṭur devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_23
atha yad devikāhavirbhiś caranti yā etā upasatsu bhavanty agniḥ somo viṣṇur iti devyo devikā devatā bhavanti
1.4.8_24
devīnāṃ devikānāṃ devatānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_25
atha yad daśātirātram upayanti kāmam eva tad devaṃ devatāṃ yajante
1.4.8_26
kāmo devo devatā bhavanti
1.4.8xx
kāmasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.8_27
atha yad udavasānīyayā yajante svargam eva tal lokaṃ devaṃ devatāṃ yajante
1.4.8_28
svargo loko devo devatā bhavanti
1.4.8aaa
svargasya lokasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti
1.4.8bbb
tad vā etad agniṣṭomasya janma
1.4.8ccc
sa ya evam etad agniṣṭomasya janma vedāptvaiva tad agniṣṭomaṃ svarge loke pratitiṣṭhati
1.4.8ddd
pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda_
1.4.8eee
agniṣṭomena sātmā saloko bhūtvā devān apy etīti brāhmaṇam || 8 ||
1.4.9
ahorātrābhyāṃ vai devāḥ prāyaṇīyam atirātraṃ niramimata_
ardhamāsebhyaś caturviṃśam ahaḥ_
brahmaṇo 'bhiplavam_
kṣatrāt pṛṣṭhyam
agner abhijitam
adbhyaḥ svarasāmnaḥ
sūryād viṣuvantam
uktā āvṛttāḥ svarasāmānaḥ_
indrād viśvajitam
uktau pṛṣṭhyabhiplavau
mitrāvaruṇābhyāṃ gavāyuṣī
viśvebhyo devebhyo daśarātram_
digbhyo dāśarātrikaṃ pṛṣṭhyaṃ ṣaḍaham
ebhyo lokebhyaś chandomaṃ tryaham_
saṃvatsarād daśamam ahaḥ
prajāpater mahāvratam_
svargāl lokād udayanīyam atirātram_
tad vā etat saṃvatsarasya janma
sa ya evam etat saṃvatsarasya janma veda saṃvatsareṇa sātmā saloko bhūtvā devān apy etīti brāhmaṇam || 9 ||
1.4.10
atha yat prāyaṇīyam atirātram upayanty ahorātrāv eva tad devau devate yajante_
ahorātrau devau devate bhavanti_
ahorātrayor devayoḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_ [ed. 'horātrayor]
atha yac caturviṃśam ahar upayanty ardhamāsān eva tad devān devatā yajante_
ardhamāsā devā devatā bhavanti_
ardhamāsānāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yad abhiplavam upayanti brahmāṇam eva tad devaṃ devatāṃ yajante
brahmā devo devatā bhavanti
brahmaṇo devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yat pṛṣṭhyam upayanti kṣatram eva tad devaṃ devatāṃ yajante
kṣatraṃ devo devatā bhavanti
kṣatrasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yad abhijitam upayanty agnim eva tad devaṃ devatāṃ yajante_
agnir devo devatā bhavanti_
agner devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yat svarasāmna upayanty eva tad devīr devatā yajanta āpo devyo devatā bhavanti_
apāṃ devīnāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
atha yad viṣuvantam upayanti sūryam eva tad devaṃ devatāṃ yajante
sūryo devo devatā bhavanti
sūryasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
uktā āvṛttāḥ svarasāmānaḥ_
atha yad viśvajita mupayantīndram eva tad devaṃ devatāṃ yajante_
indro devo devatā bhavanti_
1.4.10x
indrasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_2
uktau pṛṣṭhyābhiplavau_
1.4.10_3
atha yad gavāyuṣī upayanti mitrāvaruṇāv eva tad devau devate yajante
1.4.10_4
mitrāvaruṇau devau devate bhavanti
1.4.10_5
mitrāvaruṇayor devayoḥ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_6
atha yad daśarātram upayanti viśvān eva tad devān devatā yajante
1.4.10_7
viśve devā devatā bhavanti
1.4.10_8
viśveṣāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_9
atha yad dāśarātrikaṃ pṛṣṭhyaṃ ṣaḍaham upayanti diśa eva tad devīr devatā yajante
1.4.10_10
diśo devyo devatā bhavanti
1.4.10_11
diśāṃ devīnāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_12
atha yac chandomaṃ tryaham upayantīmān eva tal lokān devān devatā yajante_
1.4.10_13
ime lokā devā devatā bhavanti_
1.4.10_14
eṣāṃ lokānāṃ devānāṃ sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_15
atha yad daśamam ahar upayanti saṃvatsaram eva tad devaṃ devatāṃ yajante
1.4.10_16
saṃvatsaro devo devatā bhavanti [ed. davatā]
1.4.10_17
saṃvatsarasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_18
atha yan mahāvratam upayanti prajāpatim eva tad devaṃ devatāṃ yajante
1.4.10_19
prajāpatir devo devatā bhavanti [ed. davatā]
1.4.10_20
prajāpater devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti_
1.4.10_21
atha yad udayanīyam atirātram upayanti svargam eva tal lokaṃ devaṃ devatāṃ yajante
1.4.10_22
svargo loko devo devatā bhavanti
1.4.10_23
svargasya lokasya devasya sāyujyaṃ salokatāṃ yanti ya etad upayanti
1.4.10_24
tad vā etat saṃvatsarasya janma
1.4.10_25
sa ya evam etat saṃvatsarasya janma vedāptvaiva tat saṃvatsaraṃ svarge loke pratitiṣṭhati
1.4.10_26
pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda
1.4.10xx
saṃvatsareṇa sātmā saloko bhūtvā devān apy etīti brāhmaṇam || 10 ||
1.4.11
sa vā eṣa saṃvastaro 'dhidaivaṃ cādhyātmaṃ ca pratiṣṭhitaḥ
sa ya evam etat saṃvatsaram adhidaivaṃ cādhyātmaṃ ca pratiṣṭhitaṃ veda pratitiṣṭhati
pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda || 11 ||
1.4.12
sa vā eṣa saṃvatsaro bṛhatīm abhisaṃpannaḥ_
dvāv akṣarāv ahnāṃ ṣaḍahau dvau pṛṣṭhyābhiplavau
gavāyuṣī daśarātras
tathā khalu ṣaṭtriṃśad saṃpadyante
ṣaṭtriṃśadavadānā gauḥ
ṣaṭtriṃśadakṣarā bṛhatī
bārhato vai svargo lokaḥ_
bṛhatyā vai devāḥ svarge loke yajante
bṛhatyā svarge loke pratitiṣṭhati
pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda || 12 ||
1.4.13
sa vā eṣa saṃvatsaras trimahāvrataḥ_
caturviṃśe mahāvrataṃ viṣuvati mahāvrataṃ mahāvrata eva mahāvratam_
taṃ ha smaitam evaṃvidvāṃsaḥ pūrve trimahāvratam upayanti
te tejasvina āsaṃt satyavādinaḥ saṃśitavratāḥ_
ya enam adya tathopeyur yathāmapātram udaka āsikte nirmṛtyed evaṃ yajamānā nirmṛtyerann upary upayanti
tathā hāsya satyena tapasā vratena cābhijitam avaruddhaṃ bhavati ya evaṃ veda || 13 ||
1.4.14
atha yac caturviṃśam ahar upetyānupetya viṣuvantaṃ mahāvratam upeyāt katham anāgūrtyai bhavatīti
yam evāmuṃ purastād viṣuvato 'tirātram upayanti teneti brūyāt_
abhiplavāt pṛṣṭhyo nirmitaḥ
pṛṣṭhyād abhijit_
abhijitaḥ svarasāmānaḥ
svarasāmabhyo viṣuvān
viṣuvataḥ svarasāmānaḥ
svarasāmabhyo viśvajit_
viśvajitaḥ pṛṣṭhyābhiplavau
pṛṣṭhyābhiplavābhyāṃ gavāyuṣī
gavāyurbhyāṃ daśarātraḥ
daśarātrān mahāvratam_
mahāvratād udayanīyo 'tirātraḥ_
udayanīyo 'tirātraḥ svargāya lokāyānnādyāya pratiṣṭhityai || 14 ||
1.4.15
atha yac caturviṃśam ahar upetyānupetya viṣuvantaṃ mahāvratam upeyāt katham anāgūrtyai bhavatīti
yam evāmuṃ purastād viṣuvato 'tirātram upayanti teneti brūyāt_
abhiplavāt pṛṣṭhyo nirmitaḥ
pṛṣṭhyād abhijit_
abhijitaḥ svarasāmānaḥ
svarasāmabhyo viṣuvān [ed. viṣavān]
viṣuvataḥ svarasamānaḥ
svarasāmabhyo viśvajit_
viśvajitaḥ pṛṣṭhyābhiplavau
pṛṣṭhyābhiplavābhyāṃ gavāyuṣī
gavāyurbhyāṃ daśarātraḥ_
atha ha devebhyo mahāvrataṃ na tasthe katham ūrdhvai stomair viṣuvantam upāgātāvṛttair mām iti
te devā ihasāmivāsur
upa taṃ yajñakratuṃ jānīmo ca ūrdhvastomo yenaitad ahar avāpnuyāmeti
tata etaṃ dvādaśarātram ūrdhvastomaṃ dadṛśus
tam āharan_
tenāyajanta
tata ebhyo 'tiṣṭhan_
tiṣṭhati hāsmai mahāvratam_
pratitiṣṭhati
pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda || 15 ||
1.4.16
atha yac caturviṃśam ahar upetyānupetya viṣuvantaṃ mahāvratam upeyāt katham anāgūrtyai bhavatīti
yam evāmuṃ purastād viṣuvato 'tirātram upayanti teneti brūyāt
tad āhuḥ kati saṃvatsarasya parāñcy ahāni bhavanti katy arvāñci
tad yāni sakṛtsakṛd upayanti tāni parāñci
atha yāni punaḥpunar upayanti tāny arvāñcīty evaināny upāsīran
ṣaḍahayor hy āvṛttim anvāvartante || 16 ||
1.4.17
atha yac caturviṃśam ahar upetyānupetya viṣuvantaṃ mahāvratam upeyāt katham anāgūrtyai bhavatīti
yam evāmuṃ purastād viṣuvato 'tirātram upayanti teneti brūyāt_ [ed. 'tiratram]
abhiplavaṃ purastād viṣuvataḥ pūrvam upayanti
pṛṣṭyam upariṣṭāt
pitā vā abhiplavaḥ putraḥ pṛṣṭhyas
tasmāt pūrve vayasi putrāḥ pitaram upajīvanti
pṛṣṭhyaṃ paścād viṣuvataḥ pūrvam upayanty abhiplavam upariṣṭāt
pitā vā abhiplavaḥ putraḥ pṛṣṭhyas
tasmād uttame vayasi putrān pitopajīvati ya evaṃ veda
tad apy etad ṛcoktaṃ <śatam in nu śarado anti devā yatrā naś cakrā jarasaṃ tanūnām | putrāso yatra pitaro bhavanti mā no madhyā rīriṣatāyur gantoḥ [ṚV 1.89.9]>_iti_
upa ha vā enaṃ pūrve vayasi putrāḥ pitaram upajīvanty upottame vayasi putrān pitopajīvati ya evaṃ veda || 17 ||
1.4.18
atha haiṣa mahāsuparṇas
tasya yān purastād viṣuvataḥ ṣaṇmāsān upayanti sa dakṣiṇaḥ pakṣaḥ_
atha yān āvṛttān upariṣṭāt ṣaḍ upayanti sa uttaraḥ pakṣaḥ_
ātmā vai saṃvatsarasya viṣuvān aṅgāni pakṣau
yatra vā ātmā tat pakṣau
yatra vai pakṣau tad ātmā
na vā ātmā pakṣāv atiricyate
no pakṣāv ātmānam atiricyete iti_
evam u haiva tad apareṣāṃ sviditamahnāṃ pareṣām ity apareṣāṃ caiva pareṣāṃ ceti brūyāt || 18 || [ed. būyāt]
1.4.19
tad āhur yad dvādaśa māsāḥ saṃvatsaro 'tha haitad ahar avāpnuyāmeti
yad vaiṣuvatam apareṣāṃ sviditamahāṃ pareṣām iti_
apareṣāṃ caiva pareṣāṃ ceti brūyāt_
ātmā vai saṃvatsarasya viṣuvān aṅgāni māsāḥ_
yatra vā ātmā tad aṅgāni
yatrāṅgāni tad ātmā
na vā ātmāṅgāny atiricyate no 'ṅgāny ātmānam atiricyanta iti_
evam u haiva tad apareṣāṃ sviditamahnāṃ pareṣām ity apareṣāṃ caiva pareṣāṃ ceti brūyāt
sa vā eṣa saṃvatsaraḥ || 19 ||
1.4.20
tad āhuḥ katham ubhayatojyotiṣo 'bhiplavā anyataratojyotiḥ pṛṣṭhya iti_
ubhayatojyotiṣo vā ime lokā agnineta ādityenāmuta iti_
eṣa ha vā eteṣāṃ jyotir ya enaṃ pramṛdīva tapati
devacakre ha vā ete pṛṣṭhyapratiṣṭhite pāpmānaṃ tṛṃhatī pariplavete
tad ya evaṃviduṣāṃ dīkṣitānāṃ pāpakaṃ kīrtayad ete evāsya tad devacakre śiraś chindataḥ_
daśarātram uddhiḥ
pṛṣṭhyābhiplavau cakre
daśarātram uddhiṃ pṛṣṭhyābhiplavau cakre tantraṃ kurvīteti ha smāha vāsyus
tayo stotrāṇi ca śastrāṇi ca saṃcāreyat_
yaḥ saṃcārayet tasmād ime puruṣe prāṇā nānā santa ekodayāc charīram adhivasati yan na saṃcārayet pramāyuko ha yajamānaḥ syāt_
eṣa ha vai pramāyuko yo 'ndho vā badhiro vā
navāgniṣṭomā māsi saṃpadyante
nava vai prāṇāḥ
prāṇair yajñas tāyate_
ekaviṃśatir ukthyāḥ_
eka ukthyaḥ ṣoḍaśī_
annaṃ vā ukthyaḥ_
vīryaṃ ṣoḍaśy eva
tathā rūḍhvā svargaṃ lokam adhyārohanti || 20 ||
1.4.21
athāto 'hnām adhyārohaḥ
prāyaṇīyenātirātreṇodayanīyam atirātram adhyārohanti caturviṃśena mahāvratam
abhiplavena param abhiplavam_
pṛṣṭhyena paraṃ pṛṣṭhyam
abhijitābhijitaṃ svarasāmabhiḥ parānt svarasāmānaḥ_
athaitad ahar avāpnuyāmeti yad vaiṣuvatam apareṣāṃ sviditamahnāṃ pareṣām ity apareṣāṃ caiva pareṣāṃ ceti brūyāt
sa vā eṣa saṃvatsaraḥ || 21 ||
1.4.22
athāto 'hnāṃ nivāhaḥ
prāyaṇīyo 'tirātraś caturviṃśāyāhne nivahati
caturviṃśam ahar abhiplavāya_
abhiplavaḥ pṛṣṭhyāya
pṛṣṭhyo 'bhijite_
abhijit svarasāmabhyaḥ
svarasāmāno viṣuvate
viṣuvānt svarasāmabhyaḥ
svarasāmano viśvajite
viśvajit pṛṣṭhyābhiplavābhyām_
pṛṣṭhyābhiplavau gavāyurbhyām_
gavāyuṣī daśarātrāya
daśarātro mahāvratāya
mahāvratam udanīyāyātirātrāya_
udayanīyo 'tirātraḥ svargāya lokāyānnādyāya pratiṣṭhityai || 22 || [ed. 'tiratraḥ]
1.4.23
ādityāś ca ha vā aṅgirasaś ca svarge loke 'spardhanta vayaṃ pūrve svar eṣyāmo vayaṃ pūrva iti
ta ādityā laghubhiḥ sāmabhiś caturbhi stomair dvābhyāṃ pṛṣṭhyābhyāṃ svargaṃ lokam abhyaplavanta
yad abhyaplavanta tasmād abhiplavaḥ_
anvañca evāṅgiraso gurubhiḥ sāmabhiḥ sarvai stomaiḥ sarvaiḥ pṛṣṭhyaiḥ svargaṃ lokam abhyaspṛśanta
yad abhyaspṛśanta tasmāt spṛśyas
taṃ vā etaṃ spṛśyaṃ santaṃ pṛṣṭhya ity ācakṣate parokṣeṇa
parokṣapriyā iva hi devā bhavanti pratyakṣadviṣaḥ_
abhiplavāt pṛṣṭhyo nirmitaḥ
pṛṣṭhyād abhijit_
abhijitaḥ svarasāmānaḥ
svarasāmabhyo viṣuvān
viṣuvataḥ svarasāmānaḥ
svarasāmabhyo viśvajit_
viśvajitaḥ pṛṣṭhyābhiplavau
pṛṣṭhyābhiplavābhyāṃ gavāyuṣī
gavāyurbhyāṃ daśarātras [ed. daśaratras]
tāni ha vā etāni yajñāraṇyāni yajñakṛntatrāṇi
teṣāṃ śataṃśataṃ rathānānyantaraṃ tad yathāraṇyāny ārūḍhā aśanāpipāse te pāpmānaṃ tṛṃhatī pariplavete
evaṃ haivaite praplavante ye 'vidvāṃsa upayantyi_
atha ye vidvāṃsa upayanti tad yathā pravāhāt pravāhaṃ sthalāt sthalaṃ samāt samaṃ sukhāt sukham abhayād abhayam upasaṃkrāmantīty evaṃ haivaite saṃvatsarasyodṛcaṃ samaśnavāmahā iti brāhmaṇam || 23 ||
1.4.24
predir ha vai kauśāmbeyaḥ kausurubindur uddālaka āruṇau brahmacaryam uvāsa
tam ācāryaḥ papraccha kumāra kati te pitā saṃvatsarasyāhāny amanyateti
kati tveveti
daśeti hovāca
daśa vā iti hovāca
daśākṣarā virāḍ virājo yajñaḥ
kati tveveti
naveti hovāca
nava vā iti hovāca
nava vai prāṇāḥ
prāṇair yajñas tāyate
kati tveveti_
aṣṭeti hovāca_
aṣṭau vā iti hovāca_
aṣṭākṣarā gāyatrī
gāyatrī yajñaḥ
kati tveveti
sapteti hovāca
sapta vā iti hovāca
sapta chandāṃsi_
chandobhir yajñas tāyate
kati tveveti
ṣaḍ iti hovāca
1.4.24x
ṣaḍ vā iti hovāca
1.4.24_2
ṣaḍ vā ṛtavaḥ_
1.4.24_3
ṛtūnām āptyai
1.4.24_4
kati tveveti
1.4.24_5
pañceti hovāca
1.4.24_6
pañca vā iti hovāca
1.4.24_7
pañcapadā paṅktiḥ
1.4.24_8
pāṅkto yajñaḥ
1.4.24_9
kati tveveti
1.4.24_10
catvārīti hovāca
1.4.24_11
catvāri vā iti hovāca
1.4.24_12
catvāro vai vedāḥ_
1.4.24_13
vedair yajñas tāyate
1.4.24_14
kati tveveti
1.4.24_15
trīṇīti hovāca
1.4.24_16
trīṇi vā iti hovāca
1.4.24_17
triṣavaṇo vai yajñaḥ
1.4.24_18
savanair yajñas tāyate
1.4.24_19
kati tveveti
1.4.24_20
dve iti hovāca
1.4.24_21
dve vā iti hovāca
1.4.24_22
dvipād vai puruṣaḥ_
1.4.24_23
dvipratiṣṭhaḥ puruṣaḥ
1.4.24_24
puruṣo vai yajñaḥ
1.4.24_25
kati tveveti_
1.4.24_26
ekam iti hovāca_
1.4.24xx
ekaṃ vā iti hovāca_
1.4.24_27
aharahar ity eva sarvaṃ saṃvatsaraṃ || 24 ||
1.4.24col
ity atharvavede gopathabrāhmaṇapūrvabhāge caturthaḥ prapāṭhakaḥ ||
Linked texts (5)
- Atharvavedabrāhmaṇa — Brahmā, Sanskrit
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Kāṭhakaśākhā — Sanskrit
- Tribes in Ancient India — Bimala Churn Law, English