<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.72 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Pañcaviṃśa (Tāṇḍya Mahā) Brāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa) › 72

# Pañcaviṃśa (Tāṇḍya Mahā) Brāhmaṇa 72

Pañcaviṃśabrāhmaṇa 72

- **Language:** Sanskrit

### [72](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.72)

(PB 7.6.1) prajāpatir akāmayata bahu syāṃ prajāyeyeti sa tūṣṇīṃ manasādhyāyat tasya yan manasy āsīt tad bṛhat samabhavat  
(PB 7.6.2) sa ādadhīta garbho vai me 'yam antarhitas taṃv vācā prajanayā iti  
(PB 7.6.3) sa vācaṃ vyasṛjata sā vāg rathantaram anvapadyata  
(PB 7.6.4) ratham aryāḥ kṣeplātārīd iti tad rathantarasya rathantaratvam  
(PB 7.6.5) tato bṛhad anu prājāyata bṛhan maryā idaṃ sa jyog antarabhūd iti tad bṛhato bṛhattvam  
(PB 7.6.6) yathā vai putro jyeṣṭha evaṃ bṛhat prajāpateḥ  
(PB 7.6.7) jyeṣṭhabrāhmaṇaṃ vā etat  
(PB 7.6.8) pra jyaiṣṭhyam āpnoti ya evaṃv veda  
(PB 7.6.9) yan nv ity āhur bṛhat pūrvaṃ prajāpatau samabhavat kasmād rathantaraṃ pūrvaṃ yogam ānaśa iti  
(PB 7.6.10) bṛhad eva pūrvaṃ samabhavad rathantaraṃ tu pūrvaṃ sṛṣṭyāsṛjata tasmāt pūrvaṃ yogam ānaśe  
(PB 7.6.11) tayoḥ samānaṃ nidhanam āsīt tasmin nātiṣṭhetāṃ ta ājim aitāṃ tayor has iti bṛhat prāṇam udajayad as iti rathantaram apānam abhisamaveṣṭata  
(PB 7.6.12) prāṇāpānau vai bṛhadrathantare jyog āmayāvina ubhe kuryād apakrāntau vā etasya prāṇāpānau yasya jyog āmayati prāṇāpānāv evāsmin dadhāti  
(PB 7.6.13) yan nv ity āhur ubhe bṛhadrathantare bahirṇidhane kasmād bṛhad bahirṇidhanāni bhajate 'ntarṇidhanāni rathantaram iti  
(PB 7.6.14) prāṇo bṛhat tasmād bahirṇidhanāni bhajate bahir hi prāṇo 'pāno rathantaraṃ tasmād antarṇidhanāni bhajate 'ntar hy apānaḥ  
(PB 7.6.15) mahāvṛkṣau vai bṛhadrathantare nidhanena samarpye  
(PB 7.6.16) yad vai mahāvṛkṣau samṛcchete bahu tatra vibhagnaṃ prabhagnaṃ śete  
(PB 7.6.17) airaṃ vai bṛhad aiḍaṃ rathantaraṃ mano vai bṛhad vāg rathantaraṃ sām a vai bṛhad ṛg rathantaraṃ prāṇo vai bṛhad apāno rathantaram asau vai loko bṛhad ayaṃ rathantaram etāni manasānvīkṣyodgāyet kḷptābhyām evābhyām udgāyati

- [Previous: 71](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.71)
- [Next: 73](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.73)

## Commentaries (1)

- [Tāṇḍyamahābrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa!sayana) — Sāyaṇa, Sanskrit

## Discussed in (4)

- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v3.c51.132) — Kane 1930, English
- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v4.c28.24) — Muir 1858, English
- [Altindische Grammatik](https://indike.org/pramana/ins.literature.wackernagel-1896.v3.c9.800) — Wackernagel & Debrunner 1896, German
- [Spiritual Authority and Temporal Power in the Indian Theory of Government](https://indike.org/pramana/ins.polity.coomaraswamy-1942.c2.s1.16) — Coomaraswamy 1942, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.72](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.pancavimsa.72) · Pramāṇa
