Pramāṇa · Search · About · API

Shadvamshabrahmana 3

Ṣaḍvaṃśabrāhmaṇa 3

Language
Sanskrit

3.1

ekacchandaḥ prātaḥsavanaṃ tasmādekapāt puruṣo haratyanyaṃ
pratyanyena tiṣṭhati

3.2

5
tricchandā mādhyaṃdinaḥ pavamānastasmāt trayo'dhaḥprāṇāḥ

3.3

5 dve gāyatryāṃ sāmanī | tasmād dvayamadhareṇa prāṇena
karoti

3.4

dve bṛhatyāṃ sāmanī | tasmād dvayamuttareṇa

3.5

ekaṃ triṣṭubhi sāma | tasmādekaiva nābhiḥ

3.6

5
prāṇānāmiva tu vidhṛtiḥ

3.7

10
atha yadeva tata ūrdhvaṃ tāni pṛṣṭhāni

3.8

bārhatānyekagāyatrīkāṇi | tasmād bṛhatya eva parśavo bṛhatya eva kīkasāḥ pṛṣṭhamabhisamāyanti

3.9

21
atha yadeva tata ūrdhvaṃ sa ārbhavaḥ pavamānaḥ

3.10

prāṇo gāyatrī śrotre uṣṇikkakubhau vāganuṣṭup
cakṣurjagatī

3.11

puṣṭiryadanyat

3.5-2

dve gāyatryāṃ sāmanī | tasmād dvayaṃ prāṇena karoti

3.12

prāṇiti cāpāniti ca | ekaṃ chandaḥ kakubuṣṇihau dve sāmanī
tasmāt samānaṃ sat śrotraṃ dvedhaiva śṛṇoti | dve anuṣṭubhi 10
sāmanī | tasmād dvayaṃ vācā karoti | satyaṃ cānṛtaṃ ca
vadati | ekaṃ jagatyāṃ sāma | tasmād dve akṣiṇī satī
samānaṃ paśyato na hi paścādāyantaṃ paśyati

3.13

atha yadeva tata ūrdhvaṃ mūrdhā tadyajñāyajñīyam

3.14

mūrdhā svānāṃ bhavati ya evaṃ veda

3.15

adha iva vā anyānyajñānyuparīva mūrdhā adha ivāsmādanye svā bhavantyuparīva svānāṃ bhavati | ya evaṃ veda

3.16

yajño vā atha jajña ityāhureṣa vāva jāta eṣo'valuptajarāyureṣa ārtvijīno ya etaṃ vedamanubrūte yadā vā etaṃ
vedamanubrūte, atha hainaṃ śṛṇvantyasāvanyavocateti tadvai sa
jāyate

3.16-2

bhavati tadā khalu so'nuvaktā jāyate puṇyajanmā bhavati

3.17

yajñeṣu prātaḥsavanādiṣu bahuṣu pradeśeṣu gāyatryādīnāṃ chandasām
nyūnākṣaratvamasti | tatra prātaḥsavane sāmānyena gāyatryā ūnākṣaratvaṃ stauti—
ūnākṣarā gāyatrī prātaḥsavane prajānāṃ prajātyā
ūnādiva hi prajāḥ prajāyante

3.18

ūnākṣarā gāyatryāmahīyave prajānāṃ prajātyā
ūnādiva hi prajāḥ prajāyante

3.19

ūnākṣarā gāyatrī pṛṣṭheṣu vāmadevye yajamānaloka
eva sa madhye hi yajñasya yajamānaḥ

3.20

ūnākṣarā gāyatrī saṃhite prāṇāpānayoḥ uccāra
ūnādiva hi prāṇāpānāvuccarataḥ

3.20-2

saṃhitanāmadheye sāmni varivodhātamo bhuvaḥ (sā. 69.1) ityeṣā gāyatrī nyūnākṣarā | parṣi rādho maghonām (sā. 691c) iti tṛtīyasya saptākṣaratvāt | yadetannyūnākṣaratvaṃ gāyatryāstat prāṇāpānayoruccāre saṃcaraṇe tannimittameva bhavatītyarthaḥ | tathā hi—prāṇāpānāvūnādiva paricchinnādeva nāsāvivarāt uccarataḥ saṃcarataḥ | ato nyūnākṣaratvaṃ praśastam ityarthaḥ

3.21

tatraiva yajñāyajñīye, sato bṛhatyā nyūnākṣaratvaṃ stauti—
ūnākṣaraṃ yajñāyajñīyaṃ prāṇānāmutsṛṣṭayai

3.22

yo hi pūrṇamupadhamedyadi pratīyādvipaded yadi na pratīyādviṣyandeta

3.23

tadāhuḥ savanānāṃ ca vā eta udānāḥ prāṇānāṃ
cotsṛṣṭiriti

Linked texts (1)