Shadvamshabrahmana 33

Ṣaḍvaṃśabrāhmaṇa 33

Language: Sanskrit

33.6-2 — 2 parts

33.2

athavā ārambhā udyogā vipadyante | niṣphalā bhavanti | athavā, anyāni
krūrāṇi diśācādidarśanādīni, api vā mitrāṇi suhṛdo virajyante 17
vidviṣanti | athavā, ariṣṭāni duḥkhasūcakāni | vayāṃsi kākādīni svagṛhamadhyāsante | vālmīkabhaumāni bhūmau bhavāni prāṇijātāni jāyante | prādurbhavanti | athavā chatrākaṃ siligraha upadaśyate | athavā madhūni saraghā vābhinilīyante svagṛhe | evamādīni tānyetāni sarvāṇi anyānyapi adbhutāni vaiśravaṇadevatyāni kauberāṇi prāyaścittāni prāyaścittanimittāni bhavanti

33.3

abhityaṃ devam (sā. 464) iti sthālīpākaṃ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti | vaiśravaṇāya svāhā, yakṣādhipataye svāhā, hiraṇyapāṇaye svāhā, īśvarāya svāhā, sarvāpaśāmanāya svāhā iti vyāhatibhirhutvātha sāma gāyet

33.3-2

abhi tyaṃ devaṃ savitāramoṇyoḥ kavikratumarcāmi satyasavaṃ ratnadhāmabhi priyaṃ matim | ūrdhvā yasyāmatirbhā adidyutatsavīmani hiraṇyapāṇimamīta sukratuḥ kṛpā svaḥ || (sā. 464) ityeṣā ṛk | anyat pūrvavadvyākhyeyam

33.1

sa pṛthivīmanvāvartate

33.2-2

atha yadāsya pṛthivī taṭati, sphuṭati, kūjati,
kampati, jvalati, rudati, dhūmāyati, akasmātsālilamuddhirati,
plavanna majjati, na nimagnamutluvati, akāle ca puṣpaphalamabhi- 10
nirvartatyaśvatarīgarbho jāyate; yadā majjati hastinī,
kūmpo jāyate, prāsādaṃ bhinatti yatra tatra rājā vinaśyati
gogṛhamārohed grāmamahiṣītyevamādīni tānyetāni
sarvāṇyagnidevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

33.2-3

agnyādisaṃbandhaṃ vinaiva | rudati roditi | dhūmāyati agniṃ vinaiva dhūmapracuro
bhavati | akasmātsalilamuddhirati vṛṣṭiṃ vinaiva | tathā salile prakṣiptaḥ pāṣāṇaḥ
plavanna majjati plavamāna eva tiṣṭhati, na tu majjati | nimagnaṃ mṛtaśarīram udake
prakṣiptaṃ notplavati, kiṃ tu nimajjati | kiṃ ca, akāle puṣpaṃ ca phalaṃ ca
puṣpaphalam abhinirvartati vṛkṣamabhito jāyate | tathā aśvataryāṃ garbho
jāyate | aśvataryāḥ prajāpatinā āttaretaskatvāt garbhābhāvaḥ | tasmādaśvatarī
aprajā | āttaretā hi (tāṃ. brā. 6.1.4.) iti śruteḥ | tathā
yadā yasmin deśe hastinī kariṇī majjati nirnimittamudake nimajjati
tathā yatra yasmin deśe bhūkampo jāyate tatra tadā taddeśādhipatī rājā
vinaśyati | kiṃ ca yadā gaurgṛhamārohet grāmamahiṣī vā | gṛhamārohed
ityanuṣaṅgaḥ | āraṇyakamahiṣyā gṛhārohaṇāsaṃvādū grāmamahiṣīti viśeṣaṇam
ityevamādīni grāmasūkarādergṛhārohaṇādīni ityādiśabdārthaḥ | tānyetāni sarvāṇyadubhutānyagnidevatyāni prāyaścittāni prāyaścittanimittāni bhavanti

33.3-3

agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe (sā. 2) iti sthālīpākaṃ hutvā
pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti | agnaye svāhā, haviṣpataye
svāhā, arciḥpāṇaye svāhā, īśvarāya svāhā, sarvapāpaśamanāya
svāhā iti vyāhṛtibhirhutvā atha sāma gāyet

33.1-2

agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe hotāraṃ viśvavedasam | asya yajñasya sukratum
so'ntarikṣamanvāvartate

33.2-4

atha yadāsya vivātā vātā vāyante, abhreṣu cāparūpāṇi
dṛśyante,
khara-karabha-mantha-kaṅka-kapota-ulkū-kākaśyena-bhāsa-vāyasa-gomāyu-saṃsthānyupari pāṃsumāṃsapeśyasthirudhiravarṣāṇi pravartante, kākamithunāni dṛśyante, rātrau maṇidhanuṃ
paśyet, śaśakā grāmaṃ praviśanti, vṛkṣāḥ sravanti rudhirāṇi,
ākāśe rājakulaṃ vasati ityevamādīni tānyetāni
sarvāṇi vāyudevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

33.3-4

5 vāta āvātu bheṣajam (sā. 184) iti sthālīpākaṃ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti | vāyave svāhā, mahadbhūtādhipataye svāhā, śīghrapāṇaye svāhā, īśvarāya svāhā, sarvapāpaśamanāya svāhā iti vyāhatibhirhutvā atha sāma gāyet

33.1-3

sa divamanvāvartate

33.2-5

atha yadāsya tārāvarṣāṇi colkāḥ patanti,
nipatanti, dhūmāyanti, diśo dahyanti, ketavaścottiṣṭhanti,
gavāṃ śrṛṅgeṣu dhūmo jāyate, gavāṃ staneṣu rudhiraṃ sravati,
atyarthaṃ himaṃ nipatatiti, ityevamādīni tānyetāni sarvāṇi
somadevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

33.2-6

kiṃca, antarikṣe ketavo dhūmaketavaḥ uttiṣṭhanti | tathā gavāṃ śṛṅgeṣu viṣāṇeṣu dhūmo jāyate | tathā gavāṃ staneṣu rudhiram eva sravati; na payaḥ | kiṃca, atyarthaṃ himaṃ bahulaṃ nipatatītyevamādīni sarvāṇyadbhutāni somadevatyāni prāyaścittanimittāni bhavanti

33.3-5

somaṃ rājānaṃ varuṇam (sā. 91) iti sthālīpākaṃ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti | somāya svāhā, nakṣatrādhipataye svāhā, śītapāṇaye svāhā, īśvarāya svāhā, sarvapāpaśamanāya svāhā iti vyāhṛtibhirhutvā atha sāma gāyet

33.1-4

somaṃ rājānaṃ varuṇamagnimanvārabhāmahe | ādityaṃ viṣṇuṃ sūryaṃ brahmāṇaṃ ca bṛhaspatim || (sā. 91) ityeṣā ṛk
sa paraṃ divamanvāvartate

33.2-7

atha yadāsyāyuktāni yānāni pravartante, devatāya- 10
tanāni kampante, daivatapratimā hasanti, rudanti, gāyanti,
nṛtyanti, sphuṭanti, sidhyanti, unmīlanti, nimīlanti,
patiprayānti nadyaḥ, kabandhamāditye dṛśyate, vijale ca
pariviṣyate, ketu-patāka-cchatra-vajra-viṣāṇāni prajvalanti,
aśrānāṃ ca vāladhīpavajjārāḥ kṣaranti, ahatāni carmāṇi 15
kanikranta ityevamādīni tānyetāni sarvāṇi viṣṇudeva- 16
tyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

33.2-8

atha punarasya puruṣasya yadā yānāni ayuktāni ayogyāni
kharamahiṣādīni pravartante | svapnāvasthāyāṃ tathāsya gocare bhavati | tathā
devatāyatanāni kampante | nirnimittaṃ calanti | tathā daivatapratimā hasanti
hāsaṃ kurvanti | tathā rudanti aśrūṇi vimuñcanti | gāyanti gānaṃ kurvanti
5 nṛtyanti gātrāṇi vikṣipanti | sphuṭanti ekadeśataḥ sphuṭanaṃ prāpnuvanti
tathā svidyanti svedanaṃ prāpnuvanti | bhidyanti vidīryante | unmīlanti
netronmīlanaṃ kurvanti | nimīlanti ca | tathā nadyaśca pratiprayānti vaiparītyena
pravahanti | kiṃca, āditye tapati sati kabandhaṃ śirorahitaṃ śarīraṃ svacchā10 yāyāḥ dṛśyate | tathā vijale jalarahite avṛṣṭikāle pariviṣyate candrādityayoḥ
pariveṣo dṛśyate | tathā ketavo dhvajāḥ | patākāḥ kṣudradhvajāḥ | chatravajraviṣāṇāni,–viṣāṇaṃ gajaviṣāṇanirmitam,–etāni niṣkāraṇaṃ prajvalanti
12 aśvānāṃ ca vāladhīṣu aṅgāraḥ kṣaranti patanti | ahatāni daṇḍādibhiratāḍitāni
carmāṇi carmayuktāni meryādīni kanikrante śabdaṃ kurvanti | ityevamādīni
tānyetāni sarvāṇi adbhutāni viṣṇudevatyāni prāyaścittāni prāyaścittanimittāni bhavanti

Linked texts (3)

Adbhutasāgara — Ballālasena & Lakṣmaṇasena, Sanskrit
Ṣaḍviṃśabrāhmaṇa — Sanskrit
Adbhutabrāhmaṇa — Sanskrit