Pramāṇa · Search · About · API

Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 13

Ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) 13

Language
Sanskrit

13.1

pūrvavadvyākhyeyam |
kathamityāśaṅkya, tatra prathamaṃ hotrādiviṣayopahavaprakāraṃ darśayati—

13.2

prāṇādaya eva hotrādayaḥ | etāvān viśeṣaḥ | samānamanyat |
sadasyādiviṣayaṃ tatprakāraṃ darśayati—

13.3

antaḥpuruṣe dehasya madhye yo'yamākāśaḥ āsamantāt kāśata ityākāśaḥ ātmā sa eva me sadasyaḥ | antaḥpuruṣe imāḥ prasiddhā yā āpaste
me hotrāśaṃsinaḥ | dehavartīni lomāni eva mama camasādhvaryavaḥ upāṅgattvasāmyāt | samānamanyat | ete prāṇo me hotetyādayo'pi mantrā yājamānāḥ | tathā cānukalpaḥ— prāṇe me hoteti yājamānamiti |
yathoktamupahavaprakāraṃ praśaṃsati—

13.4

pūrvavat |
tataḥ kiṃ kuryādityāha—

13.5

sa upahūtaḥ sanneva camasaṃ bhakṣayatītyarthaḥ |
yathoktamanujñānaṃ praśaṃsati—

13.6

yajamāna udānākhyaprāṇarūpaḥ | śiṣṭaṃ pūrvavadvyākhyeyam |
evamupahavān darśayitvā idānīṃ hotuḥ sarvacamaseṣvapi bhakṣaṇaṃ vidhatte—

13.7

vaṣaṭkartā hotā sarveṣām ṛtvijāṃ camasaṃ bhakṣayet | na svasyaiva camasamityarthaḥ |
kiṃ vaṣaṭkartā udgātṛcamasamapi bhakṣayeduta netyatrāha—

13.8

yathoktārthasya veditāraṃ praśaṃsati-

13.9

evam uktaprakāreṇa viduṣo yajamānasya yajño na vyathate vyathārahitaḥ aduṣṭa eva bhavatītyarthaḥ | kiṃcaivaṃ viduṣo yajamānasya iṣṭam abhilaṣitaṃ svargyaṃ yāgaphalabhūtasvargahitaṃ bhavati | iha loke putryaṃ putrahitaṃ, paśavyaṃ paśuhitaṃ ca tatsādhanamityarthaḥ | tathā evaṃ vidvān yajamāno dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ śatrumabhibhavatyeva| atha vai api ca yaḥ evaṃ vidvān ato yathoktādaṅgajātāt yajñe hīnaṃ kuryāt | so'pi taṃ yajñaṃ saṃpūrṇameva kṛtavān bhavatīti viśeṣaḥ |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye dvitīyādhyāye saptamaḥ khaṇḍaḥ |
samāptaśca dvitīyādhyāyaḥ |
athārtvijyeṣu ṛtvijāṃ yajamānasya ca vijñeyaṃ pratipādyate | tatra prathamaṃ hoturvijñeyaṃ darśayati—

Linked texts (1)