Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 13
Ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) 13
- Language
- Sanskrit
13.1
pūrvavadvyākhyeyam |
kathamityāśaṅkya, tatra prathamaṃ hotrādiviṣayopahavaprakāraṃ darśayati—
13.2
prāṇādaya eva hotrādayaḥ | etāvān viśeṣaḥ | samānamanyat |
sadasyādiviṣayaṃ tatprakāraṃ darśayati—
13.3
antaḥpuruṣe dehasya madhye yo'yamākāśaḥ āsamantāt kāśata ityākāśaḥ ātmā sa eva me sadasyaḥ | antaḥpuruṣe imāḥ prasiddhā yā āpaste
me hotrāśaṃsinaḥ | dehavartīni lomāni eva mama camasādhvaryavaḥ upāṅgattvasāmyāt | samānamanyat | ete prāṇo me hotetyādayo'pi mantrā yājamānāḥ | tathā cānukalpaḥ— prāṇe me hoteti yājamānamiti |
yathoktamupahavaprakāraṃ praśaṃsati—
13.4
pūrvavat |
tataḥ kiṃ kuryādityāha—
13.5
sa upahūtaḥ sanneva camasaṃ bhakṣayatītyarthaḥ |
yathoktamanujñānaṃ praśaṃsati—
13.6
yajamāna udānākhyaprāṇarūpaḥ | śiṣṭaṃ pūrvavadvyākhyeyam |
evamupahavān darśayitvā idānīṃ hotuḥ sarvacamaseṣvapi bhakṣaṇaṃ vidhatte—
13.7
vaṣaṭkartā hotā sarveṣām ṛtvijāṃ camasaṃ bhakṣayet | na svasyaiva camasamityarthaḥ |
kiṃ vaṣaṭkartā udgātṛcamasamapi bhakṣayeduta netyatrāha—
13.8
yathoktārthasya veditāraṃ praśaṃsati-
13.9
evam uktaprakāreṇa viduṣo yajamānasya yajño na vyathate vyathārahitaḥ aduṣṭa eva bhavatītyarthaḥ | kiṃcaivaṃ viduṣo yajamānasya iṣṭam abhilaṣitaṃ svargyaṃ yāgaphalabhūtasvargahitaṃ bhavati | iha loke putryaṃ putrahitaṃ, paśavyaṃ paśuhitaṃ ca tatsādhanamityarthaḥ | tathā evaṃ vidvān yajamāno dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ śatrumabhibhavatyeva| atha vai api ca yaḥ evaṃ vidvān ato yathoktādaṅgajātāt yajñe hīnaṃ kuryāt | so'pi taṃ yajñaṃ saṃpūrṇameva kṛtavān bhavatīti viśeṣaḥ |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye dvitīyādhyāye saptamaḥ khaṇḍaḥ |
samāptaśca dvitīyādhyāyaḥ |
athārtvijyeṣu ṛtvijāṃ yajamānasya ca vijñeyaṃ pratipādyate | tatra prathamaṃ hoturvijñeyaṃ darśayati—
Linked texts (1)
- Ṣaḍviṃśabrāhmaṇa — Sanskrit