<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Brāhmaṇas (ritual exegesis)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana) › [Ṣaḍviṃśabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa) › [Shadvimshabrahmanabhashya (Sayana)](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana) › 28.4

# Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 28.4

Ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) 28.4

- **Language:** Sanskrit

### [28.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28.4)

yasmādevaṃ tasmād | brāhmaṇaḥ | brāhmaṇaśabdaḥ kṣatriyavaiśyayorapyupalakṣaṇam | tayorapi tatrādhikārāt tanmukhyatvācca | ahorātrasya saṃyoge | ahorātrayoḥ saṃdhau | saṃdhyā\[m\], saṃdhau bhavā saṃdhyā, tām, upāste |  
sajyotiṣi vinaśyadavasthāpannena pūrvajyotiṣā sahite kāle ā jyotiṣo darśanāt āgāmino jyotiṣo darśanaparyantam antarāle yaḥ kālaḥ sa eva asyāḥ saṃdhyāyāḥ | asya saṃdhyopāsanasya kālaḥ | sā eva saṃdhyā | tad eva saṃdhyāyāḥ saṃdhyātvam | kiṃ ca | sāyamāsīnaḥ upaviṣṭaḥ saṃdhyāṃ yad upāste tayā saṃdhyayā vīrasthānaṃ balavatsthānaṃ jayati prāpnoti | atha punaḥ saṃdhyākāle apaḥ udakāni yat prayuṅkte ūrdhvaṃ vikṣipati tatra tā apāṃ vipruṣo bindavaḥ vajrībhavanti | vajrībhūtvā tā vipruṣaḥ asurān ādityaṃ prati yoddhumāgatān apāghnanti | tato devā vijayino'bhavan | asurāstu parābhavanti | parābhūtā abhavan | kiṃ ca, ya evam uktaprakāreṇa veda asya vedituḥ bhrātṛvyaḥ śatruḥ ātmanā svenaiva parā bhavati | yathā sāyaṃ prātaśca saṃdhyāṃ yadupāste tayā dvividhayā saṃdhyayā tasya vīrasthānaṃ bhavati | tatra sthānaṃ saṃtataṃ sarvadā avicchinnaṃ bhavati | yo'pi evaṃ veda tasyāpi yathoktaṃ phalaṃ bhavatītyarthaḥ | tathā ca taittirīyakā āmananti—tasmāduttiṣṭhantaṃ ha vā tāni rakṣāṃsi ādityaṃ yodhayanti | yāvadastamanvagāt tāni ha vā etāni rakṣāṃsi gāyatriyā'bhimantritenāmbhasā śāmyanti | tadu ha vā ete brahmavādinaḥ pūrvābhimukhāḥ saṃdhyāyāṃ gāyatriyā'bhimantritā apa ūrdhvaṃ vikṣipanti | tā etā āpo vajrībhūtvā tāni rakṣāṃsi mandeha run ṇe dvīpe prakṣipanti (tai. ā. 2. 2.) |  
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye pañcamādhyāye pañcamaḥ khaṇḍaḥ |  
atha candrasya kṣayavṛddhī nirūpayituṃ pratijānīte—  
candramā eva dhātā patiranumatyādīnām | retasa ādhānāt ādhṛtattvāt | anumatyādīnāṃ svarūpadarśanam | yā pūrvā caturdaśīviddhā paurṇamāsī sānumatirityucyate | yottarā saṃpūrṇacandropetā sā rākā | yā pūrvā dṛṣṭacandrā amāvāsyā sā sinīvālī iti abhidhīyate | yottarā naṣṭendukalā amāvāsyā sā kuhūḥ ityucyate | etāścandramaso jāyā ityarthaḥ | ato yaḥ pumān buddhim anu taṃ candramasaṃ paśyati anyaṃ na paśyati asya draṣṭuḥ tat tādṛśameva mithunaṃ bhavati |  
anumatyādiparvacatuṣṭayaṃ yugacatuṣṭayasaṃbandhitvena praśaṃsati-

- [Previous: 28.3](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28.3)
- [Next: 28.5](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28.5)
- [Up: 28](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28)

## Linked texts (1)

- [Ṣaḍviṃśabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa.78.4.p1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28.4](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.sadvimsa!sayana.28.4) · Pramāṇa
