Pramāṇa · Search · About · API

Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 30.3

Ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) 30.3

Language
Sanskrit

30.3.1

athaśabdo vākyopakrame | pūrvāhna eva prātaḥ [āhutiṃ] naityakāgnihotrahomaṃ hutvā vīraṇān tatsaṃjñakān tṛṇaviśeṣān | phalavatīṃ priyaṅgum | anyat prasiddham | ityetāni darbhādīni saṃbhāradravyāṇi svayameva āhared yajamānaḥ | putrādinā vā āhārayet | āhṛtya ca tāni snātaḥ prayataḥ vāgyataḥ śuciḥ san śuddhavāsāḥ nityatantreṇa naityakena tantreṇa sthaṇḍilamupalipya gomayena | tatsthaṇḍilam adbhiḥ prokṣya | lakṣaṇaṃ svaśākhoktavidhimanatikramya darbhaiḥ sthaṇḍilam ullikhya punaradbhiḥ abhyukṣya
agnimupasamādhāya, indrāyendo marutvate (sa0 472) ityādyairindrādidevatyairagnibhiḥ pūrvoktairmantrairvakṣyamāṇairdravyaiḥ indrādīnuddiśya pratyekamaṣṭottaraśataṃ juhuyāditi śeṣaḥ | dravyāṇāṃ pradarśanam - odanetyādi | kṛsaraṃ mudgādimiśraistaṇḍulaiḥ pakvamannam | raktapāyasaṃ raktaśālitaṇḍulaiḥ pakvaṃ pāyasam | ghṛtapāyasaṃ ghṛtamiśreṇa kṣīreṇa pakvaṃ pāyasam | anyat prasiddham | ete sarve odanādayo dravyaviśeṣāḥ pṛthak ghṛtottarāḥ caravaḥ | eteṣāmalābhe ghṛtottarāścarava eva grāhyā ityarthaḥ | athavā, sarveṣāṃ teṣāmalābhe pāyasaḥ paramānnameva grāhyamityarthaḥ |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye ṣaṣṭhādhyāye dvitīyaḥ khaṇḍaḥ |
idānīmaindrādbhutaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadaṅgatvena kaṃcinniyamaṃ tāvaddarśayati—

30.3.2

sthālīpākaṃ sthālīpākavidhānamanatikramya caruṃ śrapayitvā indrāyendo marutvate pavasva madhumattamaḥ arkasya yonimāsadam || (sā. 472) ityanayā ṛcā taṃ hutvā punarindrāya svāhetyādibhiḥ pañcabhirmantraiḥ pañcabhirāhutibhirabhijuhoti | juhuyāt | tatastatra nyūnātiriktaprāyaścittārthaṃ bhūḥ svāhetyādibhirvyāhṛtibhirhutvā atha paścāt indrāyendo (sā. 472) ityasyāmṛci aṣṭottaraśataṃ sāma gāyet | anantaraṃ svastivācanādikaṃ pūrvavat kuryāt |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇe ṣaṣṭhādhyāye tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ |
yābhyanimittaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadarthamapi kiṃcinnimittaṃ darśayati—
nāke suparṇam (sā0 320) ityanayā sthālīpākaṃ hutvā punaryamāya svāhetyādibhiḥ pañcabhirmantraiḥ pañcabhirā jyāhutibhirabhijuhoti juhuyāt | tatastatra nyūnātirekaprāyaścittārthaṃ vyāhṛtibhirhutvā atha paścāt nāke suparṇam (sā0 320) ityasyāmṛci sāma gāyet | pūrvavat svastivācanaṃ kuryāditi |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye ṣaṣṭhādhyāye caturthaḥ khaṇḍaḥ |
atha vāruṇanimittaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadarthaṃ niyamaṃ darśayati—
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye ṣaṣṭhādhyāye pañcamaḥ khaṇḍaḥ |
5 ||
atha vaiśravaṇanaimittikaṃ homaṃ darśayituṃ tadarthamapi kiṃcinniyamaṃ darśayati—

30.3.3

abhi tyaṃ devam̐ savitāramoṇyoḥ kavikratumarcāmi satyasavam̐ ratnadhāmabhi priyaṃ matim | ūrdhvā yasyāmatirbhā adidyutatsavīmani hiraṇyapāṇiramamīta sukratuḥ kṛpā svaḥ || (sā. 464) ityeṣā ṛk | anyat pūrvavadvyākhyeyam |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇe 'ṣaṣṭhādhyāye ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ |
6 ||
atha agnidevatākanimittaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadarthamapi niyamaṃ darśayati-
agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe hotāraṃ viśvavedasam | asya yajñasya sukratum || (sā. 3) ityanayā ṛcā sthālīpākavidhānena caruṃ śrapayitvā taṃ hutvā punaragnaye svāhetyādibhiḥ pañcabhiḥ mantraiḥ pañcabhira|jyāhutibhirabhijuhoti | juhuyāt | punarnyūnātirekaprāyaścittārthaṃ vyāhṛtibhirhutvā yathoktāyāmṛci pūrvavat sāma gāyet | svastivācanādi pūrvavat |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye ṣaṣṭhādhyāye saptamaḥ khaṇḍaḥ |
7 ||
atha vāyudevatākanimittaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadaṅgatvenādau antarikṣanirīkṣaṇapūrvakamāvartanaṃ darśayati--
vāta ā vātu bheṣajam̐ śambhu mayobhu no hṛde| pra na āyūm̐ṣi tāriṣat || (sā. 184) ityeṣā ṛk | anyat pūrvavad vyākhyeyam |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye ṣaṣṭhādhyāye aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ |
8 ||
atha somadevatākanimittaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadaṅgatvena dyunirīkṣaṇapūrvakamāvartanaṃ darśayati—
ityeṣā ṛk | anyat pūrvavad vyākhyeyam |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye ṣaṣṭhādhyāye navamaḥ khaṇḍaḥ |
9 ||

30.3.4

atha vaiṣṇavādadbhutaviśeṣe homaviśeṣaṃ darśayituṃ tadaṅgatvena parasyā divo 'nvīkṣaṇapūrvakamanāvartanaṃ darśayati—
sthīlāpākaṃ sthālīpākavidhānamanatikramya caruṃ śrapayitvā, idaṃ ³²³viṣṇurvi³²cakrame ³¹tredhā ²²ni ³²dadhe ¹²padam | samūḍhamasya ⁷²pām̐sule || (sā. 222) ityanayā ṛcā hutvā punar viṣṇave svāhetyādibhiḥ pañcabhirmantraiḥ pañcabhira|jyāhutibhirabhirjuhoti | tatastannyūnātirekaprāyaścittārthaṃ vyāhṛtibhirhutvā atha paścāt idaṃ viṣṇuḥ (sā. 222) ityasyāṃ vaiṣṇavyāmṛci sāma aṣṭottaraśataṃ gāyet |
śuddhe bhūtale homaṃ kuryāditi darśayituṃ bhūśuddhihetuṃ darśayati—

Linked texts (1)