Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa ("26th" book) 22
Vedārthaprakāśa 22
- Language
- Sanskrit
22.1
atha anantaram eṣaḥ vakṣyamāṇo vajro vajrasādṛśyāt vajrākhyo yāgaḥ | ucyata iti śeṣaḥ | etena vajreṇābhicaran bhrātṛvyaṃ jighāṃsuryajeta | vajrasaṃghātātmakatvāt ayaṃ yajño vajraḥ | saṃghātināṃ stotrīyāṇāṃ vajrātmakatvāt | tena vajreṇaiva vajram evāsmai bhrātṛvyāya praharati | stṛtyai tasya hiṃsārtham |
ke punaḥ samudāyino vajrāḥ ? yatsamudāyo vajra ityāśaṅkya tadvivakṣurāha—
22.2
asya sarvāṇyavayavarūpāṇi stotrāṇi pañcadaśāni | tena sarvo'pyavayavī pañcadaśo bhavatīti |
kiṃ tataḥ ? ityata āha—
22.3
pañcadaśo vajra eva | aindratvasāmyāt | atastadavayavātmakāni stotrāṇyapi vajrarūpāṇi | tena taṃ prasiddhaṃ vajraṃ hiṃsāsādhanam eva asmai bhrātṛvyāya praharati stṛtyai |
tatra dharmaviśeṣaṃ darśayati—
22.4
ukthamarhatītyukathyaḥ | ukthārhaḥ ukthavān bhavatītyarthaḥ | kiṃ ca ṣoḍaśimān bhavatīti |
tadubhayaṃ stauti—
22.5
ukthāni paśavo vai paśava eva | tatsādhanatvāt | ṣoḍaśī vajraḥ ṣoḍaśisāmanyamanuṣṭupsu kurvantīti vacanāt | ṣoḍaśina ānuṣṭubhatve vāgvā anuṣṭub vāgvai vajra iti praśaṃsanāt ṣoḍaśino vajratvam | tena vajreṇaiva vajramevāsmai bhrātṛvyāya praharati | stṛtyai bhrātṛvyapaśūnām | ukthānāṃ paśurūpatvena stuterarthavatvāyelyavagantavyam |
tatra ṣoḍaśisāmnaḥ śakvarīṣu gānaṃ darśayati—
22.6
tasya vajrākhyasya mahānāmnyaḥ, vidā maghavan (sā. 641) ityādyāḥ (ā. gā. pariśiṣṭa 1—3.) śakaryaḥ ṣoḍaśisāma bhavantīti | tāsu ṣoḍaśisāma kuryādityarthaḥ |
tadetat praśaṃsati—
22.7
mahānāmnyo vajra eva | aindratvasāmyāt | sa naḥ svarṣadati dviṣaḥ (sā. 647^8) iti liṅgāt | rākṣodhnatvasāmyādvā | ṣoḍaśī vajraḥ | ṣoḍaśino vajratvaṃ prāgevādarśi | tasmāt vajreṇaiva vajrameva asmai bhrātṛvyāya praharati stutyai tasyeti |
saṃdaṃśavaiśeṣikadharmānadiśati--
22.8
pūrveṇa anantaroktena saṃdaṃśena itarat samānam | saṃdaṃśe ye viśeṣadharmā vihitāste'tra kāryā ityarthaḥ | atra kalpaḥ--pavasvendo vṛṣā sutaḥ (sā. 479) apaghnan pavate mṛdhaḥ (sā. 510) iti purastāt paryāyasya tṛce uddharati | satrāsāhīyaṃ purojitī vo andhasaḥ (sā. 545) iti nānadamekasyāṃ tasyāmevāndhīgavaṃ śyāvāśvamekasyāṃ sāmaikasyāṃ trayāṇāṃ yad dvitīyaṃ pramaṃhiṣṭhīyamaupagavam ūrśīyaṃ mahānāmnyaḥ ṣoḍaśisāma | samānamitaṟ | pūrvai sarvaḥ pañcadaśaḥ | kḷpto jyotiṣṭomaḥ śāntyarthaḥ śāntyarthaḥ (ma.sū. 5. 9) iti | kḷpto jyotiṣṭomaḥ śāntyarthaḥ ityasyāyamarthaḥ--sarveṣvabhicārayajñeṣu samāpteṣu abhicārayajñakṛtadoṣaśāntyarthaṃ prakṛtibhūto jyotiṣṭomaḥ kārya ityarthaḥ |
iti śrīsāyaṇācāryaviracite mādhavīye sāmavedārthaprakāśe ṣaḍviṃśabrāhmaṇabhāṣye caturthādhyāye pañcamaḥ khaṇḍaḥ |
atha pañcaviṃśabrāhmaṇoktābhyāṃ trayodaśāhābhyāṃ vilakṣaṇaṃ trayodaśāhaṃ vaiśvadevākhyaṃ satraṃ nirūpyate | tatrāhaḥklṛptiṃ darśayati—
Linked texts (1)
- Ṣaḍviṃśabrāhmaṇa — Sanskrit