Pramāṇa · Search · About · API

Samavedabrahmananyashtau 321

Sāmavedabrāhmaṇānyaṣṭau 321

Language
Sanskrit

Contents

321.1

vāgvāva nāmno bhūyasī vāgvā ṛgvedaṃ vijñāpayati yajurvedaḥsāmavedamātharvaṇaṃ caturthamitihāsapurāṇaṃ pañcamaṃ vedānāṃ vedaṃ pitryaḥ rāśiṃ daivaṃ nidhiṃ vākovākyamekāyanaṃ devavidyāṃ brahmavidyāṃ bhūtavidyāṃ kṣatravidyāṃ nakṣatravidyāḥsarpadevajanavidyāṃ divaṃ ca pṛthivīṃ ca vāyuṃ cākāśaṃ cāpaśca tejaśca devām̐śca manuṣyām̐śca paśūm̐śca vayāḥsi ca
tṛṇavanaspatīñśvāpadānyākīṭapataṅgapipīlikaṃ dharmaṃ cādharmaṃ ca satyaṃ
cānṛtaṃ ca sādhu cāsādhu ca hṛdayajñaṃ cāhṛdayajñaṃ ca yadvai vāṅnābhaviṣyanna dharmo nādharmo vyajñāpayiṣyanna satyaṃ nānṛtaṃ na sādhu
nāsādhu na hṛdayajño nāhṛdayajño vāgevaitatsarvaṃ vijñāpayati
vācamupāsveti

321.2

sa yo vācaṃ brahmetyupāste yāvadvāco gataṃ
tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo vācaṃ brahmetyupāste'sti bhagavo
vāco bhūya iti vāco vāva bhūyo'stīti tanme bhagavān
bravītviti

321.1-2

tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ
mano vāva vāco bhūyo yathā vai dve vāmalake dve vā kole dvau
vā'kṣau muṣṭiranubhavatyevaṃ vācaṃ ca nāma ca mano'nubhavati sa yadā
manasā manasyati mantrānadhīyīyetyathādhīte karmāṇi kurvīyetyatha
kurute putrāṃśca paśūṃśceccheyetyathecchata imaṃ ca lokamuṃ
ceccheyetyathecchate mano hyātmā mano hi loko mano hi brahma mana
upāsveti

321.2-2

sa yo mano brahmetyupāste yāvanmanaso gataṃ tatrāsya
yathākāmacāro bhavati yo mano brahmetyupāste'sti bhagavo manaso
bhūya iti manaso vāva bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-3

caturthaḥ khaṇḍaḥ
saṅkalpo vāva manaso bhūyānyadā vai saṅkalpayate'tha manasyatyatha
vācamīrayati tāmu nāmnīrayati nāmni mantrā ekaṃ bhavanti mantreṣu
karmāṇi

321.2-3

tāni ha vā etāni saṅkalpaikāyanāni
saṅkalpātmakāni saṅkalpe pratiṣṭhitāni samakalpatāṃ dyāvāpṛthivī
samakalpetāṃ vāyuścākāśaṃ ca samakalpantāpaśca tejaśca teṣāḥsaṅkalpyai varṣa saṅkalpate varṣasya saṅkalpyā annaḥ saṅkalpate'nnasya
saṅkalpyai prāṇāḥ saṅkalpante prāṇānāḥ saṅkalpyai mantrāḥ saṅkalpante
mantrāṇām̐saṃkalpayyai karmāṇi saṅkalpante karmaṇām̐saṃkalpayyai lokaḥ
saṅkalpate lokasya saṃkalpayyai sarvam̐saṅkalpate sa eṣa saṅkalpaḥ
saṅkalpamupāssveti

321.3

sa yaḥ saṅkalpaṃ brahmetyupāste saṃkalpatān vai
sa lokān dhruvāndhruvaḥ pratiṣṭhitān pratiṣṭhito'vyathamānānavyathamāno'bhisidhyati| yāvatsaṅkalpasya gataṃ tatrāsya
yathākāmacāro bhavati yaḥ saṅkalpaṃ brahmetyupāste'sti bhagavaḥ
saṅkalpādbhūya iti saṅkalpādbhāva bhūyo'stīti tanme bhagavān
bravītviti

321.1-4

pañcamaḥ khaṇḍaḥ
cittaṃ vāva saṅkalpādbhūyo yadā vai cetayate'tha saṅkalpayate'tha
manasyatyatha vācamīrayati tāmu nāmnīrayati nāmni mantrā ekaṃ
bhavanti mantreṣu karmāṇi

321.2-4

tāni ha vā etāni cittaikāyanāni
cittātmāni citte pratiṣṭhitāni tasmādyadyapi bahuvidacitto bhavati
nāyamastītyevainamāhuryadayaṃ veda yadvā ayaṃ vidvānnetthamacittaḥ
syādittha yadyalpaviccittavānbhavati tasmā evota śuśrūṣante cittaḥhovaiṣāmekāyanaṃ cittamātmā cittaṃ pratiṣṭhā cittamupāssveti

321.3-2

sa
yaścittaṃ brahmetyupāste cittān vai sa lokān dhruvāndhruvaḥ
pratiṣṭhitānpratiṣṭhito'vyathamānānavyathamāno'bhisidhyati| yāvaccittasya gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yaścittaṃ
brahmetyupāste'sti bhagavaścittādbhūya iti cittādbhāva bhūyo'stīti tanme
bhagavān bravītviti

321.1-5

ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ
dhyānaṃ vāva cittādbhūyo dhyāyatīva pṛthivī dhyāyatīvāntarikṣaṃ
dhyāyatīva dyaurdhyāyantīvāpo dhyāyantīva parvatā devamanuṣyāstasmādya
iha manuṣyāṇāṃ mahattāṃ prāpnuvanti dhyānāpādām̐śā ivaiva te bhavantyatha
ye'lpāḥ kalahinaḥ piśunā upavādinaste'tha ye prabhavo
dhyānāpādāṃśā ivaiva te bhavanti dhyānamupāsveti

321.2-5

sa yo dhyānaṃ
brahmetyupāste yāvaddhyānasya gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo
dhyānaṃ brahmetyupāste'sti bhagavo dhyānādbhūya iti dhyānādbhāva
bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-6

saptamaḥ khaṇḍaḥ
vijñānaṃ vāva dhyānādbhūyo vijñānena vā ṛgvedaṃ vijānāti
yajurvedaḥsāmavedamātharvaṇaṃ caturthamitihāsapurāṇaṃ pañcamaṃ vedānāṃ vedaṃ
pitryaṃrāśiṃ daivaṃ nidhiṃ vākovākyamekāyanaṃ devavidyāṃ brahmavidyāṃ
bhūtavidyāṃ kṣatravidyāṃ nakṣatravidyāṃsarpadevajanavidyāṃ divaṃ ca pṛthivīṃ ca
vāyuṃ cākāśaṃ cāpaśca tejaśca devāṃśca manuṣyāṃśca paśūṃśca vayāṃsi ca
tṛṇavanaspatīñchvāpadānyā kīṭapataṅgapipīlakaṃ dharmaṃ cādharmaṃ ca satyaṃ
cānṛtaṃ ca sādhu cāsādhu ca hṛdayajñaṃ cāhṛdayajñaṃ cānnaṃ ca rasaṃ cemaṃ ca
lokamamuṃ ca vijñānenaiva vijānāti vijñānamupāsveti

321.2-6

sa yo
vijñānaṃ brahmetyupāste vijñānavato vai sa lokān jñānavato'bhisidhyati yāvadvijñānasya gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo
vijñānaṃ brahmetyupāste'sti bhagavo vijñānādbhūya iti vijñānādbhāva
bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-7

aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ
balaṃ vāva vijñānādbhūyo'pi ha śataṃ vijñānavatāmeko
balavānākampayate| sa yadā balī bhavatyathotthātā bhavatyuttiṣṭhan
paricaritā bhavati paricarannupasattā bhavatyupasīdan draṣṭā bhavati śrotā
bhavanti mantā bhavati boddhā bhavati kartā bhavati vijñātā bhavati
balena vai pṛthivī tiṣṭhati balenāntarikṣaṃ balena dyaurbalena parvatā balena
devamanuṣyā balena paśavaśca vayāṃsi ca tṛṇavanaspatayaḥ
śvāpadānyākīṭapataṅgapipīlikaṃ balena lokastiṣṭhati balamupāsveti

321.2-7

sa yo bale brahmetyupāste yāvadbalasya gataṃ tatrāsya
yathakāmacāro bhavati yo balaṃ brahmetyupāste'sti bhagavo balādbhūya
iti balādbhāva bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-8

navama: khaṇḍa:
annaṃ vāva balādbhūyastasmādyadyapi daśarātrīrnāśnīyādyadyuha
jīvedathavādraṣṭāśrotāmantāboddhākartāvijñātā bhavatyathānnasyāyai draṣṭā
bhavati śrotā bhavati mantā bhavati boddhā bhavati kartā bhavati
vijñātā bhavatyannamupāsveti

321.2-8

sa yo'nnaṃ brahmetyupāste'nnavato vai
sa lokān pānavato'bhisidhyati yāvadannasya gataṃ tatrāsya
yathākāmacāro bhavati yo'nnaṃ brahmetyupāste'sti bhagavo'nnādbhūya
ityannādvāva bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-9

daśama: khaṇḍa:
āpo vāvānnādbhūyasyastasmādyadā suvṛṣṭirna bhavati vyādhīyante
prāṇā annaṃ kanīyo bhaviṣyatītyatha yadā suvṛṣṭirbhavatyānandinaḥ
prāṇā bhavantyannaṃ bahu bhaviṣyatītyāpa evemā mūrtā yeyaṃ pṛthivī
yadantarikṣaṃ yaddyauryatparvatā yadevamanuṣyā yatpaśavaśca vayām̐si ca
tṛṇavanaspatayaḥ śvāpadānyākīṭapataṅgapipīlikamāpa evemā mūrtā
apa upāsveti

321.2-9

sa yo'po brahmetyupāsta āpnoti sarvānkāmān
stṛptimān bhavati yāvadapāṃ gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati
yo'po brahmetyupāste'sti bhagavo'dbhyo bhūya ityadbhyo vāva
bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-10

ekādaśa: khaṇḍa:
tejo vāvādbhyo bhūyastadvā etadvāyumāgṛhyākāśamabhitapati
tadāhurniśocati nitapati varṣiṣyati vā iti teja eva tatpūrvaṃ
darśayitvāthāpaḥ sṛjate tadetadūrdhvābhiśca tiraścībhiśca vidyudbhiDIRāhrādāścaranti tasmādāhurvidyotate stanayati varṣiṣyati vā iti teja
eva tatpūrvaṃ darśayitvāthāpaḥ sṛjate teja upāssveti

321.2-10

sa yastejo
brahmetyupāste tejasvī vai sa tejasvato lokān bhāsvato'pahatatamaskānabhisidhyati yāvattejaso gataṃ tatrāsya yathākāmacāro
bhavati| yastejo brahmetyupāste'sti bhagavastejaso bhūya iti tejaso
vāva bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-11

dvādaśaḥ khaṇḍaḥ
ākāśo vāva tejaso bhūyānākāśe vai sūryācandramasāvubhau
vidyunnakṣatrāṇyagnirākāśenāhvayatyākāśena śṛṇotyākāśena
pratiśṛṇotyākāśe ramata ākāśe na ramata ākāśe jāyata
ākāśamabhijāyata ākāśamupāssveti

321.2-11

sa ya ākāśaṃ
brahmetyupāsta ākāśavato vai sa lokān prakāśavato'sambādhānurugāyavato'bhisidhyati yāvadākāśasya gataṃ tatrāsya
yathākāmacāro bhavati ya ākāśaṃ brahmetyupāste'sti bhagava
ākāśādbhūya ityākāśādvāva bhūyo'stīti tanme bhagavān
bravītviti

321.1-12

trayodaśaḥ khaṇḍaḥ
smaro vāvākāśādbhūyastasmādyadyapi bahava āsīranna smaranto
naiva te kañcana śṛṇuyurna manvīranna vijānīranyadā vāva te smareyuratha
śṛṇuyuratha manvīrannatha vijānīransmareṇa vai putrānvijānāti smareṇa
paśūn smaramupāssveti

321.2-12

saḥ ya smaraṃ brahmetyupāste yāvatsmarasya
gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yaḥ smaraṃ brahmetyupāste'sti
bhagavaḥ smarādbhūyaḥ iti smarādbhāva bhūyo'stīti tanme bhagavān
bravītviti

321.1-13

caturdaśaḥ khaṇḍaḥ
āśā vāva smarādbhūyasyāśeḍgo vai smaro mantrānadhīte karmāṇi kurute putrām̐śca paśūm̐ścecchata imaṃ ca lokamuṃ cecchata āśāmupāssveti

321.2-13

sa ya āśāṃ brahmetyupāsta āśayāsya sarve kāmāḥ samṛdhyantyamoghā hāsyāśiṣo bhavanti yāvadāśāyā gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati ya āśāṃ brahmetyupāste'sti bhagava āśāyā bhūya ityāśāyā vāva bhūyo'stīti tanme bhagavān bravītviti

321.1-14

pañcadaśaḥ khaṇḍaḥ
prāṇo vā āśāyā bhūyānyathā vā arā nābhau samarpitā evamasminprāṇe sarvaṃ samarpitam| prāṇaḥ prāṇena yāti prāṇaḥ prāṇaṃ dadāti prāṇāya dadāti| prāṇo ha pitā prāṇo mātā prāṇo bhrātā prāṇaḥ svasā prāṇa ācāryaḥ prāṇo brāhmaṇaḥ

321.2-14

sa yadi pitaraṃ vā mātaraṃ vā bhrātaraṃ vā svasāraṃ vācāryaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kiñcidvṛśamiva pratyāha dhiktvāstvatyevainamāhuḥ pitṛhā vai tvamasi mātṛhā vai tvamasi bhrātṛhā vai tvamasi svasṛhā vai tvamasyācāryahā vai tvamasi brāhmaṇahā vai tvamasīti

321.3-3

atha yadyapyenānutkrāntaprāṇāñchūlena samāsaṃ vyatiṣaṃ dahennaivainaṃ bruyuḥ pitṛhāsīti na mātṛhāsīti na bhrātṛhāsīti na svasṛhāsīti nācāryahāsīti na brāhmaṇahāsīti

321.4

prāṇo hovaitāni sarvāṇi bhavati sa vā eṣa evaṃ paśyannevaṃ manvāna evaṃ vijānannativādī bhavati taṃ cedbrūyurativādyasītyativādyasmīti brūyānnāpahnuvīta

321.1-15

ṣoḍaśaḥ khaṇḍaḥ
eṣa tu vā ativadati yaḥ satyenātivadati so'haṃ bhagavaḥ satyenātivadānīti satyaṃ tveva vijijñāsitavyamiti satyaṃ bhagavo vijijñāsa iti

321.1-16

saptadaśaḥ khaṇḍaḥ
yadā vai vijānātyatha satyaṃ vadati nāvijānansatyaṃ vadati
vijānanneva satyaṃ vadati vijñānaṃ tveva vijijñāsitavyamiti vijñānaṃ
bhagavo vijijñāsa iti

321.1-17

aṣṭādaśaḥ khaṇḍaḥ
yadā vai manute'the vijānāti nāmatvā vijānāti matvaiva
vijānāti matistveva vijijñāsitavyeti| matiṃ bhagavo vijijñāsa
iti

321.1-18

ekonaviṃśaḥ khaṇḍaḥ
yadā vai śraddadhātyatha manute nāśraddadhanmanute śraddadhadeva manute śraddhā
tveva vijijñāsitavyeti| śraddhāṃ bhagavo vijijñāsa iti

321.1-19

viṃśaḥ khaṇḍaḥ
yadā vai nistiṣṭhatyatha śraddhadhāti nānistiṣṭhañśraddadhāti
nistiṣṭhanneva śraddadhāti niṣṭhā tveva vijijñāsitavyeti| niṣṭhāṃ bhagavo
vijijñāsa iti

321.1-20

ekaviṃśaḥ khaṇḍaḥ
yadā vai karotyatha nistiṣṭhati nākṛtvā nistiṣṭhati kṛtvaiva
nistiṣṭhati kṛtistveva vijijñāsitavyeti| kṛtiṃ bhagavo vijijñāsa
iti

321.1-21

drāviṃśaḥ khaṇḍaḥ
yadā vai sukhaṃ labhate'tha karoti nāsukhaṃ labdhvā karoti
sukhameva labdhvā karoti sukhaṃ tveva vijijñāsitavyamiti| sukhaṃ
bhagavo vijijñāsa iti

321.1-22

trayoviṃśaḥ khaṇḍaḥ
yo vai bhūmā tatsukhaṃ nālpe sukhamasti bhūmaiva sukhaṃ bhūmā tveva
vijijñāsitavya iti| bhūmānaṃ bhagavo vijijñāsa iti

321.1-23

caturviṃśaḥ khaṇḍaḥ
yatra nānyatpaśyati nānyacchṛṇoti nānyadvijānāti sa bhūmātha
yatrānyatpaśyatyanyacchṛṇotyanyadvijānāti tadalpaṃ yo vai bhūmā
tadamṛtamatha yadalpaṃ tanmartyam| sa bhagavaḥ kasmin pratiṣṭhita iti| sve
mahimni yadi vā na mahimnīti

321.2-15

go-aśvamiha mahimetyācakṣate
hastihiraṇyaṃ dāsabhāryaṃ kṣetrāṇyāyatanānīti nāhamevaṃ bravīmi
bravīmīti hovācānyo hānyasmin pratiṣṭhita iti

321.1-24

pañcaviṃśaḥ khaṇḍaḥ
sa evādhastātsa upariṣṭātsa paścātsa purastātsa dakṣiṇataḥ sa
uttarataḥ sa evedaḥsarvamityathāto'haṅkārādeśa evāhamevādhastādahamupariṣṭādahaṃ paścādahaṃ purastādahaṃ dakṣiṇato'hamuttarato'hamevedaḥsarvamiti

321.2-16

athāta ātmādeśa eva ātmaivādhastādātmopariṣṭādātmā paścādātmā purastādātmā dakṣiṇata ātmottarata
ātmaivedaḥsarvamiti| sa vā eṣa evaṃ paśyannevaṃ manvāna evaṃ
vijānannātmaratirātmakrīḍa ātmamithuna ātmānandaḥ sa
svarāḍbhavati tasya sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati atha
ye'nyathāto viduranyarājānaste kṣayyalokā bhavanti teṣāṃ sarveṣu
lokeṣvakāmacāro bhavati

321.1-25

ṣaḍviṃśaḥ khaṇḍaḥ
tasya ha vā etasyaivaṃ paśyata evaṃ manvānasyaivaṃ vijānata
ātmataḥ prāṇa ātmata āśātmataḥ smara ātmata ākāśa
ātmatasteja ātmata āpa ātmata āvirbhavatirobhāvāvātmato'nnamātmato balamātmato vijñānamātmato dhyānamātmataścittamātmataḥ saṅkalpa ātmato mana ātmato vāgātmato nāmātmato
mantrā ātmataḥ karmāṇyātmata evedaḥsarvamiti

321.2-17

tadeṣa śloko na
paśyo mṛtyuṃ paśyati na rogaṃ nota duḥkhaḥ tāḥsarvaḥha paśyaḥ paśyati
sarvamāpnoti sarvaśa iti| sa ekadhā bhavati tridhā bhavati pañcadhā
saptadhā navadhā caiva punaścaikādaśaḥ smṛtaḥ śataṃ ca daśa caikaśca
sahasrāṇi ca viṃśatirāhāraśuddhau sattvaśuddhiḥ sattvaśuddhau dhruvā
smṛtiḥ smṛtilambhe sarvagranthīnāṃ vipramokṣastasmai mṛditakaṣāyāya
tamasaspāraṃ darśayati bhagavānsanatkumārastaḥskanda ityācakṣate taṃ
skanda ityācakṣate

321.2-17.p1

iti navamaḥ prapāṭhakaḥ

Linked texts (12)