Pramāṇa · Search · About · API

Samaveda 1.3-7

Sāmavedabhāṣya (Vedārthaprakāśa) 1.3-7

Language
Sanskrit

1.3

agniṃ dūtamityeṣā kaṇvaputreṇa medhātithinā dṛṣṭā, chandodevate pūrvavat | saiṣā tṛtīyā | dūtam devānāṃ dautye viniyuktam agniṃ devam vṛṇīmahe stutibhirhavibhiḥ sambhajāmahe [asya ca dūtatvaṃ taittirīyake samāmnātam-“agnirvai devānāṃ dūta āsīduśanā kāvyo'surāṇām’ iti] kathambhūtam? hotāraṃ sādhudevānāmāhvātāram [ hvayateḥ sādhukāriṇi tṛn bahulaṃ chandasi (6, 1, 34) iti samprasāraṇam ] viśvavedasaṃ viśvāni vettīti viśvavedāḥ tam [vittarasun] yadvā,veda iti dhananāma, viśvaṃ sarvaṃ vedo dhanaṃ yasya,tam,(bahuvrīhau viśvaṃ saṃjñāyām (6,2,106) iti pūrvapadāntodāttattvam ] asya pravarttamānasya yajñasya sukratum niṣpādakatvena śobhanakarmmāṇam, athavā kraturiti prajñā nāma śobhanaprajñaṃ vā | taṃ tvāṃ vṛṇīmahe iti pūrveṇa sambandhaḥ |

1.4

agnivṛ̱trāṇītyeṣā bhāradvājena dṛṣṭā; chandodevate pūrvavat | saiṣā caturthī | draviṇasyuḥ draviṇaṃ dhanaṃ stotṛṇāmicchan chandasi parecchāyāṃ kyac | prātipadikebhyaḥ icchāyāṃ kyaci, sugāgamaḥ, yadvā | havirlakṣaṇaṃ dhanaṃ tadātmana icchannagniḥ vipanvayā yavatiḥ stutyarthaḥ asmābhiḥ kriyamāṇayā stutyā stūyamānaḥ san vṛtrāṇi balena jagatāmāvarakāṇi rakṣaḥprabhṛtīni, tamāṃsi vā jaṃghanat bhṛśaṃ hantu [ hanteryaṅlugantāllaṅi laṭ ( 3,4,7 ) ] kīdṛśo'gniḥ ? samiddhaḥ samidādibhirhavirbhiḥ samyagdīpitaḥ ata eva śukraḥ dīpyamānaḥ | āhutaḥ havirbhiairāhutaḥ |

1.5

preṣṭhaṃ vo ityeṣā uśanasā dṛṣṭā chandodevate pūrvavat | saiṣā pañcamī | he agne ! vaḥ tvāṃ pūjārthaṃ bahuvacanaṃ stuṣe staumi, ahamuśanā iti śeṣaḥ | kīdṛśam ? preṣṭhaṃ stotṝṇāmasmākaṃ dhanadanena priyatamam | ‘atithiṃ sarvairatithivat pūjyam | yadvā ata sātatyagamane | atanyañcotyādinā aterithinu saṃtataṃ devānāṃ haviḥ pradātuṃ gacchantam | mitramiva sakhāyamiva priyaṃ stotuḥ prīṇanakaram | rathaṃ na rathamiva vedyaṃ vedyo dhanaṃ dhanahitaṃ lābhahetuṃ, yathā rathena dhanaṃ labhate tadvat stotāro'nena dhanaṃ labhante, tādṛśadhanalābhakāraṇam | agne iti chandogānām, agnim iti bahvṛcānāṃ pāṭhaḥ |

1.6

tvaṃ na ityeṣā sudītipurumīḷhābhyāṃ tayoranyatareṇa vā dṛṣṭā, chandodevate pūrvavat | saiṣā ṣaṣṭhī | he agne tvaṃ na asmān mahobhiḥ pūjābhiḥ mahadbhirdhanairvā pāhi rakṣa ! kasyāḥ pāhi ? viśvasyāḥ bahuvidhāt arāteḥ adātuḥ sakāśāt adānādvā | pāhi | tvameva mahaddhanaṃ dattvā adāturadānādvā sakāśādrakṣetyarthaḥ | yadvā mahobhiḥ yuktastvamiti yojyam | uta api ca | dviṣaḥ dveṣṭuḥ martyasya martyāt sakāśāt pāhi asmabhyaṃ balaṃ datteti bhāvaḥ | athavā martyasya dviṣo dveṣādrakṣeti sambandhaḥ | arāterityasya adānāditi pakṣe tatrāpi marttyādānāditi sambandhanīyam |
tvāmagna ityeṣā bharadvājena dṛṣṭā, chandodevate pūrvavat | saiṣā navamī| he agne atharvā etatsaṃjña ṛṣiḥ tvāṃ puṣkarādadhi puṣkare puṣkaraparṇe niramanthata araṇyoḥ sakāśādajanayat | kīdṛśāt puṣkarāt ? mūrddhnaḥ mūrddhavaddhārakāt | viśvasya sarvasya jagataḥ vāghataḥ vāhakāt | puṣkaraparṇe hi prajāpatirbhūmimaprathayat tata puṣkaraparṇe'prathayat iti śruteḥ | bhūmiśca sarvajagata ādhārabhūteti puṣkaraparṇasya sarvajagaddhārakatvam | atra puṣkaraśabdena puṣkaraparṇamabhidhīyate, ityetacca taittirīyake vispaṣṭamāmnātam, tvāmagne puṣkarādadhītyāha puṣkaraparṇe hyenamupaśrutamavindat iti |

1.7

ehyūṣvityeṣā bharadvājena dṛṣṭā, chandodevate pūrvavat | saiṣā saptamī | he agne ! ehi āgaccha te tubhyaṃ tvadarthaṃ giraḥ stutīḥ itthā itthumanena prakāreṇa su suṣṭhu bravāṇi ityāśāsyate | tāḥ stutīḥ śṛṇu ityarthaḥ | u ityetāḥ itarāḥ asuraiḥ kṛtāḥ, stutīḥ śṛṇu iti śeṣaḥ | [ tathā ca brāhmaṇam—agnirityetarā gira ityasuryyāhaṃ vā itarā giraḥ iti] apica | āgatastvaṃ ebhiḥ etaiḥ indubhiḥ somaiḥ varddhāsa varddhasva |

Linked texts (1)