Pramāṇa · Search · About · API

Samaveda 1.3-9

Sāmavedārthaprakāśa 1.3-9

Language
Sanskrit

1.4

[ vetterasan (1) ] yadvā, veda-iti dhana-nāma(2) viśvaṃ sarvaṃ vedo dhanaṃ yasya, tam [‘bahuvrīhau viśvaṃ saṃjñāyām (6,2,106)’-iti(4) pūrvapadāntodāttatvam] ‘asya’ pravarttamānasya yajñasya (5) ‘sukatuṃ’ niṣpādakatvena śobhana-karmmāṇam(6) [athavā kraturiti prajñānāma (7) ] śobhana-prajñaṃ vā | taṃ tvāṃ vṛṇīmahe-iti pūrveṇa sambandhaḥ |
cchāyāṃ kyaca(1)| prātipadikebhyaḥ icchāyāṃ kyaci sugāgamaḥ(2)] yahā | havirlakṣaṇaṃ dhanaṃ tadātmanaicchannagniḥ ‘vipanyayā' [panatiḥ
preṣṭhaṃ vaityeṣā uśanasā dṛṣṭā, chandodevate pūrvavat | saiṣā pañcamī |
4 he 'agne'!(1)‘vaḥ’ tvāṃ [pūjārthe bahuvacanaṃ(2)] 'stuṣe'(3)staumi,

1.5

3
stutyarthaḥ (4)] asmābhiḥ kriyamāṇayā stutyā stūyamānaḥ san(5) 'vṛtrāṇi' balena jagatāmāvarakāṇi rakṣaḥprabhṛtīni, tamāṃsi vā(6) 'jaṅghanat' bhṛśaṃ hantu [ hanteryyaṅlugantālliṅarthe leṭ (3,4,7) ] kīdṛśo'gniḥ ? 'samiddhaḥ' samidādibhirhavirbhiḥ samyagdīpitaḥ | ataeva 'śukraḥ' dīpyamānaḥ(7)| 'āhutaḥ' havirbhirāhrutaḥ|
pū he ‘agne’ tvaṃ ‘naḥ’ asmān ‘mahobhiḥ’ pūjābhiḥ mahadbhirdhanairvā ‘pāhi’ rakṣa | kasyāḥ pāhi ? ‘viśvasyāḥ’ bahuvidhāt ‘arāteḥ

1.6

dānena priyatamam | ‘atithiṃ’ sarvairatithivatpūjyam | yadvā [ata sātatya-gamane | ṛtanyañjītyādinā aterithin] satataṃ devānāṃ haviḥ pradātuṃ gacchantam | ‘mitramiva’ sakhāyamiva ‘priyaṃ’ stotuḥ prīṇana-karaṃ | ‘rathaṃ na’(4) rathamiva ‘vedyaṃ’ vedodhanaṃ dhanahitaṃ lābha-hetuṃ, yathā rathena dhanaṃ labhate, tadvat, stotāro'nena dhanaṃ labhante, tādṛśa-dhana-lābha-kāraṇam || “agne”-iti chandogānām, “agnim”-iti bahvṛcānāṃ pāṭhaḥ |
ī

1.7

vyākhyātā, dṛttā ca tatreyamavataraṇikā- 'agnirmūrddhādivaḥ parāpararūpeṇa vyavasthito'smatṛci agniḥ stūyate | agnirmūrddhā diva iti mantraḥ avataro na bhavati, 'ayame vāgma mayobhirityādiravatyaḥ, ayamityabhinayena darśayati' - iti | ā te vatsaityeṣā kaṇvagotreṇa vatsena dṛṣṭā | chandodevate pūrvavat | saiṣā aṣṭamī |
7

1.8

‘itthā’ (1) itthamanena prakāreṇa (2) ‘su’ (2) suṣṭhu ‘bravāṇi’ ityāśāsmahe | tāḥ stutīḥ śṛṇvityarthaḥ | ‘u’ (4) ityetāḥ ‘itarāḥ’ (5) asuraiḥ kṛtāḥ, stutīḥ śṛṇvitiśeṣaḥ | [tathāca brāhmaṇam— “agnirityetarāgiraityasuryāha vā itarāgiraḥ” iti] api ca | āgatastvaṃ ‘ebhiḥ’ etaiḥ ‘indubhiḥ’ somaiḥ ‘varddhāsa’ vardhasva |
‘vatsaḥ’ etannāmā ṛṣiḥ ‘te’ tava ‘manaḥ’ ‘paramāccit’ ut-
saṣṭādapi 'sadhasthāt' sahasthānāt dyulokāt (1) 'ā yamat' (2) ā yamayati | kena sādhanena? 'girā' stutyā | śiṣṭaṃ (3) pratyakṣakṛtam (4) | he 'agne' 'tvāṃ kāmaye' tvadīyaṃ mano mayyeva niyacchāmīti prārthaye | “tvāṅ kāmaye”-iti chandogāḥ | “tvām kāmaye”-iti bahvṛcāḥ, subantatvādavagṛhya paṭhanti |
8
I,II dvayorevānayoḥ kāṇvaṛṣiḥ, abhidhānantu ṛṣināmānugatameva kalpyam |
tvāmagnaityeṣā bharadvājena dṛṣṭā, chandodevate pūrvavat | saiṣā navamī |