Samaveda 109
Sāmavedārthaprakāśa 109
- Language
- Sanskrit
109.1
215
109.2
206
207 ṛgvedasya 4,1,26,4 |
I,II śloke he |
“ahaye” vṛtrāya(1) [kriyāgrahaṇa kartavyamiti karmaṇaḥ sampradānatvāt hanana-kriyāyāṃ hantavyaḥ sampradānasaṃjñā] “vṛtrahantavai” [tumarthe se'seniti (3,4,6) tavai(2) pratyayaḥ] hantum “arkaiḥ” arcanīyaiḥ stotraiḥ mantraiḥ havirlakṣaṇairannairvā “mahayantaḥ” pūjayantaḥ (3) “brahmāṇaḥ” brāhmaṇāḥ “indram” avardhayan” vardhayanti prītaṃ kurvantītyarthaḥ |
109.3
207
he indra ! “mānavaḥ” manuṣyā(1) “ṛbhavaḥ”(2) “te” tvatsambandhina “aśvāya” vāhanāya(3) tadarthaṃ “rathaṃ”(4) “tatakṣuḥ” kṛtavantaḥ(5)
109.4
he "puruhūta” bahubhirāhutendra ! “tvaṣṭā” viśvakarmā ca(6) tvadīyaṃ “vajra” “dyumantaṃ” dīptimantamakarot |
208
I ānuṣṭokam |
109.5
“rayoṣiṣaḥ” rayiṃ dhanaṃ havirlakṣaṇaṃ preṣayanto janāḥ “śaṃ” sukhaṃ “padaṃ”(1) sthānaṃ “maghaṃ” dhanaṃ ca labhante dūti śeṣaḥ | “avrataḥ” dūndra-viṣaya-yāgādi-karma-rahitaḥ(2) puruṣaḥ śaṃ sukhādikaṃ “na hiṇoti” na prāpnoti, dātuṃ samartho na bhavatītyarthaḥ | svayamapi “kāmam” abhīṣṭaṃ “rayiṃ” ramaṇīyaṃ dhanaṃ “na spṛśat”(3) na spṛśati |
209
“gāvaḥ” gantāraḥ stotāro vā(1) “sadā” dūndraṃ para-raṇādibhi-
109.6
rupagacchanti te “śucayaḥ” nirmalāḥ “sadā” sarvadā “viśvadhāyasaḥ” viśvaṃ dhārayanti puṣṇantīti viśvadhāyasaḥ bahavrāḥ bhavantītyarthaḥ | “sadā” sarvadā “devāḥ” dānādi-guṇa-yuktāḥ “arepasaḥ” pāpa-rahitāśca (9) bhavanti |
210
“arkam” arcanīya(4)mindram “arcanti” stotrairhavirbhiḥ | “yuvā” nitya-taruṇaḥ “śrutaḥ” vikhyātaḥ “indraḥ” “āstotbhati” teṣāṃ sambandhīni śatrūjātānyābhimukhyena chinatti (5) |
213
109.7
he "uṣaḥ !" "vamasā" vananīyena tejasā "saha" sārddham "āyāhi" āgaccha | uṣaso vāhanabhūtāḥ "gāvaḥ "(1) "varttanīṃ" rathaṃ "sacanta" sevanta (2) anaskena rathenāyāhītyarthaḥ | "yat" yāḥ gāvaḥ "jadhabhiḥ" upalakṣitāḥ prabhūtāḥ pīnā ityarthaḥ | tāḥ gāvaḥ iti sambandhaḥ |
211
212 uttarāñcikasya 4, 1, 2, 4 | I mādhucchandasam |
109.8
213
112
109.10
214
109.11
“havyavāṭ” haviṣāṃ voḍhāraṃ “cikitiḥ” viśiṣṭa-prajñaḥ(1) “sumadrataḥ” suṣṭhu-haviryukta-ratho'gniḥ “aceti” cetyate sarvaijñāyate | yadvā | [vyatyayena karttari pratyayaḥ (3,1,85)] haviḥpradātāraṃ yajamānaṃ jānāti |
109.34
II eṣāeṣāḥ| brāhmā 2brāhmā 2| yakttviyovā. ovā| āyindrā 2 āyindrā 2ḥ| nāmaśrutovā| ovā| gṛṇā| au3hovā| ho'5i| ḍā|
109.35
āhara| kiñca| “śaviṣṭham” atiśayena balavantaṃ “taṃ” tvām’ “īmahe” abhīṣṭaṃ yācāmahe(1) |
1 || 205
eṣabrahmāyakttviyaindronāmaśruto gṛṇe |
I eṣāḥ| brāhmāyabhā3iuvā23| e3| tviyaścā| ṇāya23ścidrāḥ| nāmaśrutā3iuvāra3| e3| gṛṇaścā |
prāhara | kiñca | “śaviṣṭham” atiśayena balavantaṃ “yaṃ” tvām’ “īmahe” abhīṣṭaṃ yācāmahe (1) |
1 || 205
109.213
1 arcantiyā | kkamārutaḥ suvārkāḥ | āstomatāyi | śrutoyuvāsadyā | yendrā3uvā3 | 344pā |
"he indra" paramaiśvaryyayukta! (1) tvaṃ "madhumati" mādhuryopete "prace" rāja-karttṛka-nyagrodha-camase "te" tvadīye "ṣoṣantaḥ" samīpe sthitāḥ vayaṃ "rayiṃ" ramaṇīyamannaṃ "puṣyema" poṣayema| kiñca | tvāṃ "dhīmahi" vayamanudhyāyema |
"svarkāḥ" śobhana-stotrāḥ (1) śobhanānnāvā (2) "marutaḥ" (3)
109.215
he “viprāḥ” medhāvinaḥ ! (1) “vṛtrahantamamam” atiśayena vṛtrasya hantāraḥ, tasmai indrāya “taṃ” “gāyaṃ” stotraṃ(2) “pragāyata” prakarṣeṇa paṭhata | he udgātāraḥ ! sa indraḥ “yaṃ” stotraṃ “sujoṣate” sevate |