Samaveda 33
Sāmavedārthaprakāśa 33
- Language
- Sanskrit
33.2
kasya “apaspṛdhethāmānṛcuḥ”-ityādinā (6) dhātoḥ śirādeśaḥ) yavaihāmiśritaṃ (7) yavaiḥ saha pakvam “indoḥ” sarvatra pātreṣu kṣarantam “andhasaḥ” (8) somalakṣaṇamannam “apāt” apibat “yadvāsomasya bhāgam indrārtham parikalpitaṃ somāṃśam apibat | “u”-ityavadhāraṇe |
1 || 31
he “puruvaso !” bahudhana ! “yadvā vasavo yajñāḥ (1) bahuyajña !
33
33.3
indra ! “tvā” tvām “abhi” “imāḥ” asmadīyāḥ “giraḥ” stutayaḥ “pranonavuḥ” prakarṣeṇa punaḥ punaḥ stuvanti prāpnuvantītyarthaḥ | nautiratra vyāptikarmā” | tatra dṛṣṭāntaḥ— “gāvo vatsa na dhenavaḥ” yathā dhenavaḥ gāvaḥ gṛhe varttamānaṃ vatsaṃ śīghra mabhigacchanti tadvata | yadvā, asmadīyā vācaḥ tvām abhinonavuḥ śabdayanti stuvanti, yathā gāvo vatsamabhilakṣya humbhā-ravaṃ kurvanti tadvat |
I tvāṣṭrī sāma |
33
33.5
rāpāra3ḥ | vārṣaṃtāra34māḥ | tannāpūṣā3 | pūraṣāra34 auhovā | bhuvatsacāra2345 |
7 || 34
[ gaurddhayā6e | timarutā3m | avāsyurmā3 | tā
35
33.6
mapacitamapagatamapahitamantarhitaṃ vā(8) (4,4,2 5)”-iti|
“yad” yadi(1) “indraḥ” “vṛṣantamaḥ” atiśayena varṣitā indraḥ “ritaḥ” gacchatīḥ(2) “mahīḥ” mahatoḥ “apaḥ” dṛṣṭyudakāni “ana-
36
36
38
33.7
37
33.8
38
33.9
“maghonāṃ” dhanavatāṃ “marutāṃ”($1$) “mātā” nirmātrī “gauḥ”($2$) pṛśnirūpā [pṛśnervai payaso maruto jātā iti śruteḥ; gaurmādhyamikā vāk($3$), tatraiva madhyamasthāne marutāmapi varttanāt($4$), teṣāṃ
upa no haribhiḥ sutam |
tat putratvamupacaryyate(5), sā] “dhayati” somaṃ pivati [poṣayati vā sva-putrān marutaḥ] kimicchantī ? “śravasyuḥ”(6) annaṃ kāmayamānā | kīdṛśī ? “rathānāṃ” marutāṃ(7) “vahriḥ” pṛṣatībhi rvaḍavābhirvoḍhrī saṃyojayitrī sā “yuktā” sarvvatra saṅgatā pūjyābhavati |
he “madānāṃ pate !” “mādyantyaneneti madaḥ somaḥ [‘mado'nupa-
33.10
“devatrā” (1) deveṣu “rathyaḥ” rathārhaḥ “arhitā” (2) āroḍhā “somaḥ” (3) tādṛśaḥ “pūṣā” sūryyaśca (4) “viśvāsāṃ” sarbvāsāṃ “sukṣitīnāṃ” [kṣiyanti nivasantīti kṣitayaḥ prajāḥ] śobhana-
40
33.11
sarge ?’-iti karaṇe ap pratyayaḥ] somānāṃ svāmin ! indra ! “haribhiḥ” [ā śatena haribhirityādiṣu bahūnāmaśvānāṃ śruteḥ atrāpi śatasahasra-saṅkhyākaiḥ] aśvaiḥ(1) saha “naḥ” asmākaṃ yajñe “sutam” abhiṣutam somam “upa yāhi” tatpānārthaṃ śīghramāgaccha | punaḥ “upa naḥ”-ityādyuktirādarārthā |
iti vi0 | ‘ratho raṃhatergati-karmaṇaḥ’-iti nai09,2,1 | tathāca gantṝṇāmityartho niṣpadyate |
33.12
"adhvare" asmadīye yajñe "vṛdhantaḥ" havirbhirindraṃ vardhayantaḥ "iṣṭāḥ" iṣṭavantaḥ yāgaṃ kṛtavantaḥ saptasaṅkhyākāḥ "hotrāḥ" hotrakāḥ "avabhṛtham" (1) sutyābhivasam "accha" abhi prati "ojasā" sva-tejasā sahitāḥ "indram" "asṛkṣata" vyasṛjan(2)| yāvadavabhṛtha-samāpti hotrakā yajantīti |
33.14
"kṣumantaḥ"(1) annavantaḥ vayaṃ "yābhiḥ" gobhiḥ “madema” hṛṣyema “indre” “sadhamāde” asmābhiḥ saha harṣayukte sati “naḥ” asmākaṃ tā gāvaḥ “revatīḥ”(2) kṣīrājyādi-dhanavatyaḥ “tuvivājāḥ” prabhūtabalāśca(3) 'santu” |
33.15
kṣitīnāṃ manuṣyāṇāṃ sambandhīni havīṃṣi indrārthaṃ kṛtāni “cetatuḥ” jānītaḥ |
atha pañcame khaṇḍe— seyaṃ prathamā | śrutakakṣaṛṣiḥ |
33.33
“atrā(1)ha” asminneva “go:” gantu:(2) “candramasa:” “gṛhe” maṇḍale “tvaṣṭu:” (4) etatsañjñakasya ādityasya sambandhi “apocyaṃ”
rātrau antarhitaṃ svakīyaṃ yat "nāma" (5) tadādityaraśmayaḥ "itthā ittham anena prakāreṇa "amanvata" ajānan(7) | udakamaye svacche candravimbe sūryyakiraṇāḥ pratiphalanti, tatra pratiphalitāḥ kiraṇāḥ sūryye yāddaśīṃ sañjñāṃ labhante, tādṛśīṃ candre'pi varttamānāṃ labhanta ityarthaḥ || etaduktam bhavati—yadrātrāvantarhitaṃ sauraṃ tejaḥ taccandramaṇḍalaṃ praviśyātha naiśaṃ tamo nivāryya sarvvaṃ prakāśayati; īhagbhūtatejasā yuktaḥ sūryya indraeva, dvādaśasvādityeṣu indrasyāpi parigaṇitatvāt | ato'horātrayoḥ prakāśaka indraeveti indrastuteḥ pratīyamānatvāt indro devatetyupapannaṃ bhavati, īdṛgbhūtasya tejasaḥ tadāśrayatvena candramasaḥ prādhānya-vivakṣayā cāndramasyāmiṣṭau viniyogo'pyupapadyate || atra niruktam— "athāpyasyaikoraśmiścandramasaṃ prati dīpyate tadetenopekṣitavya ādityatosya dīptirbhavatīti suṣumnaḥ sūryyaraśmiścandramā gandharva ityapi nigamobhavati so'pi gaurucyate atrāhagoramanvateti" (2, 3, 6) ; atra ha goḥ samamaṃsatādityaraśmayaḥ sva-nāmānyoca-
33.38
“pituḥ”^(1) pālakasya “ṛtasya” satyasyāpi tasyendrasya “medhām” anugrahātmikāṃ buddhim “aham it”^(2) ahameva “parijagraha” parigṛhītavānasmi nānyaḥ “hi”^(3) yasmāt evaṃ tasmāt “ahaṃ” “sūryyaḥ iva ajani” sūryyo yathā prakāśamānaḥ san prādurbhavati tathā ahamajaniṣam prādurbhūvam |