Shatapatha 11
Śatapatha 11
- Language
- Sanskrit
11.1
4
iti dvitīyaprapāṭhake caturthaṃ brāhmaṇam [2.5.]
tṛtīyaṃ triṣaṃyuktaṃ vidhatte— “athāpareṇeti
ara̱ṇyora̱gnī samā̱rohya̍ | senā̱nyo gṛ̱hān
pare̱tyāgnaye 'nī̍kavate 'ṣṭāka̍pālaṃ puroḍāśa̱ṃ nirvva̍patya̱gnirvvai de̱vatānā̱ manī̍ka senāyā vai senānīranīkaṃ tasmādagnaye 'nīkavata 'etadvā 'asyaikam̐
ra̱tnaṃ yat senānīstasmā 'e̱vaitena sūyate̱ tam̐ sva manapakrami̱ṇaṃ kurute tasya hiraṇyaṃ dakṣi̍ṇāgneyo vā
'e̱ṣa ya̱jño bhavatyagne̱ reto̱ hira̍ṇya̱ṃ tasmāddhira̱ṇyaṃ
da̍kṣiṇā
11.2
atha śvo bhū̱te | puro̍hitasya gṛ̱hān pare̍tya
bārhaspa̱tyaṃ ca̱ruṃ nirvva̍pati bṛha̱spati̱rvvai de̱vānāṃ
pu̱rohi̍ta eṣa vā 'e̱tasya puro̍hito bhavati tasmādbārhaspa̱tyo bhava̱tyetadvā 'asyaikam̐ ra̱tnaṃ yat puro̍hitastasmā 'e̱vaitena sūyate̱ tam̐ sva manapakrami̱ṇaṃ kurute
tasya śiti̱pṛṣṭho gaurdakṣiṇaiṣā vā 'ūrdhvā bṛhaspate̱rddiktade̱ṣa upa̱riṣṭādaryyamṇaḥ pa̱nyāstasmācchitipṛ̱ṣṭho bārhaspa̱tyasya dakṣi̍ṇā †
11.3
atha śvo bhūte| kṣatriyasya gṛhe 'aindra
mekādaśakapālaṃ puroḍāśaṃ nirvvapati kṣatraṃ vā
'indraḥ kṣatram̐ sūyamānastasmādaindro bhavati tasya
'rṣabho dakṣiṇā sa hyaindro yadṛṣabhaḥ
11.4
atha śvo bhūte†| mahiṣyai gṛhān paretya
ādityaṃ caruṃ nirvvapatīyaṃ vai pṛthivyaditiḥ seyaṃ
devānāṃ patnīṣā vā 'etasya patnī bhavati tasmādādityo bhavatyetaddvā 'asyaikama ratnaṃ yanmahiṣī
tasyā 'evaitena sūyate tām̐ svā manapakramiṇīṃ
kurute tasyai dhenurdakṣiṇā dhenuriva vā 'iyaṃ manuṣyebhyaḥ sarvvān kāmān duhe mātā dhenurmāteva vā
'iyaṃ manuṣyān bibharti tasmāddhenurdakṣiṇā ‡
11.5
atha śvo bhūte| sūtasya gṛhān paretya
vāruṇaṃ yavamayaṃ caruṃ nirvvapati savo vai sūtaḥ
savo vai devānāṃ varuṇastasmādvāruṇo bhavatyetadvā
'asyaikama ratnaṃ yat sūtastasmā 'evaitena sūyate
tá sva manapakramiṇaṃ kurute tasyāśvo dakṣiṇā sa
hi vāruṇo yadaśvaḥ
11.6
atha śvo bhūte| grāmaṇyo gṛhān pa̱retya
mārutú saptakapālaṃ puroḍāśaṃ nirvvapati viśo
vai maruto vyaiśyo vai grāmaṇīstasmān māruto
bhavatyetadvā 'asyaiká ratnaṃ yad grāmaṇīstasmā
'evaitena sūyate tá sva manapakramiṇaṃ kurute tasya
pṛṣan gaurdakṣiṇā bhūmā vā 'etadrūpāṇāṃ yat
pṛṣato gorviśo vai maruto bhūmo vai viṭ tasmāt
pṛṣan gaurdakṣiṇā †
11.7
atha śvo bhūte| kṣatturgṛhān paretya sāvitraṃ
dvādaśakapālaṃ vāṣṭākapālaṃ vā puroḍāśaṃ nirvvapati savitā vai devānāṃ prasavitā prasavitā vai
kṣattā tasmāt sāvitro bhavatyetadvā 'asyaiká
ratnaṃ yat kṣattā tasmā 'evaitena sūyate tá sva manapakramiṇaṃ kurute tasya śyeto 'naḍvān dakṣiṇaiṣa
vai savitā ya eṣa tapati vā 'eṣa etyanaḍvān
yuktastadyacchveto bhavati śyeta iva hyeṣa u̱dyaṃtsyātaṃ ca yan bhavati tasmācchveto 'naḍvān
dakṣiṇa
11.8
atha śvo bhūte | saṅgrahīturgṛhān paretyāśvinaṃ
dvikapālaṃ puroḍāśaṃ nirvvapati sayonau vā 'śvināvśvinau sayonau savyaṣṭhṛsārathī samānae̱ hi rathamadhitiṣṭhatastasmādāśvino bhavatyetadvā 'asyaikara
ratnaṃ yat saṅgrahītā tasmā 'evaitena sūyate tae
sva manapakramiṇaṃ kurute tasya yamau gāvau dakṣiṇā
tau hi sayonau yadyamau yadi yamau na vindedyanvacīnagarbhāviva gāvau dakṣiṇā syātāṃ tā
'u hyapi samānayonau
11.6-2
atha śvo bhūte | bhāgadughasya gṛhān paretya
pauṣṇaṃ caruṃ nirvvapati pūṣā vai devānāṃ bhāgadugha eṣa vā 'etasya bhāgadugho bhavati tasmāt
pauṣṇo bhavatyetadvā 'asyaikara ratnaṃ yadbhāgadughastasmā
'evaitena sūyate tae sva manapakramiṇaṃ kurute tasya
śyāmo gaurdakṣiṇā tasyāsāveva bandhuryo 'sau triṣaṃyukteṣu
11.10
atha śvo bhūte † | akṣāvāpasya ca gṛhebhyo
govikarttasya ca gavedhukāḥ sambhṛtya sūyamānasya gṛhe
raudraṃ gāvedhukaṃ caruṃ nirvvapati te vā 'ete dve
satī 'tve 'ekaṃ karoti sampadaḥ kāmāya tadyadetena yajate yāṃ vā 'imā sabhāyāṃ ghnanti
rudro haitā mabhimanyate 'gnirvvai rudro 'dhidevanaṃ
vā 'agnistasyaite 'aṅgārā yadakṣāsta mevaitena
prīṇāti tasya ha vā 'eṣānumatā gṛheṣu ˙ hanyate
yo vā rājasūyena yajate yo vaitadevaṃ vedaitadvā'asyaika ratnaṃ yadakṣāvāpaśca govikarttaśca tābhyā
mevaitena sūyate tau svāvanapakramiṇau kurute tasya
dvirūpo gaurdakṣiṇā śitibāhurvā śitivālo
vāsirnakharo vyāladāmākṣāvapanaṃ prabaddha metaddi
tayorbhavati ‡
11.11
atha śvo bhūte | pālāgalasya gṛhān paretya
caturgṛhīta mājyaṃ gṛhītvādhvana ājyaṃ juhoti
juṣāṇo 'dhvājyasya vetu svāheti preṣyo vai
pālāgalo 'dhvānaṃ vai prahita eti tasmādadhvana
ājyaṃ juhotyetadvā 'asyaikam̐ ratnaṃ yat pālāgalastasmā'evaitena sūyate tam̐ sva manapakramiṇaṃ
kurute tasya dakṣiṇā vyaktāveṣṭitaṃ dhanuścarmamayā bāṇavanto lohita uṣṇīṣa etadvai hi
tasya bhavati
11.12
tāni vā 'etāni | ekādaśa ratnāni sampādayatyekādaśākṣarā vai triṣṭub vīryaṃ triṣṭub vīrya mevaitadratnānyabhisampādayati tadyadratninām̐ havirbhiryajata 'eteṣāṃ vai rājā bhavati tebhya evaitena sūyate
tāntvānanapakramiṇaḥ kurute †
11.13
atha śvo bhūte | parivṛktyai gṛhān paretya
nairṛtaṃ caruṃ nirvvapati yā vā aputrā patnī
sā parivṛktī sa kṛṣṇānāṃ vrīhīṇāṃ nakhairnirbhidya
taṇḍulāṃścaruṃ śrapayati sa juhotyeṣa te
nirṛte bhāgastaṃ juṣakha svāheti yā vā'praputrā
patnī sā nirṛtigṛhītā tadyadevākhyā 'śva
nairṛtaᳪ rūpaṃ taddevaitatkśamayati tatho hainaᳪ sūyamānaṃ nirṛtirna gṛhṇāti tasya dakṣiṇā kṛṣṇā
gauḥ parimūrṇī paryāriṇī sā hyapi nirṛtigṛhītā tā māha mā me 'dye̱śyāṃ vyātsīditi
tat pāpmāna ma̍pā̱datte
Linked texts (1)
- Mādhyandina — Sanskrit