Shatapatha 23
Śatapatha 23
- Language
- Sanskrit
Contents
- 23.4-2 — 1 part
23.1
aindrāvaiṣṇavaṃ dvādaśakapālaṃ puroḍāśaṃ nirvvapati
tadya̱detayā yajate vṛ̱tre ha vā 'i̱da maye̱ sarvvaṃ māsa
yadṛco yadya̱jūṃṣi yat sāmāni tasmā 'indro
vvajraṃ prājihīrṣat
23.2
sa ha viṣṇu muvāca | vṛtrāya vai vajraṃ prahariṣyāmanu mā tiṣṭhasveti tatheti ha viṣṇuruvācānu tvā sthāsye prahareti tasmā 'indro
vvajra mudyayāma sa udyatād vajrād vṛtro bibhayāñcakāra
23.3
sa̱ hovāca | a̱sti vā 'ida̱ vīryaṃ tanmu te
prayacchā̍ni mā nu me prahāṣīriti̱ tasmai yajūᳪṣi
prāya̍cchattasmai dvitīya mudyayāma
23.4
sa̱ hovāca | a̱sti vā 'ida̱ vīryaṃ tannu
te prayacchā̍ni mā nu̱ me prahāṣīriti̱ tasmā 'ṛcaḥ
prāya̍cchattasmai tṛtīya mudyayāma
23.5
sa̱ hovāca † | a̱sti vā 'ida̱ vīryaṃ tannu te prayacchā̍ni mā nu̱ me prahāṣīriti̱ tasmai sāmāni prāyacchattasmādye̱tattryai̍va̱ mevaitairtye̱dairya̱jñaṃ tanvate yajurbhirevāgre̱ 'tha'gbhi̍iratha̱ sāma̍bhirevaitad dyā̍smā 'etat
prāya̍cchat
23.6
tasya yo̱ yoniśaya ‡ āsa | ta̱ manuparā
mṛ̱śya saṃlupyācchinat § saiṣeṣṭirabhavattadyadetasminnāmaye̱ tridhāturivaiṣā vyāśe̍ta tasmāt traidhātavī
nāma
23.7
atha yadaindrāvaiṣṇa̱vam̐ havirbhava̍ti | i̱ndro hi
vva̱jra mudyucchadviṣṇu̱ranva̍tiṣṭhat
23.8
atha yad dvāda̍śakapālo bhava̍ti | dvāda̍śa vai
māsāḥ saṃvatsarasya saṃvatsarasammitaiṣaiṣṭistasmād dvādaśakapālo bhava̍ti
23.6-2
ta mubhaye̍ṣāṃ vrī̱hiya̱vānā̍ṃ gṛhṇāti | vrī̱hima̱ya me̱vāgre̍ pi̱ṇḍa madhiśraya̍ti tadyajuṣām̐ rū̱pa
matha yavamaya̍nta̱dṛcām̐ rū̱pa matha vrī̱himayaṃ tat
sāmnām̐ rūpaṃ tadeta̱t trayyai̍ vvidyāyai rūpaṃ kriyate saiṣā
rājasūyayājina udavasānīyeṣṭirbhava̍ti
23.10
sarvvān vā 'e̱ṣa ya̱jñakratūnavarundhe | sarvvā
iṣṭīrapi darvvīhomānyo rājasūyena yajate tasya
yāta̱yāmeva ya̱jño bhava̍ti so 'smāt parā̱ṅiva
bhavatyetāvān vai sarvvo ya̱jño yāvāneṣa trayo vedastasyai tadrūpaṃ kriyata 'eṣa yonirāśrayastadetena trayeṇa
vvedena punaryyajña̱ māra̍bhate tathā̱syāyātayāmā ya̱jño
bhava̍ti tatho 'asmānna parāṅ bhava̍ti
23.11
sarvā̱nvā 'eṣa̱ yajñakratūnavarundhe | sarvā̱iṣṭīrapi darvihomānyo̱ rājasūyena̱ yajate deva̱sṛṣṭo vā 'e̱ṣṭirya̍t traidhātavyanayā me 'pauṣṭa̱ masadanayāpi sūyā 'iti̱ tasmādā̱ 'eṣā̱ rājasūyayāji̱na udavasānīyeṣṭirbhavati †
23.12
a̱tho yaḥ sahasraṃ vā bhūyo vā dadyāt ‡
ta̱sya hāpyudavasā̱nīyā syādriricāna̱ iva vā 'eṣa̱
bhavati yaḥ sahasraṃ vā bhūyo vā dadā̱tyetadvai
sahasraṃ vācaḥ prajāta̱ṃ yadeṣa̱ trayo̱ veda̱stat saha̱sreṇa riricānaṃ punarāpyāyayati tasmādu ha tasyāpyudavasā̱nīyā syāt
23.13
atho ye dīrghasattra māsīran | saṃvatsaraṃ vā
bhūyo vā teṣā̱ᳵ hāpyudavasā̱nīyā syāt sa̱rvvaṃ
vai teṣā māptaṃ bhavati savvaṃ jitaṃ ye dīrghasattra
māsate saṃvatsaraṃ vā bhūyo vā sarvva meṣā tasmādu
ha teṣā mapyudavasā̱nīyā syāt
23.14
atho hainayāpyabhicaret | etayā vai bhadrasena
mājātaśatrava māruṇi̱rabhicacāra kṣipraṃ kilāstṛṇuteti ha smāha yājñavalkyo'pi ha̱ vā
'enayendro vṛtrasyāsthāna macchinadapi ha vā 'enayāsthānaṃ chinatti ya enayābhicarati tasmādu hainayāpyabhicaret
23.15
atho hainayāpi bhiṣajyet | ya̱ṃ nvevaikayā'rcā
bhiṣajyedaikena yajuṣaikena sāmnā taṃ nvevāgadaṃ
kuryāt kimu yaṃ trayeṇa vedena tasmādu hainayāpi
bhiṣajyet
23.16
tasyai̱ trīṇi śatamānāni hiraṇyāni dakṣiṇā | tāni brahmaṇe dadāti na vai brahmā pracarati
na stutena śam̐satyatha sa yaśo na vai hiraṇyena
kiñcana kurvvantyatha tadyaśastasmāttīṇi śatamānāni
brahmaṇe dadāti
23.17
tisro dhenūrhotre | bhūmā vai tisro dhenavo
bhūmā hotā tasmāttisro dhenūrhotre
23.18
trīṇi vāsāṃsyadhvaryyave | tanute vā 'adhvaryyuryyajñaṃ tanvate vāsā²꣯⁴si tasmāccīṇi vāsā²꣯ᳵsadhvaryyave gā magnīdhe
23.16-2
tā vā 'etāḥ | dvādaśa vā trayodaśa vā
dakṣiṇā bhavanti dvādaśa vā vai trayodaśa vā
saṃvatsarasya māsāḥ saṃvatsarasammiteṣṭistasmād dvādaśa
vā trayodaśa vā dakṣiṇā bhavanti
23.6-3
7
iti caturthaprapāṭhake saptamaṃ brāhmaṇam [5. 5.]
itthaṃ traidhātavyākhyarūpatvaṃ pratipādya rājasūyayajvano vidheyatā māha— “saiṣā rājasūyayājina iti | uttareśu viniyogeṣu
× × rājasūyenodayanīyāyā agrahaṇa māśaṅkaya rājasūyāntarbhāva
māpādayati āgrayaṇādivat | tataśca saiṣā rājasūyayājina udavasānīyeṣṭirbhavatītyetāvadevātra vidhīyate – “udavasānīyeti †
etattu kramādeva prāpta manūdyate | uttamaṃ karmāvasyati vimuñcatyanayeti 'udavasānīyā' yaugiko'yaṃ śabdaḥ
23.4-2
vedārthasya prakāśena tamo hāīṃ nivārayan
pumarthāṃścaturo deyād vidyātīrthamaheśvaraḥ
23.4-2.p1
brahmāṇḍaṃ gosahasraṃ kanakahayatulāpūruṣau svarṇagarbham ,
saptābdhīn pañcasīrīṃstridaśatakalatādhenusauvarṇabhūmīḥ
ratnosrāṃ rukmavājidvipasahitarathī sāyaṇiḥ siṅgaṇāryo ,
vyaśrāṇīdviśvacakraṃ prathitavidhimahābhūtayuktaṃ ghaṭañca
dhānyādriṃ dhanyajanmā tilabhava matulaḥ svarṇajaṃ varṇamukhyaḥ ,
kārpāsīyaṃ kṛpāvān guḍakṛta majaḍo rājataṃ rājapūsyaḥ
śārkaro yārkatejāḥ ,
ratnākhyo ratnamūrttaṃ giri makṛta mudā pātrasātsiṅgaṇāryaḥ §
iti pañcamakāṇḍe caturthaḥ prapāṭhakaśca samāptaḥ
iti savaṃ nāma pañcamaṃ kāṇḍaṃ † samāptam
Linked texts (2)
- Mādhyandina — Sanskrit
- Kāṇvīya Śatapathabrāhmaṇa — Sanskrit