Pramāṇa · Search · About · API

Śatapatha Brāhmaṇa ("of a hundred paths") 14.9.4

Śatapathabrāhmaṇa 14.9.4

Language
Sanskrit

Contents

14.9.4.1

eṣāṃ vai bhūtānām pṛthivī rasaḥ pṛthivyā āpo'pāmoṣadhaya oṣadhīnām puṣpāṇi puṣpāṇām phalāni phalānām puruṣaḥ puruṣasya retaḥ

14.9.4.2

sa ha prajāpatirīkṣāṃ cakre hantāsmai pratiṣṭhāṃ kalpayānīti sa striyaṃ sasṛje tāṃ sṛṣṭvādha upāsta tasmātstriyamadha upāsīta śrīrhyeṣā sa etam prāñcaṃ grāvāṇamātmana eva samudapārayattenaināmabhyasṛjat

14.9.4.3

tasyā vedirupastho lomāni barhiścarmādhiṣavaṇe samiddho madhyatastau muṣkau sa yāvānha vai vājapeyena yajamānasya loko bhavati tāvānasya loko bhavati ya evaṃ vidvānadhopahāsaṃ caratyā sa strīṇāṃ sukṛtaṃ vṛṅkte'tha ya idamavidvānadhopahāsaṃ caratyāsya striyaḥ sukṛtaṃ vṛñjate

14.9.4.4

etaddha sma vai tadvidvānuddālaka āruṇirāha etaddha sma vai tadvidvānnāko maudgalya āhaitaddha sma vai tadvidvānkumārahārita āha bahavo maryā brāhmaṇāyanā nirindriyā visukṛto'smāllokātprayanti ya idamavidvāṃso'dhopahāsaṃ carantīti

14.9.4.5

bahu vā idaṃ suptasya vā jāgrato vā reta skandati tadabhimṛśedanu vā mantrayeta yanme'dya retaḥ pṛthivīmaskāntsīdyadoṣadhīrapyasaradyadapaḥ idamahaṃ tadreta ādade punarmāmaitvindriyam punasteja punarbhagaḥ punaragnayo dhiṣṇyā yathāsthānaṃ kalpantāmityanāmikāṅguṣṭhābhyāmādāyāntareṇa stanau vā bhruvau vā nimṛñjyāt

14.9.4.6

atha yadyudaka ātmānam paśyet tadabhimantrayeta mayi teja indriyaṃ yaśo draviṇaṃ sukṛtamiti

14.9.4.7

śrīrha vā eṣā strīṇām yanmalodvāsāstasmānmalodvāsasaṃ yaśasvinīmabhikramyopamantrayeta sā cedasmai na dadyātkāmamenāmapakrīṇīyātsā cedasmai naiva dadyātkāmamenāṃ yaṣṭyā vā pāṇinā vopahatyātikrāmedindriyeṇa te yaśasā yaśa ādada ityayaśā eva bhavati

14.9.4.8

sa yāmicet kāmayeta meti tasyāmarthaṃ niṣṭhāpya mukhena mukhaṃ saṃdhāyopasthamasyā abhimṛśya japedaṅgātsambhavasi hṛdayādadhi jāyase sa tvamaṅgakaṣāyo'si digdhaviddhāmiva mādayeti

14.9.4.9

atha yāmicet na garbhaṃ dadhīteti tasyāmarthaṃ niṣṭhāpya mukhena mukhaṃ saṃdhāyābhiprāṇyāpānyādindriyeṇa te retasā reta ādada ityaretā eva bhavati

14.9.4.10

atha yāmicet garbhaṃ dadhīteti tasyāmarthaṃ niṣṭhāpya mukhena mukhaṃ saṃdhāyāpānyābhiprāṇyādindriyeṇa te retasā reta ādadhāmīti garbhiṇyeva bhavati

14.9.4.11

atha yasya jāyāyai jāraḥ syāt taṃ ceddviṣyādāmapātre'gnimupasamādhāya pratilomaṃ śarabarhi stīrtvā tasminnetāstisraḥ śarabhṛṣṭhīḥ pratilomāḥ sarpiṣāttkā juhuyānmama samiddhe'hauṣīrāśāparākāśau ta ādade'sāviti nāma gṛhṇāti mama samiddhe'hauṣīḥ putrapaśūṃsta ādade'sāviti nāma gṛhṇāti mama samiddhe'hauṣīḥ prāṇāpānau ta ādade'sāviti nāma gṛhṇāti sa vā eṣa nirindriyo visukṛdasmāllokātpraiti yamevaṃvidbrāhmaṇaḥ śapati tasmādevaṃvicrotriyasya jāyāyā upahāsaṃ neceduta hyevaṃvitparo bhavati

14.9.4.12

atha yasya jāyāmārtavaṃ vindet tryahaṃ kaṃse na pibedahatavāsā naināṃ vṛṣalo na vṛṣalyupahanyāttrirātrānta āplūya vrīhīnavaghātayet

14.9.4.13

sa ya icet putro me gauro jāyeta vedamanubruvīta sarvamāyuriyāditi kṣīraudanam pācayitvā sarpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavai

14.9.4.14

atha ya icet putro me kapilaḥ piṅgalo jāyeta dvau vedāvanubruvīta sarvamāyuriyāditi dadhyodanam pācayitvā>

14.9.4.15

atha ya icet putro me śyāmo lohitākṣo jāyeta trīnvedānanubruvīta sarvamāyuriyādityudaudanam pācayitvā>

14.9.4.16

atha ya icet duhitā me paṇḍitā jāyeta sarvamāyuriyāditi tilaudanam pācayitvā>

14.9.4.17

atha ya icet putro me paṇḍito vijigīthaḥ samitiṃgamaḥ śūśrūṣitāṃ vācam bhāṣitā jāyeta sarvānvedānanubruvīta sarvamāyuriyāditi māṃsaudanam pācayitvā sarpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavā aukṣṇena vārṣabheṇa vā

14.9.4.18

athābhiprātareva sthālīpākāvṛtājyaṃ ceṣṭitvā sthālīpākasyopaghātaṃ juhotyagnaye svāhānumataye svāhā devāya savitre satyaprasavāya svāheti hutvoddhṛtya prāśnāti prāśyetarasyāḥ prayacati prakṣālya pāṇī udapātram pūrayitvā tenaināṃ trirabhyukṣatyutiṣṭhāto viśvāvaso'nyāmica prapharvyam saṃ jāyām pratyā saheti

14.9.4.19

athaināmabhipadyate amo'hamasmi sā tvaṃ sā tvamasyamo ahaṃ sāmāhamasmi ṛktvaṃ dyauraham pṛthivī tvam tāvehi saṃrabhāvahai saha reto dadhāvahai puṃse putrāya vittaya iti

14.9.4.20

athāsyā ūrū vihāpayati vijihīthāṃ dyāvāpṛthivī iti tasyāmarthaṃ niṣṭhāpya mukhena mukhaṃ saṃdhāya trirenāmanulomāmanumārṣṭi viṣṇuryoniṃ kalpayatu tvaṣṭā rūpāṇi piṃśatu āsiñcatu prajāpatirdhātā garbhaṃ dadhātu te garbhaṃ dhehi sinīvāli garbhaṃ dhehi pṛthuṣṭuke garbhaṃ te aśvinau devāvādhattām puṣkarasrajau

14.9.4.21

hiraṇyayī araṇī yābhyāṃ nirmanthatāmaśvinau devau taṃ te garbhaṃ dadhāmahe daśame māsi sūtave yathāgnigarbhā pṛthivī yathā dyaurindreṇa garbhiṇī vāyurdiśāṃ yathā garbha evaṃ garbhaṃ dadhāmi te'sāviti nāma gṛhṇāti

14.9.4.22

soṣyantīmadbhirabhyukṣati yathā vātaḥ puṣkariṇīṃ samīṅgayati sarvataḥ evā te garbha ejatu sahāvaitu jarāyuṇā indrasyāyaṃ vrajaḥ kṛtaḥ sārgaḍaḥ sapariśrayaḥ tamindra nirjahi garbheṇa sāvaraṃ saheti

14.9.4.23

jāte'gnimupasamādhāya aṅka ādhāya kaṃse pṛṣadājyamānīya pṛṣadājyasyopaghātaṃ juhotyasmintsahasram puṣyāsamedhamānaḥ svagṛhe asyopasadyām mā caitsītprajayā ca paśubhiśca svāhā mayi prāṇāṃstvayi manasā juhomi svāhā

14.9.4.24

yatkarmaṇātyarīricam yadvā nyūnamihākaram agniṣṭatsviṣṭakṛdvidvāntsviṣṭaṃ suhutaṃ karotu svāheti

14.9.4.25

athāsyāyuṣyaṃ karoti dakṣiṇaṃ karṇamabhinidhāya vāgvāgiti trirathāsya nāmadheyaṃ karoti vedo'sīti tadasyaitadguhyameva nāma syādatha dadhi madhu ghṛtaṃ saṃsṛjyānantarhitena jātarūpeṇa prāśayati bhūstvayi dadhāmi bhuvastvayi dadhāmi bhūrbhuvaḥ svaḥ sarvaṃ tvayi dadhāmīti

14.9.4.26

athainamabhimṛśati aśmā bhava paraśurbhava hiraṇyamasrutam bhava ātmā vai putranāmāsi sa jīva śaradaḥ śatamiti

14.9.4.27

athāsya mātaramabhimantrayate iḍāsi maitrāvaruṇī vīre vīramajījanathāḥ sā tvaṃ vīravatī bhava yāsmānvīravato'karaditi

14.9.4.28

athainam mātre pradāya stanam prayacati yaste stanaḥ śaśayo yo mayobhūryo ratnadhā vasuvidyaḥ sudatraḥ yena viśvā puṣyasi vāryāṇi sarasvati tamiha dhātave kariti

14.9.4.29

taṃ vā etamāhuḥ atipitā batābhūratipitāmaho batābhūḥ paramām bata kāṣṭhām prāpa śriyā yaśasā brahmavarcasena ya evaṃvido brāhmaṇasya putro jāyata iti

14.9.4.30

atha vaṃśaḥ tadidaṃ vayam bhāradvājīputrādbhāradvājīputro vātsīmāṇḍavīputrādvātsīmāṇḍavīputraḥ pārāśarīputrātpārāśarīputro gārgīputrādgārgīputraḥ pārāśarīkauṇḍinīputrātpārāśarīkauṇḍinīputro gārgīputrādgārgīputro gārgīputrādgārgīputro bāḍeyīputrādbāḍeyīputro mauṣikīputrānmauṣikīputro hārikarṇīputrāddhārikarṇīputro bhāradvājīputrādbhāradvājīputraḥ paiṅgīputrātpaiṅgīputraḥ śaunakīputrācaunakīputraḥ

14.9.4.31

kāśyapībālākyāmāṭharīputrātkāśyapībālākyāmāṭharīputraḥ kautsīputrātkautsīputro baudhīputrādbaudhīputro śālaṅkāyanīputrācālankāyanīputro vārṣagaṇīputrādvārṣagaṇīputro gautamīputrādgautamīputra ātreyīputrādātreyīputro gautamīputrādgautamīputro vātsīputrādvātsīputro bhāradvājīputrādbhāradvājīputraḥ pārāśarīputrātpārāśarīputro vārkāruṇīputrādvārkāruṇīputra ārtabhāgīputrādārtabhāgīputraḥ śauṅgīputrācauṅgīputraḥ sāṃkṛtīputrātsāṃkṛtīputraḥ

14.9.4.32

ālambīputrāt ālambīputra ālambāyanīputrādālambāyanīputro jāyantīputrājjāyantīputro māṇḍūkāyanīputrānmāṇḍūkāyanīputro māṇḍūkīputrānmāṇḍūkīputraḥ śāṇḍilīputrācāṇḍilīputro rāthītarīputrādrāthītarīputraḥ krauñcikīputrābhyāṃ krauñcikīputrau vaidabhṛtīputrādvaidabhṛtīputro bhālukīputrādbhālukīputraḥ prācīnayogīputrātprācīnayogīputraḥ sāṃjīvīputrātsāṃjīvīputraḥ kārśakeyīputrātkārśakeyīputraḥ

14.9.4.33.1

prāśnīputrāt āsurivāsinaḥ prāśnīputra āsurāyaṇādāsurāyaṇa āsurerāsuriryājñavalkyādyājñavalkya uddālakāduddālako'ruṇādaruṇa upaveśerupaveśiḥ kuśreḥ kuśrirvājaśravaso vājaśravā jihvāvato bādhyogājjihvāyā bādhyogo'sitādvārṣagaṇādasito vārṣagaṇo haritātkaśyapāddharitaḥ kaśyapaḥ śilpātkaśyapācilpaḥ kaśyapaḥ kaśyapānnaidhruveḥ kaśyapo naidhruvirvāco vāgambhiṇyā ambhiṇyādityādādityānīmāni śuklāni yajūṃṣi vājasaneyena yājñavalkyenākhyāyante maṇā hyeṣa tejasā saha payaso reta ābhṛtamiti payaso hyetadreta ābhṛtaṃ tasya dohamaśīmahyuttarāmuttarāṃ samāmityāśiṣamevaitadāśāste'tha cātvāle mārjayante'sāveva bandhuḥ **************************************************** athāto dakṣiṇānām suvarṇaṃ hiraṇyaṃ śatamānam brahmaṇe dadātyāsīno vai brahmā yaśaḥ śayānaṃ hiraṇyaṃ tasmātsuvarṇaṃ hiraṇyaṃ śatamānam brahmaṇe dadāti atha yaiṣā gharmadughā tāmadhvaryave dadāti tapta-iva vai gharmastaptamivādhvaryurniṣkrāmati tasmāttāmadhvarya ve dadāti atha yaiṣā yajamānasya vratadughā tāṃ hotre dadāti yajño vai hotā yajño yajamānastasmāttāṃ hotre dadāti atha yaiṣā patnyai vratadughā tāmudgātṛbhyo dadāti patnīkarmeva vā ete'tra kurvanti yadudgātārastasmāttāmudgātṛbhyo dadāti

14.9.4.33.2

athaitadvai āyuretajjyotiḥ praviśati ya etamanu vā brūte bhakṣayati vā tasya vratacaryā yā sṛṣṭau 14.3.2.1 sarveṣām vā eṣa bhūtānām sarveṣāṃ devānāmātmā yadyajñastasya samṛddhimanu yajamānaḥ prajayā paśubhirṛdhyate vi vā eṣa prajayā paśubhirṛdhyate yasya gharmo vidīryate tatra prāyaścittiḥ 14.3.2.2 pūrṇāhutiṃ juhoti sarvam vai pūrṇaṃ sarveṇaivaitadbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍhaṃ yajñasya 14.3.2.3 svāhā prāṇebhyaḥ sādhipatikebhya iti mano vai prāṇānāmadhipatirmanasi hi sarve prāṇāḥ pratiṣṭhitāstanmanasaivaitadbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍhaṃ yajñasya 14.3.2.4 pṛthivyai svāheti pṛthivī vai sarveṣāṃ devānāmāyatanaṃ tatsarvābhirevaitaddevatābhirbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍhaṃ yajñasya 14.3.2.5 agnaye svāheti agnirvai sarveṣāṃ devānāmātmā tatsarvābhirevaitaddevatābhirbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍ>aṃ yajñasya 14.3.2.6 antarikṣāya svāheti antarikṣam vai sarveṣāṃ devānāmāyatanaṃ tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.7 vāyave svāheti vāyurvai sarveṣāṃ devānāmātmā tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.8 dive svāheti dyaurvai sarveṣāṃ devānāmāyatanaṃ tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.9 sūryāya svāheti sūryo vai sarveṣāṃ devānāmātmā tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.10 digbhyaḥ svāheti diśo vai sarveṣāṃ devānāmāyatanaṃ tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.11 candrāya svāheti candro vai sarveṣāṃ devānāmātmā tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.12 nakṣatrebhyaḥ svāheti nakṣatrāṇi vai sarveṣāṃ devānāmāyatanaṃ tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.13 adbhyaḥ svāheti āpo vai sarveṣāṃ devānāmāyatanaṃ tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.14 varuṇāya svāheti varuṇo vai sarveṣāṃ devānāmātmā tatsarvābhirevaitadevatābhirbbhiṣajjyati yatkiñca vivṛḍaṃ yajñasya 14.3.2.15 nābhyai svāhā pūtāya svāheti aniruktamanirukto vai prajāpatiḥ prajāpatiryajñastatprajāpatimevaitadyajñam bhiṣajyati 14.3.2.16 trayodaśaitā āhutayo bhavanti trayodaśa vai māsāḥ samvatsarasya samvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatiryajñastatprajāpatimevaitadyajñam bhiṣajyati 14.3.2.17 vāce svāheti mukhamevāsminnetaddadhāti prāṇāya svāhā prāṇāya svāheti nāsike evāsminnetaddadhāti cakṣuṣe svāhā cakṣuṣe svāhetyakṣiṇī evāsminnetaddadhāti śrotrāya svāhā śrotrāya svāheti karṇāvevāsminnetaddadhāti 14.3.2.18 saptaitā āhutayo bhavanti sapta vā ime śīrṣanprāṇāstānevāsminnetaddadhāti pūrṇāhutimuttamāṃ juhoti sarvam vai pūrṇaṃ sarveṇaivaitadbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍhaṃ yajñasya 14.3.2.19 manasaḥ kāmamākūtimiti manasā vā idaṃ sarvamāptaṃ tanmanasaivaitadbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍhaṃ yajñasya 14.3.2.20 vācaḥ satyamaśīyeti vācā vā idaṃ sarvamāptaṃ tadvācaivaitadbhiṣajyati yatkiṃ ca vivṛḍhaṃ yajñasya paśūnāṃ rūpamannasya raso yaśaḥ śrīḥ śrayatām mayi svāhetyāśiṣamevaitadāśāste 14.3.2.21 atha taṃ copaśayāṃ ca piṣṭvā mārtsnayā mṛdā saṃsṛjyāvṛtā karotyāvṛtā pacatyutsādanārthamatha ya upaśayayordṛḍhaḥ syāttena pracaret 14.3.2.22 saṃvatsaro vai pravargyaḥ sarvam vai saṃvatsaraḥ sarvam pravargyaḥ sa yatpravṛktastadvasanto yadrucitastadgrīṣmo yatpinvitastadvarṣā yadā vai varṣāh pinvante'thaināḥ sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvante ha vāasmai varṣā ya evametadveda 14.3.2.23 ime vai lokāḥ pravargyaḥ sarvam vā ime lokāḥ sarvam pravargyaḥ sa yatpravṛktastadayaṃ loko yadrucitastadantarikṣaloko yatpinvitastadasau loko yadā vā asau lokaḥ pinvate'thainaṃ sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvate ha vā asm: asau loko ya evametadveda 14.3.2.24 etā vai devatāḥ pravargyaḥ agnirvāyurādityaḥ sarvam vā etā devatā sarvam pravargyaḥ sa yatpravṛktastadagniryadrucitastadvāyuryatpinvitastadasāvādityo yadā vā asāvādityaḥpinvate'thainaṃ sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvate ha vā asmā asāvādityo ya evametadveda 14.3.2.25 yajamāno vai pravargyaḥ tasyātmā prajā paśavaḥ sarvam vai yajamānaḥ sarvam pravargyaḥ sa yatpravṛktastadātmā yadrucitastatprajā yatpinvitastatpaśavo yadā vai paśavaḥ pinvate'thaināntsarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvante ha vā asmai paśavo ya evametadveda 14.3.2.26 agnihotram vai pravargyaḥ sarvam vāagnihotraṃ sarvam pravargyaḥ sa yadadhiśritaṃ tatpravṛkto yadunnītaṃ tadrucito yaddhutaṃ tatpinvito yadā vāagnihotram pinvate'thainatsarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvate ha vā asmā agnihotraṃ ya evametadveda 14.3.2.27 darśapūrṇamāsau vai pravargyaḥ sarvam vai darśapūrṇamāsau sarvam pravargyaḥ sa yadadhiśritaṃ tatpravṛkto yadāsannaṃ tadrucito yaddhutaṃ tatpinvito yadā vai darśapūrṇamāsau pinvete athainau sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvete ha vā asmai darśapūrṇamāsau ya evametadveda 14.3.2.28 cāturmāsyāni vai pravargyaḥ sarvam vai cāturmāsyāni sarvam pravargyaḥ sa yadadhiśritaṃ tatpravṛkto yadāsannaṃ tadru cito yaddhutaṃ tatpinvito yadā vai cāturmāsyāni pinvante'thaināni sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvante ha vā asmai cāturmāsyāni ya evametadveda 14.3.2.29 paśubandho vai pravargyaḥ sarvam vai paśubandhaḥ sarvam pravargyaḥ sa yadadhiśritastatpravṛkto yadāsannastadrucito yaddhutastatpinvito yadā vai paśubandhaḥ pinvate'thainaṃ sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupajīvanti pinvate ha vā asmai paśubandho ya evametadveda 14.3.2.30 somo vai pravargyaḥ sarvam vai somaḥ sarvam pravargyaḥ sa yadabhiṣutastatpravṛkto yadunnītastadrucito yaddhutastatpinvito yadā vai somaḥ pinvate'thainaṃ sarve devāḥ sarvāṇi bhūtānyupayuñjanti pinvate ha vā asmai somo ya evametadveda na ha vā asyāpravargyeṇa kena cana yajñeneṣṭam bhavati ya evametadveda 14.3.2.31 athaitadvai āyuretajjyotiḥ praviśati ya etamanu vā brūte bhakṣayati vā tasya vratacaryā yā sṛṣṭau

Commentaries (1)

Linked texts (22)