Pramāṇa · Search · About · API

Śatapatha Brāhmaṇa ("of a hundred paths") 3.9.1

Śatapathabrāhmaṇa 3.9.1

Language
Sanskrit

3.9.1.1

prajāpatirvai prajāḥ sasṛjāno riricāna ivāmanyata | tasmātparācyaḥ prajā āsurnāsya prajāḥ śriye 'nnādyāya tasthire

And as to why it comes after that for Sarasvatî,--Sarasvatî is speech, and Soma is food: he who is incomplete by (having only) speech, now becomes indeed an eater of food.

Julius Eggeling 1882, The Satapatha-Brahmana according to the Text of the Mâdhyandina School (SBE 12, 26, 41, 43, 44)

3.9.1.2

sa aikṣatārikṣyaham | asmā u kāmāyāsṛkṣi na me sa kāmaḥ samārdhi parācyo matprajā abhūvanna me prajāḥ śriye 'nnādyāyāsthiṣateti

3.9.1.3

sa aikṣata prajāpatiḥ | kathaṃ nu punarātmānamāpyāyayeyopa mā prajāḥ samāvarteraṃstiṣṭheranme prajāḥ śriye 'nnādyāyeti

3.9.1.4

so 'rcañcrāmyaṃścacāra prajākāmaḥ | sa etāmekādaśinīmapaśyatsa ekādaśinyeṣṭvā prajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatopainam prajāḥ samāvartantātiṣṭhantāsya prajāḥ śriye 'nnādyāya sa vasīyāneveṣṭvābhavat

3.9.1.5

tasmai kamekādaśinyā yajeta | evaṃ haiva prajayā paśubhirāpyāyata upainam prajāḥ samāvartante tiṣṭhante 'sya prajāḥ śriye 'nnādyāya sa vasīyāneveṣṭvā bhavatyetasmai kamekādaśinyā yajate

3.9.1.6

sa āgneyam prathamam paśumālabhate | agnirvai devatānām mukham prajanayitā sa prajāpatiḥ sa u eva yajamānastasmādāgneyo bhavati

3.9.1.7

atha sārasvatam | vāgvai sarasvatī vācaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata vāgenamupasamāvartata vācamanukāmātmano 'kuruta vāco evaiṣa etadāpyāyate vāgenamupasamāvartate vācamanukāmātmanaḥ kurute

3.9.1.8

atha saumyam | annaṃ vai somo 'nnenaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatānnamenamupasamāvartatānnamanukamātmano 'kurutānneno evaiṣa etadāpyāyate 'nnamenamupasamāvartate 'nnamanukamātmanaḥ kurute

3.9.1.9

tadyatsārasvatamanu bhavati | vāgvai sarasvatyannaṃ somastasmādyo vācā prasāmyannādo haiva bhavati

3.9.1.10

atha pauṣṇam | paśavo vai pūṣā paśubhireva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata paśava enamupasamāvartanta paśūnanukānātmano 'kuruta paśubhirvevaiṣa etadāpyāyate paśava enamupasamāvartante paśūnanukānātmanaḥ kurute

3.9.1.11

atha bārhaspatyam | brahma vai bṛhaspatirbrahmaṇaivaitatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata brahmainamupasamāvartata brahmānukamātmano 'kuruta brahmaṇo evaiṣa etadāpyāyate brahmainamupasamāvartate brahmānukamātmanaḥ kurute

3.9.1.12

tadyatpauṣṇamanu bhavati | paśavo vai pūṣā brahma bṛhaspatistasmādbrāhmaṇaḥ paśūnabhidhṛṣṇutamaḥ purāhitā hyasya bhavanti mukha āhitāstasmādu tatsarvaṃ dattvājinavāsī carati

3.9.1.13

atha vaiśvadevaṃ | sarvaṃ vai viśve devāḥ sarveṇaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata sarvamenamupasamāvartata sarvamanukamātmano 'kuruta sarveṇo evaiṣa etadāpyāyate sarvamenamupasamāvartate sarvamanukamātmanaḥ kurute

3.9.1.14

tadyadbārhaspatyamanu bhavati | brahma vai bṛhaspatiḥ sarvamidaṃ viśve devā asyaivaitatsarvasya brahma mukhaṃ karoti tasmādasya sarvasya brāhmaṇo mukham

3.9.1.15

athaindram | indriyaṃ vai vīryamindram indriyeṇaiva tadvīryeṇa prajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatendriyamenaṃ vīryamupasamāvartatendriyaṃ vīryamanukamātmano 'kurutendriyeṇo evaiṣa etadvīryeṇāpyāyata indriyamenaṃ vīryamupasamāvartata indriyaṃ vīryamanukamātmanaḥ kurute

3.9.1.16

tadyadvaiśvadevamanu bhavati | kṣatraṃ vā indro viśo viśve devā annādyamevāsmā etatpurastātkaroti

3.9.1.17

atha mārutam | viśo vai maruto bhūmo vai viḍbhūmnaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata bhūmainamupasamāvartata bhūmānamanukamātmano 'kuruta bhūmno evaiṣa etadāpyāyate bhūmainamupasamāvartate bhūmānamanukamātmanaḥ kurute

3.9.1.18

tadyadaindramanu bhavati | kṣatraṃ vā indro viśo viśve devā viśo vai maruto viśaivaitatkṣatram paribṛṃhati tadidaṃ kṣatramubhayato viśā paribṛḍham

3.9.1.19

athaindrāgnam | tejo vā agnirindriyaṃ vīryamindra ubhābhyāmeva tadvīryābhyām prajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatobhe enaṃ vīrye upasamāvartetāmubhe vīrye anuke ātmano kurutobhābhyāmvevaiṣa etadvīryābhyāmāpyāyata ubhe enaṃ vīrye upasamāvartete ubhe vīrye anuke ātmanaḥ kurute

3.9.1.20

atha sāvitram | savitā vai devānām prasavitā tatho hāsmā ete savitṛprasūtā eva sarve kāmāḥ samṛdhyante

3.9.1.21

atha vāruṇamantata ālabhate | tadenaṃ sarvasmādvaruṇapāśātsarvasmādvaruṇyātpramuñcati

3.9.1.22

tasmādyadi yūpaikādaśinī syāt | āgneyamevāgniṣṭhe niyuñjyādathetarānvyupanayeyuryathāpūrvam

3.9.1.23

yadyu paśvekādaśinī syāt | āgneyameva yūpa ālabherannathetarānyathāpūrvam

3.9.1.24

tānyatrodīco nayanti | āgneyameva prathamaṃ nayantyathetarānyathāpūrvam

3.9.1.25

tānyatra nividhyanti | āgneyameva prathamaṃ dakṣiṇārdhyaṃ nividhyantyathetarānudīco 'tinīya yathāpūrvam

3.9.1.26

teṣāṃ yatra vapābhiḥ pracaranti | āgneyasyaiva prathamasya vapayā pracarantyathetareṣāṃ yathāpūrvam

3.9.1.27

tairyatra pracaranti | āgneyenaiva prathamena pracarantyathetarairyathāpūrvam

Translations (1)

Commentaries (1)

Linked texts (7)