Pramāṇa · Search · About · API

Śatapatha Brāhmaṇa ("of a hundred paths") 8.5.2

Śatapathabrāhmaṇa 8.5.2

Language
Sanskrit

8.5.2.1

atha candasyā upadadhāti | etadvai prajāpatiḥ pāpmano mṛtyormuktvānnamaicattasmādu haitadupatāpī vasīyānbhūtvānnamicati tasminnāśaṃsante 'nnamicati jīviṣyatīti tasmai devā etadannam prāyacannetāścandasyāḥ paśavo vai candāṃsyannam paśavastānyasmā acadayaṃstāni yadasmā acadayaṃstasmāccandāṃsi

And, again, as to why he lays it down by means of Indra and Agni, and settles it by means of Visvakarman. When Pragâpati had become relaxed (disjointed), the deities took him and went off in different directions. Indra and Agni, and Visvakarman took his middle part, and kept going away from him.

Julius Eggeling 1882, The Satapatha-Brahmana according to the Text of the Mâdhyandina School (SBE 12, 26, 41, 43, 44)

8.5.2.2

tā daśa-daśopadadhāti | daśākṣarā virāḍvirāḍu kṛtsnamannaṃ sarvamevāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti sarvata upadadhāti sarvata evāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti

8.5.2.3

evaścanda iti | ayaṃ vai loka evaścando varivaścanda ityantarikṣaṃ vai varivaścandaḥ śambhūścanda iti dyaurvai śambhūścandaḥ paribhūścanda iti diśo vai paribhūścanda ācaccanda ityannaṃ vā ācaccando manaścanda iti p rajāpatirvai manaścando vyacaścanda ityasau vā ādityo vyacaścandaḥ

8.5.2.4

sindhuścanda iti | prāṇo vai sindhuścandaḥ samudraścanda iti mano vai samudraścandaḥ sariraṃ canda iti vāgvai sariraṃ candaḥ kakupcanda iti prāṇo vai kakupcandastrikakupcanda ityudāno vai trikakupcandaḥ kāvyaṃ canda iti trayī vai vidyā kāvyaṃ cando 'ṅkupaṃ canda ityāpo vā aṅkupaṃ cando 'kṣarapaṅktiścanda ityasau vai loko 'kṣarapaṅktiścandaḥ padapaṅktiścanda ityayaṃ vai lokaḥ padapaṅktiścando viṣṭārapaṅktiścanda iti diśo vai viṣṭārapaṅktiścandaḥ kṣuro bhrajaścanda ityasau vā ādityaḥ kṣuro bhrajaścanda ācaccandaḥ pracaccanda ityannaṃ vā ācaccando 'nnam pracaccandaḥ

8.5.2.5

saṃyaccanda iti | rātrirvai saṃyaccando viyaccanda ityaharvai viyaccando bṛhaccanda ityasau vai loko bṛhaccando rathantaraṃ canda ityayaṃ vai loko rathantaraṃ cando nikāyaścanda iti vāyurvai nikāyaścando vivadhaścanda ityantarikṣaṃ vai vivadhaścando giraścanda ityannaṃ vai giraścando bhrajaścanda ityagnirvai bhrajaścandaḥ saṃstupcando 'nuṣṭupcanda iti vāgeva saṃstupcando vāganuṣṭupcanda evas=cando varivaścanda iti tasyokto bandhuḥ

8.5.2.6

vayaścanda iti | annaṃ vai vayaścando vayaskṛccanda ityagnirvai vayaskṛccando viṣpardhāścanda ityasau vai loko viṣpardhāścando viśālaṃ canda ityayaṃ vai loko viśālaṃ candaścadiścanda ityantarikṣaṃ vai cadiścando dūrohaṇaṃ canda ityasau vā ādityo dūrohaṇaṃ candastandraṃ canda iti paṅktirvai tandraṃ cando 'ṅkāṅkaṃ canda ityāpo vā aṅkāṅkaṃ candaḥ

8.5.2.7

tadyāḥ purastādupadadhāti | prāṇastāsām prathamā vyāno dvitīyodānastṛtīyodānaścaturthī vyānaḥ pañcamī prāṇaḥ ṣaṣṭhī prāṇaḥ saptamī vyāno 'ṣṭamyudāno navamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhitaḥ prāṇamayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādime prāṇā arvāñcaśca parāñcaśca

8.5.2.8

atha yā dakṣiṇato | 'gnistāsām prathamā vāyurdvitīyādityastṛtīyādityaścaturthī vāyuḥ pañcamyagniḥ ṣaṣṭhyagniḥ saptamī vāyuraṣṭamyādityo navamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhūḍhaḥ pratiṣṭhito devatāmayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādete devā arvāñcaśca parāñcaśca

8.5.2.9

atha yāḥ paścāt | ayaṃ lokastāsām prathamāntarikṣaṃ dvitīyā dyaustṛtīyā dyauścaturthyantarikṣam pañcamyayaṃ lokaḥ ṣaṣṭhyayaṃ lokaḥ saptamyantarikṣamaṣṭamī dyaurnavamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhito lokamayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādime lokā arvāñcaśca parāñcaśca

8.5.2.10

atha yā uttarataḥ | grīṣmastāsām prathamā varṣā dvitīyā hemantastṛtīyā hemantaścaturthī varṣāḥ pañcamī grīṣmaḥ ṣaṣṭhī grīṣmaḥ saptamī varṣā aṣṭamī hemanto navamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhita ṛtumayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādeta ṛtavo 'rvāñcaśca parāñcaśca

8.5.2.11

atha punareva | yāḥ purastādupadadhāti prāṇāste tā daśa bhavanti daśa vai prāṇāḥ pūrvārdha upadadhāti purastāddhīme prāṇāḥ

8.5.2.12

atha yā dakṣiṇataḥ | etāstā devatā agniśca pṛthivī ca vāyuścāntarikṣaṃ cādityaśca dyauśca candramāśca nakṣatrāṇi cānnaṃ cāpaśca

8.5.2.13

atha yāḥ paścāt | diśastāścatasro diśaścatasro 'vāntaradiśa ūrdhvā ceyaṃ ca

8.5.2.14

atha yā uttarataḥ | māsāste vāsantikau dvau graiṣmau dvau vārṣikau dvau śāradau dvau haimantikau dvau

8.5.2.15

atha punareva | yā prathamā daśadayaṃ sa loko yā dvitīyāntarikṣaṃ tadyā tṛtīyā dyauḥ semameva lokam prathamayā daśatārohannantarikṣaṃ dvitīyayā divaṃ tṛtīyayā tathaivaitadyajamāna imameva lokam prathamayā daśatā rohatyantarikṣaṃ dvitīyayā divaṃ tṛtīyayā

8.5.2.16

sa sa parāṅiva rohaḥ | iyamu vai pratiṣṭhā te devā imām pratiṣṭhāmabhipratyāyaṃstathaivaitadyajamāna imām pratiṣṭhāmabhipratyaityatha yottamā daśadayaṃ sa lokastasmādyathaiva prathamāyai daśataḥ prabhṛtirevamuttamāyai samānaṃ hyetadyadete daśatāvayameva lokaḥ

8.5.2.17

tā vā etāḥ | catvāriṃśadiṣṭakāścatvāriṃśadyajūṃṣi tadaśītirannamaśītistadyadyadetadāha tadasmā annamaśītiṃ kṛtvā prayacati tenainam prīṇāti

Translations (1)

Commentaries (1)

Linked texts (10)