Citikanda 60: atha dvitīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam
Citikāṇḍa 60
- Language
- Sanskrit
atha dvitīyaprapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam
60.1
tṛtīyā'dhyāye ca dvitīyaṃ brāhmaṇam
atha vi̱śva̱jyoti̍ṣamupadadhāti | vāyurvai madhya̱mā vi̱śva̱jyoti̍rvāyurhya1aivāntarikṣaloke vi̱śvaṃ jyoti̍rvāyume̱vaitadupa̍dadhāti tāmanantarhitāṃ di̱śyābhya'upadadhāti dikṣu tadvāyuṃ dadhāti tasmātsarvvāsu dikṣu vāyuḥ
60.2
( yaṃ ) yadveva vi̱śva̱jyoti̍ṣamupada̱dhāti | prajā vai vi̱śva̱jyotiḥ prajā
hyevevaṃ vi̱śvaṃ jyotiḥ pra̱jananama̱vaitadupa̍dadhāti tāmanantarhitāṃ di̱śyābhya'upadadhāti dikṣu tatprajā dadhāti tasmātsarvvāsu dikṣu prajāḥ
60.3
(0) vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatviti | vi̱śvaka̍rmā hyetāṃ tṛtīyāṃ citimapaśyadantarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīmityantarikṣasya hyeṣaṃ pṛṣṭhe
jyotiṣmānvāyuḥ
60.4
( ñvi ) viśvasmai̍ prāṇāyāpānāya̍ vyānāyeti prāṇo vai viśva̱jyotiḥ
sarvvasmā'u̱ hyetasmai̍ prāṇo viśvaṃ jyoti̱ryaccheti sarvvaṃ jyoti̱ryacchetye̱taddvāyuṣṭe'dhi̍patiriti vāyume̱vāsyā 'adhi̍patiṃ karoti sādayitvā
sūda̱dohasā'bhima̍rdati tasyokto bandhuḥ
60.5
( u ) atha̱rttavyā'upa̱dadhāti | ( tyu ) ṛ̱tava'ete yadṛ̱tavyā 'ṛ̱tūnaivaitadupadadhāti nabhaśca nabha̱syaśca vārṣikāvṛ̱tū'iti nāmanī'ena̱yorete
nāmabhyāme̱vaine'etadupa̍dadhāti dve'iṣṭake bhavato dvau hi māsāvṛ̱tuḥ sakṛtsādayatyekaṃ tadṛ̱tuṃ karotyavakāsūpadadhātyavakābhiḥ pra̱cchādayatyāpo vā'avakā'apastade̱tasminnṛ̱tau dadhāti tasmādetasminnṛ̱tau bhūyi̍ṣṭhaṃ varṣati
60.6
( tya ) athottare | ( 28 ) iṣaścorja̍śca śāradāvṛtū'ḍuti nāmanī 'enayoraite nāmabhyāme̱vaine 'etadupadadhāti dve'ḍuṣṭake bhavato dvau hi māsāvṛtuḥ
sakṛtsādayatyekaṃ tadyutaṃ karotyavakāsūpadadhātyāpo vā'avakā 'apastudetasya'rttaḥ purastāddadhāti tasmādetasya'rttaḥ purastādvarṣati nopariṣṭātpracchādayati tasmānna tathaivopariṣṭādvarṣati
60.7
tadyudetā 'atropaddhāti | saṃvvatsara 'eṣo'gnirima' u lokāḥ saṃvvatsarastasyāntarikṣameva madhyamā citirantarikṣamasya varṣāśaradāvṛtū tadyudetā
'atropaddhāti budevā̱āsyaitā 'ātma̱nastadasminnetatpratidadhāti tasmādetā'atropaddhāti
60.8
ya̱dvevaitā 'atropaddhāti | prajāpatireṣo'gniḥ saṃvvatsara 'u prajāpatistasya mudhyameva madhyamā citirmadhyamasya varṣāśaradāvṛtū tadyudetā'atropaddhāti ya̱devā̱syaitā'ātma̱nasta̱dasminnetatpratidadhāti tasmādetā'atropaddhāti
60.9
tā vā'etāḥ | ( śca ) catasra 'ṛtavyā madhyamāyāṃ citā'upaddhāti
dve dve'itarāsu citiṣu catuṣpādā vai paśavo'ntarikṣaṃ madhyamā citirantarikṣe tatpaśūndadhāti tasmādantarikṣāyatanāḥ paśavaḥ
60.10
( vo ) yudveva catasraḥ | ( śva ) catuṣpādā vai paśavo'nnaṃ paśavo madhyaṃ
madhyamā citirmadhyatastadannaṃ dadhāti
60.11
yudveva catasraḥ | ( śva ) caturakṣaraṃ vā'antarikṣaṃ dvyakṣarā'itarāścitayastadyāvadantarikṣaṃ tāvattatkṛtvopaddhāti
60.12
yudveva catasraḥ | paśūreṣa yudagnirmadhyaṃ tatprati paśuṃ vyuriṣṭhaṃ karoti tasmānmadhyaṃ prati paśurvvariṣṭhaḥ
60.13
( stā ) tā vā'etāḥ | ( śru ) catasra 'ṛtuvyāstāsāṃ viśva̱jyotiḥ
pañcamī pañca diśyāstaduśa duśākṣarā virāḍannaṃ vi̱rānmudhyaṃ madhyamā
citirmadhyatastadannaṃ dudhāti tā'anantarhitāḥ svayamātṛṇṇāyā' upadadhāti
prāṇo vai svayamātṛṇṇā 'nantarhitaṃ tprāṇādannaṃ dudhātyuttarā' uttaraṃ tprāṇādannaṃ dadhāti
60.14
( tyu ) atha prāṇabhṛta' upadadhāti | prāṇā vai prāṇabhṛtaḥ prāṇāne̱vaitadupadadhāti tā daśa bhavanti daśa vai prāṇāḥ pūrvārdha'upadadhāti purastāddhīme
prāṇā'āyurme pāhi jyotirme yaccheti prāṇo vai jyotiḥ prāṇaṃ me yacchetye̱vaitadāha tā'anantarhitā'ṛtuvyābhya'upadadhāti prāṇo vai vāyurṛtuṣu tadvāyuṃ pratiṣṭhāpayati