Taittiriyabrahmana 1.6.1
Taittirīyabrāhmaṇa 1.6.1
- Language
- Sanskrit
1.6.1.1
ánumatyai puroḍā́śam aṣṭākapālaṃ nírvapati /
yé pratyáñcaḥ śámyāyā avaśī́yante /
tán náirṛtám ékakapālam /
iyáṃ vā́ ánumatiḥ /
iyáṃ nírṛtiḥ /
nairṛténa pū́rveṇa prácarati /
pāpmā́nam evá nírṛtiṃ pū́rvāṃ nirávadayate /
ékakapālo bhavati /
ekadhā_évá nírṛtiṃ nirávadayate /
yád áhutvā gā́rhapatya īyúḥ //
1.6.1.2
rudró bhūtvā́_agnír anūtthā́ya /
adhvaryúṃ ca yájamānaṃ ca hanyāt /
vī́hi svā́hā_ā́hutiṃ juṣāṇá íty āha /
ā́hutyā_eváinam̐ śamayati /
ná_ārtim ā́rcchaty adhvaryúr ná yájamānaḥ /
eka_ulmukéna yanti /
tád dhí nírṛtyai bhāgadhéyam /
imā́ṃ díśam yanti /
eṣā́ vai nírṛtyai dík /
svā́yām evá diśí nírṛtiṃ nirávadayate //
1.6.1.3
svákṛta íriṇe juhoti pradaré vā /
etád vái nírṛtyā āyátanam /
svá evá_āyátane nírṛtiṃ nirávadayate /
eṣá te nírṛte bhāgá íty āha /
nírdiśaty eváinām /
bhū́te havíṣmaty asi_íty āha /
bhū́tim evá_upā́vartate /
muñcá_imám ám̐hasa íty āha /
ám̐hasa eváinaṃ muñcati /
aṅguṣṭhā́bhyāṃ juhoti //
1.6.1.4
antatá evá nírṛtiṃ nirávadayate /
kṛṣṇáṃ vā́saḥ kṛṣṇátūṣaṃ dákṣiṇā /
etád vái nírṛtyai rūpám /
rūpeṇa_evá nírṛtiṃ nirávadayate /
ápratīkṣam ā́yanti /
nírṛtyā antárhityai /
svā́hā námo yá idáṃ cakā́ra_íti púnar étya gā́rhapatye juhoti /
ā́hutyā_evá namasyánto gā́rhapatyamupā́vartante /
ānumaténa prácarati /
iyáṃ vā́ ánumatiḥ //
1.6.1.5
iyám evā́smai rājyám ánumanyate /
dhenúr dákṣiṇā /
imā́m evá dhenúṃ kurute /
ādityáṃ carúṃ nírvapati /
ubháyīṣv evá prajā́sv abhíṣicyate /
dáivīṣu ca mā́nuṣīṣu ca /
váro dákṣiṇā /
váro hí rājyám̐ sámṛddhyai /
āgnāvaiṣṇavám ékādaśakapālaṃ nírvapati /
agníḥ sárvā devátāḥ //
1.6.1.6
víṣṇur yajñáḥ /
devátāś caivá yajñáṃ ca_ávarundhe /
vāmanó vahī́ dákṣiṇā /
yád vahī́ /
téna_āgneyáḥ /
yád vāmanáḥ /
téna vaiṣṇaváḥ sámṛddhyai /
agnīṣomī́yam ékādaśakapālaṃ nírvapati /
agnī́ṣómābhyāṃ vā́ índro vṛtrám ahann íti /
yád agnīṣomī́yam ékādaśakapālaṃ nírvapati //
1.6.1.7
vā́rtraghnam evá víjityai /
híraṇyaṃ dákṣiṇā sámṛddhyai /
índro vṛtrám̐ hatvā́ /
devátābhiś ca_indriyéṇa ca vyā̀rdhyata /
sá etám aindrāgnám ékādaśakapālam apaśyat /
táṃ níravapat /
téna vái sá devátāś ca_indriyáṃ ca_ávārundha /
yád aindrāgnám ékādaśakapālaṃ nirvápati /
devátāś caivá téna_indriyáṃ ca yájamāno 'varundhe /
ṛṣabhó vahī́ dákṣiṇā //
1.6.1.8
yád vahī́ /
téna_āgneyáḥ /
yád ṛṣabháḥ /
téna_aindráḥ sámṛddhyai /
āgneyám aṣṭā́kapālaṃ nírvapati /
aindráṃ dádhi /
yád āgneyó bhávati /
agnír vái yajñamukhám /
yajñamukhám evá_ṛddhiṃ purā́stād dhatte /
yád aindráṃ dádhi //
1.6.1.9
indriyám evá_avarundhe /
ṛṣabhó vahī́ dákṣiṇā /
yád vahī́ /
téna_āgneyáḥ /
yád ṛṣabháḥ /
téna_aindráḥ sámṛddhyai /
yā́vatīr vái prajā́ óṣadhīnām áhutānām ā́śnan /
tā́ḥ párābhavan /
āgrayaṇáṃ bhavati huta_ádyāya /
yájamānasya_áparābhāvāya //
1.6.1.10
devā́ vā́ óṣadhīṣv ājím ayuḥ /
tā́ indrāgnī́ údajayatām /
tā́v etám aindrāgnáṃ dvā́daśakapālaṃ níravṛṇātām /
yád aindrāgnó bhávaty újjityai /
dvā́daśakapālo bhavati /
dvā́daśa mā́sāḥ saṃvatsaráḥ /
saṃvatsaréṇa_evā́smā ánnam ávarundhe /
vaiśvadeváś carúr bhavati /
vaiśvadeváṃ vā́ ánnam /
ánnam evā́smai svadayati //
1.6.1.11
prathamajó vatsó dákṣiṇā sámṛddhyai /
saumyám̐ śyāmākáṃ carúṃ nírvapati /
sómo vā́ akṛṣṭapacyásya rā́jā /
akṛṣṭapacyám evā́smai svadayati /
vā́so dákṣiṇā /
saumyám̐ hí devátayā vā́saḥ sámṛddhyai /
sárasvatyai carúṃ nírvapati /
sárasvate carúm /
mithunám evá_avarundhe /
mithunáu gā́vau dákṣiṇā sámṛddhyai /
éti vā́ eṣá yajñamukhā́d ṛ́ddhyāḥ /
yò 'gnér devátāyā éti /
aṣṭā́v etā́ni havī́m̐ṣi bhavanti /
aṣṭā́kṣarā gāyatrī́ /
gāyatrò 'gníḥ /
ténaivá yajñamukhā́d ṛ́ddhyā agnér devátāyai ná_eti //
Commentaries (5)
- Jñānayajña on the Taittirīya Brāhmaṇa (Bhaṭṭabhāskara) — Bhaṭṭabhāskara Miśra, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇakāṭhakabhāṣya — Bhaṭṭa Bhāskara Miśra Cikāeḍamaṇḍana, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇaṭīkā — Sanskrit
- Yajurbrahmaṇabhāṣya — Sāyaṇācārya, Sanskrit
Linked texts (1)
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra — Hiraṇyakeśin, Sanskrit
Discussed in (6)
- A Vedic Concordance — Bloomfield 1906, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Macdonell & Keith 1912, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — Muir 1858, English
- Indian Philosophy — Radhakrishnan 1923, English
- Vedic Mythology — Macdonell 1897, English
- Materials for the Study of the Early History of the Vaishnava Sect — Raychaudhuri 1920, English