Taittiriyabrahmana 3.11.8: Naciketas legend
Taittirīyabrāhmaṇa 3.11.8
- Language
- Sanskrit
3.11.8.1
uśán ha vái vājaśravasáḥ sarvavedasáṃ dadau /
tásya ha náciketā nā́ma putrá āsa /
tám̐ ha kumārám̐ sántam /
dákṣiṇāsu nīyámānāsu śraddhā́_ā́viveśa /
sá ha_uvāca /
tátaḥ kásmai mā́ṃ dāsyasī́ti /
dvitī́yaṃ tṛtī́yam /
tám̐ ha párīta uvāca /
mṛtyáve tvā dadāmī́ti //
tám̐ ha sma_útthitaṃ vā́g abhívadati /
3.11.8.2
gáutama kumārám íti /
sá ha_uvāca /
párehi mṛtyór gṛhā́n /
mṛtyáve vái tvā_adām íti //
táṃ vái pravásantaṃ gantā́_asī́ti ha_uvāca /
tásya sma tisró rā́trīr ánāśvāngṛhé vasatāt /
sá yádi tvā pṛcchét /
kúmāra káti rā́trīr avātsīr íti /
tisrá íti prátibrūtāt /
kíṃ prathamā́m̐ rā́trim āśnā íti /
3.11.8.3
prajā́ṃ ta íti /
kíṃ dvitī́yām íti /
paśū́m̐s ta íti /
kíṃ tṛtī́yām íti /
sādhukṛtyā́ṃ ta íti //
táṃ vái pravásantaṃ jagāma /
tásya ha tisró rā́trīr ánāśvān gṛhá uvāsa /
tám āgátya papraccha /
kúmāra káti rā́trīr avātsīr íti /
tisrá íti prátyuvāca /
3.11.8.4
kíṃ prathamā́m̐ rā́trim āśnā íti /
prajā́ṃ ta íti /
kíṃ dvitī́yām íti /
paśū́m̐s ta íti /
kíṃ tṛtī́yām íti /
sādhukṛtyā́ṃ ta íti //
námas te astu bhagava íti ha_uvāca /
váraṃ vṛṇīṣva_íti //
pitáram evá jī́vann ayānī́ti /
dvitī́yaṃ vṛṇīṣva_íti /
3.11.8.5
iṣṭāpūrtáyor mé 'kṣitiṃ brūhī́ti ha_uvāca /
tásmai ha_etám agníṃ nāciketám uvāca /
táto vái tásya_iṣṭāpūrté nā́ kṣīyete //
nā́sya_iṣṭāpūrté kṣīyete /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
tṛtī́yaṃ vṛṇīṣva_íti /
punarmṛtyór mé 'pajitiṃ brūhī́ti ha_uvāca /
tásmai ha_etám agníṃ nāciketám uvāca /
táto vái só 'pa punarmṛtyúm ajayat /
3.11.8.6
ápa punarmṛtyúṃ jayati /
yò 'gníṃ nāciketáṃ cinuté /
yá u ca_enam eváṃ véda //
prajā́patir vái prajā́kāmas tápo 'tapyata /
sá híraṇyam údāsyat /
tád agnáu prā́syat /
tád asmái nā́cchadayat /
tád dvitī́yaṃ prā́syat /
tád asmai ná_evā́cchadayat /
tát tṛtī́yaṃ prā́syat /
3.11.8.7
tád asmai ná_evā́cchadayat /
tád ātmánn evá hṛdayyè 'gnau vaiśvānaré prā́syat /
tád asmā acchadayat /
tásmād dhíraṇyaṃ kániṣṭhaṃ dhánānām /
bhuñját priyátamam /
hṛdayajám̐ hí /
sá vái tám evá nā́vindat /
yásmai tā́ṃ dákṣiṇām áneṣyat /
tā́m̐ svā́ya_evá hástāya dákṣiṇāyānayat /
tā́ṃ prátyagṛhṇāt /
3.11.8.8
dákṣāya tvā dákṣiṇāṃ prátigṛhṇāmī́ti /
sò 'dakṣata dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
dákṣate ha vái dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
yá eváṃ véda //
etád dha sma vái tád vidvā́m̐so vājaśravasā́ gótamāḥ /
ápy anūdeśyā̀ṃ dákṣiṇāṃ prátigṛhṇanti /
ubháyena vayáṃ dakṣiṣyāmaha evá dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya_íti /
tè 'dakṣanta dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
dákṣate ha vái dákṣiṇāṃ pratigṛ́hya /
yá eváṃ véda /
prá hānyáṃ vlīnāti //
Commentaries (4)
- Taittirīyabrāhmaṇaṭīkā — Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇakāṭhakabhāṣya — Bhaṭṭa Bhāskara Miśra Cikāeḍamaṇḍana, Sanskrit
- Jñānayajña on the Taittirīya Brāhmaṇa (Bhaṭṭabhāskara) — Bhaṭṭabhāskara Miśra, Sanskrit
Linked texts (11)
- Kāṭhaka (Taittirīya) — Sanskrit
- Kāṭhakabrāhmaṇa — Sanskrit
- Aśvamedhabhāṣya — Bhaṭṭabhāskara Miśra, Sanskrit
- Taittirīyakāṭhaka — Sanskrit
- The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads — Arthur Berriedale Keith, English
- The Philosophy of the Upanishads — Paul Deussen & A. S. Geden, English
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- The Religion of the Veda: The Ancient Religion of India (from Rig-Veda to Upanishads) — Maurice Bloomfield, English