Taittiriyabrahmana 3.2.9
Taittirīyabrāhmaṇa 3.2.9
- Language
- Sanskrit
3.2.9.1
devásya tvā savitúḥ prasavá íti sphyám ā́datte prasūtyái /
aśvínor bāhúbhyām íty āha /
aśvínau hí devā́nām adhvaryū́ ā́stām /
pūṣṇó hástābhyām íty āha yátyai /
ā́dada índrasya bāhúr asi dákṣiṇa íty āha /
indriyám evá yájamāne dadhāti /
sahásrabhṛṣṭiḥ śatátejā íty āha /
rūpám evá_asya_etán mahimā́naṃ vyā́caṣṭe /
vāyúr asi tigmátejā íty āha /
téjo vái vāyúḥ //
3.2.9.2
téja evá_asmin dadhāti /
viṣā́d vái nā́ma_āsurá āsīt /
sò 'bibhet /
yajñéna mā devā́ abhíbhaviṣyantī́ti /
sá pṛthivī́m abhyàvamīt /
sā́_amedhyā́_abhavat /
átho yád índro vṛtrám áhan /
tásya lóhitaṃ pṛthivī́m ánu vyàdhāvat /
sā́_amedhyā́_abhavat /
pṛ́thivi devayajanī́ty āha //
3.2.9.3
médhyām evá_enāṃ devayájanīṃ karoti /
óṣadhyās te mū́laṃ mā́ him̐siṣam íty āha /
óṣadhīnām áhim̐sāyai /
vrajáṃ gaccha gosthā́nam íty āha /
chándām̐si vái vrajó gosthā́naḥ /
chándām̐sy evá_asmai vrajáṃ gosthā́naṃ karoti /
várṣatu te dyáur íty āha /
vṛ́ṣṭir vái dyáuḥ /
vṛ́ṣṭim evá_avarundhe /
badhāná deva savitaḥ paramásyāṃ parāvátī́ty āha //
3.2.9.4
dváu vā́vá púruṣau /
yáṃ caivá dvéṣṭi /
yáś ca_enaṃ dvéṣṭi /
tā́v ubháu badhnāti paramásyāṃ parāváti śaténa pā́śaiḥ /
yò 'smān dveṣṭi yáṃ ca vayáṃ dviṣmás tám áto mā́ maug íty āhā́nimruktyai /
arárur vái nā́ma_āsurá āsīt /
sá pṛthivyā́m úpamlupto 'śayat /
táṃ devā́ ápahato 'ráruḥ pṛthivyā́ íti pṛthivyā́ ápāghnann /
bhrā́tṛvyo vā́ aráruḥ /
ápahato 'ráruḥ pṛthivyā́ íti yad ā́ha //
3.2.9.5
bhrā́tṛvyam evá pṛthivyā́ ápahanti /
tè 'manyanta /
dívaṃ vā́ ayám itáḥ patiṣyatī́ti /
tám aráruste dívaṃ mā́ skān íti diváḥ páryabādhanta /
bhrā́tṛvyo vā́ aráruḥ /
arárus te dívaṃ mā́ skān íti yád āha /
bhrā́tṛvyam evá diváḥ páribādhate /
stambayajúr harati /
pṛthivyā́ evá bhrā́tṛvyam ápahanti /
dvitī́yam̐ harati //
3.2.9.6
antárikṣād evá_enam ápahanti /
tṛtī́yam̐ harati /
divá evá_enam ápahanti /
tūṣṇī́ṃ caturthám̐ harati /
áparimitād evá_enam ápahanti /
ásurāṇāṃ vā́ iyám ágra āsīt /
yā́vad ā́sīnaḥ parāpáśyati /
tā́vad devā́nām /
té devā́ abruvan /
ástv evá no 'syā́m ápī́ti //
3.2.9.7
kyàn no dāsyatha_íti /
yā́vat svayáṃ parigṛhṇītha_íti /
té vásavas tvā_íti dakṣiṇatáḥ páryagṛhṇann /
rudrā́s tvā_íti paścā́t /
ādityā́s tvā_íty uttaratáḥ /
tè 'gnínā prā́ñco 'jayann /
vásubhir dakṣiṇā́ /
rudráiḥ pratyáñcaḥ /
ādityáir údañcaḥ /
yásya_eváṃ vidúṣo védiṃ parigṛhṇánti //
3.2.9.8
bhávaty ātmánā /
párāsya bhrā́tṛvyo bhavati /
devásya savitúḥ savá íty āha prásūtyai /
kárma kṛṇvanti vedhása íty āha /
iṣitám̐ hí kárma kriyáte /
pṛthivyái médhyaṃ cāmédhyáṃ ca vyúdakrāmatām /
prācī́nam udīcī́naṃ médhyam /
pratīcī́naṃ dakṣiṇā́_amedhyám /
prā́cīm údīcīṃ pravaṇā́ṃ karoti /
médhyām evá_enāṃ devayájanīṃ karoti //
3.2.9.9
prā́ñcau vedyam̐sā́v únnayati /
āhavaníyasya párigṛhītyai /
pratícī śróṇī /
gā́rhapatyasya párigṛhītyai /
átho mithunatvā́ya /
úddhanti /
yád evā́syā amedhyám /
tád ápahanti /
úddhanti tásmād óṣadhayaḥ párābhavanti //
3.2.9.10
mū́laṃ chinatti /
bhrā́tṛvyasyaivá mū́laṃ chinatti /
mū́laṃ vā́ atitíṣṭhad rákṣām̐sy ánu_útpipate /
yád dhástena chindyā́t /
kunakhínīḥ prajā́ḥ syuḥ /
sphyéna chinatti /
vájro vái sphyáḥ /
vájreṇaivá yajñā́d rákṣām̐sy ápahanti /
pitṛdevatyā́_atikhātā /
íyatīṃ khanati //
3.2.9.11
prajā́patinā yajñamukhéna sáṃmitām /
védir devébhyo nílāyata /
tā́ṃ caturaṅgulé 'nvavindann /
tásmāc caturaṅguláṃ khéyā /
caturaṅguláṃ khanati /
caturaṅgulé hy óṣadhayaḥ pratitíṣṭhanti /
ā́ pratiṣṭhā́yai khanati /
yájamānam evá pratiṣṭhā́ṃ gamayati /
dakṣiṇató várṣīyasīṃ karoti /
devayájanasyaivá rūpám akaḥ //
3.2.9.12
púrīṣavatīṃ karoti /
prajā́ vái paśávaḥ púrīṣam /
prjáyā_eváinaṃ paśúbhiḥ púrīṣavantaṃ karoti /
úttaraṃ parigrāháṃ párigṛhṇāti /
etā́vatī vái pṛthivī́ /
yā́vatī védiḥ /
tásyā etā́vata evá bhrā́tṛvyaṃ nirbhájya /
ātmána úttaraṃ parigrāháṃ párigṛhṇāti /
ṛtám asy ṛtasádanam asy ṛtaśrī́r asī́ty āha /
yathāyajúr eváitát //
3.2.9.13
krūrám iva vā́ etát karoti /
yad védiṃ karóti /
dhā́ asi svadhā́ asī́ti yoyupyate śā́ntyai /
urvī́ cā́si vásvī cāsī́ty āha /
urvī́m eváināṃ vásvīṃ karoti /
purā́ krūrásya visṛ́po virapśinn íty āha medhyatvā́ya /
udādā́ya pṛthivī́ṃ jīrádānur yā́m áirayan candrámasi svadhā́bhir íty āha /
yád evā́syā amedhyám /
tád apahátya /
médhyāṃ devayájanīṃ kṛtvā́ //
3.2.9.14
yád adáś candrámasi médhyam /
tád asyā́m érayati /
tā́ṃ dhī́rāso anudṛ́śya yajanta íty āhā́nukhyātyai /
prókṣaṇīr ā́sādaya /
idhmā́barhír úpasādaya /
sruváṃ ca srúcaś ca sáṃmṛḍḍhi /
pátnīm̐ sáṃnahya /
ā́jyena_udéhī́ty āhānupūrvátāyai /
prókṣaṇīr ā́sādayati /
ā́po vái rakṣoghnī́ḥ //
3.2.9.15
rákṣasām ápahatyai /
sphyásya vártmant sādayati /
yajñásya sáṃtatyai /
uvā́ca hā́sito daivaláḥ /
etā́vatīr vā́ amúṣmin_loká ā́pa āsann /
yā́vatīḥ prókṣaṇīr íti /
tásmād bahvī́r āsā́dyāḥ /
sphyám udásyan /
yáṃ dviṣyāt táṃ dhyāyet /
śucā́_eváinam arpayati //
Commentaries (4)
- Taittirīyabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit
- Jñānayajña on the Taittirīya Brāhmaṇa (Bhaṭṭabhāskara) — Bhaṭṭabhāskara Miśra, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇaṭīkā — Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇakāṭhakabhāṣya — Bhaṭṭa Bhāskara Miśra Cikāeḍamaṇḍana, Sanskrit
Linked texts (11)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads — Arthur Berriedale Keith, English
- The Śulbasūtras of Baudhāyana, Āpastamba, Kātyāyana and Mānava: With Text, English Translation and Commentary — Surendra Nath Sen & A. K. Bag, English
- The Religions of India — Edward Washburn Hopkins, English
- The Science of the Śulba: A Study in Early Hindu Geometry — Bibhutibhusan Datta, English
- Vādhūlabrāhmaṇa — Sanskrit
- Anvākhyānabrāhmaṇa — Sanskrit
- Kapiṣṭhalasaṃhitā — Sanskrit
- Kapiṣṭhalakaṭhasaṃhitā — Sanskrit