Atharvaveda 1.26: sūktaṃ 1.26
Atharvaveda 1.26
- Language
- Sanskrit
sūktaṃ 1.26
1.26.1
āre'sāvasmadastu hetirdevāso asat.
āre aśmā yamasyatha ..1..
1.26.2
sakhāsāvasmabhyamastu rātiḥ sakhendro bhagaḥ .
savitā citrarādhāḥ ..2..
1.26.3
yūyaṃ naḥ pravato napān marutaḥ sūryatvacasaḥ .
śarma yacchatha saprathāḥ ..3..
1.26.4
suṣūdata mṛḍata mṛḍayā nastanūbhyo .
mayastokebhyaskṛdhi ..4..
1.26.4_1
'āresau' iti sūktena khaḍgādisarvaśastranivāraṇakarmaṇi phalīkaraṇatuṣāvatakṣaṇānāṃ homaḥ kāryaḥ.
tathaiva praharaṇodyataṃ śatruṃ dṛṣṭvā etat sūktaṃ japet . sūtraṃ ca--" 'āresau' ityapanodanāni . phalīkaraṇatuṣa[busā]vatakṣaṇāni" ( kau 14,14,15) ityādi.
tathā duḥśakunadarśane kākamaithunādiviruddhadarśane adbhutādidarśane ca etat sūktaṃ japet . sūtritaṃ ca-- 'apanodanāpāghābhyām anvīkṣyaṃ pratijapati' ( kausū 42,22) iti. atra apanodanaśabdena apanodanakarmasādhanatvāta 'āresau' iti sūktama ucyate.
tathā vijayasvastyayanakarmaṇi anena sūktena ājyaṃ hutvā khaḍgādiśastraṃ saṃpātya abhimantrya prayacchet .
1.26.4_2
tathaiva svastyayanakāmo rātrau śayanakāle etat sūktaṃ japitvā prādeśena mukhaṃ pramāya svapyāt .
tathaiva suptotthitaḥ svastyayanārtham etena sūktena trīṇi padāni tisro diṣṭīrvā pramāya uttiṣṭhet .
sūtraṃ ca-" 'āre' ( a 1,26 ) 'amūḥ pāre' ( a 1,27 ) 'pātaṃ naḥ' (a 6,3) ya enaṃ pariṣīdanti' ( a 6, 76 ) iti yad āyudhaṃ daṇḍena vyākhyātam . diṣṭyā mukhaṃ vimāya saṃviśati . trīṇi padāni pramāya uttiṣṭhati . tisro diṣṭīḥ” (kausū 50, 4-7) iti. diṣṭiḥ prādeśa ityarthaḥ.
tathaiva upākarmaṇi etat sūktam ājyahome viniyuktam . 'āresāvasmadastu', 'yaste pṛthu stanayitnuḥ' ([a 7, ] 12 kausū 139,8) iti hi sūtram .
1.26.4_3
āre'sāvasmadastu hetirdevāso asat.
āre aśmā yamasyatha ..1..
1.26.4_4
āre . asau . asmat . astu . hetiḥ. devāsaḥ . asat .
āre . aśmā . yam . asyatha .. 1 ..
1.26.4_5
he devāsaḥ devāḥ . 'ājjaserasuk' (pā 7,1,50 ) iti asugāgamaḥ . yuṣmatprasādād asau dūre paridṛśyamānā hetiḥ hananasādhanaṃ śatrubhiḥ prayuktaṃ khaḍgādyāyudham . 'ūti yūtijūtisātihetikīrtayaśca' (pā 3,3,97) iti ktini etvam udāttatvaṃ ca nipātyate . tad āyudham asmat asmattaḥ sakāśāt āre dūre astu bhavatu . asmān aspṛṣṭvaiva dūre nipatatu ityarthaḥ . tathā he śatravaḥ yūyaṃ yam aśmānam asyatha asmaddhananāya kṣipatha . asu kṣepaṇe . divāditvāt śyan . 'ñnityādirnityam' (pā 6,1,197 ) iti ādyudāttatvam . 'yadvṛttānnityam' (pā 8,1,66) iti nighātapratiṣedhaḥ . saḥ aśmā yantrādivinirmuktaḥ pāṣāṇaḥ . āre asmaddūradeśe asat bhavatu. asterleṭi aḍāgamaḥ.
sakhāsāvasmabhyamastu rātiḥ sakhendro bhagaḥ .
savitā citrarādhāḥ ..2..
1.26.4_6
sakhā . asā . asmabhyam . astu . rātiḥ . sakhā . indraḥ. bhagaḥ .
savitā . citra'rādhāḥ .. 2 ..
1.26.4_7
pūrvatra śastranivārakatvena devāḥ prārthitāḥ . tatsiddhyarthaṃ teṣāṃ nāmagrahaṇapūrvakaṃ sakhitvaṃ prārthyate--asau divi dṛśyamāno rātiḥ mitraḥ sūryaḥ asmabhyam asmatkāryasiddhaye sakhā samānakhyāno mitram astu bhavatu . 'anaṅ sau' (pā 7,1,93 ) iti sakhiśabdasya anaṅādeśaḥ. rātiriti . rā dāne . 'kticktau ca saṃjñāyām' (pā 3,3, 174 ) iti kartari ktic . 'citaḥ' (pā 6,1,163 ) ityantodāttatvam . tathā indraḥ paramaiśvaryayukto devānām adhipatiḥ bhagaḥ bhajanīyaḥ bhāgyasya pradātā devaḥ . 'bhago ha dātā bhaga it pradātā' (taibrā 3,1,9,8 ) iti hi śrutiḥ . savitā sarvasya prāṇijātasya prerako devaḥ. yadvā abhimatasādhanasya pradātā . śrūyate hi--savitārameva svena bhāgadheyenopadhāvati sa evāsmai saniṃ prasuvati' (tai 2,1,6,3) iti . tameva viśinaṣṭi--citrarādhāḥ. 'rādha iti dhananāma rādhnuvantyanena' iti yāskaḥ (4,4). citraṃ bahuvidhaṃ rādho dhanaṃ yasya sa tathoktaḥ. rādha sādha saṃsiddhau . asmāt karaṇe asunpratyayaḥ . 'bahuvrīhau prakṛtyā' ( pā 6,2,1) iti pūrvapadaprakṛtisvaratvam . sa ca sakhā astu . ete sarve devāḥ asmākaṃ sakhāyo bhūtvā śātravaṃ śastranikaraṃ nivārayantu ityarthaḥ..
1.26.4_8
yūyaṃ naḥ pravato napān marutaḥ sūryatvacasaḥ .
śarma yacchatha saprathāḥ ..3..
1.26.4_9
yūyam . naḥ . pra'vataḥ . napāt . marutaḥ . sūrya'tvacasaḥ .
śarma . yacchātha . sa'prathāḥ .. 3 ..
1.26.4_10
he pravato napāt . pravataḥ pragatasya bhuvaḥ sakāśāt pracaṇḍaiḥ sūryakiraṇaiḥ uddhṛtasya udakasya napāt na pātayitaḥ akāle udakaṃ yathā adho na patati tathā upariṣṭād meghamaṇḍale dhārayitaḥ parjanya 'upasargācchandasi dhātvarthe' ( pā 5, 1, 118 ) iti propasargād gamidhātvarthe vatipratyayaḥ . 'vatyantāśca' ityavyayatvepi liṅgasaṃkhyābhyāṃ yogaḥ pūrvatra samarthitaḥ . nañpūrvāt pātayateḥ kvip . 'nabhrāṇnapāt' (pā 6, 3, 75 ) ityādinā nañaḥ prakṛtibhāvaḥ . 'subāmantrite parāṅgavat svare' ( pā 2, 1, 2,) iti ṣaṣṭhayantasya parāṅgavadbhāvāt ṣaṣṭhyāmantritasamudāyasya 'āmantritasya ca' (pā 8,1,19) ityāṣṭamikaṃ sarvānudāttatvam . he marutaḥ etatsaṃjñakāḥ saptagaṇātmakā devāḥ . pādāditvād āṣṭamikanighātābhāve ṣāṣṭhikam 'āmantritasya ca' (pā 6, 1, 198) ityādyudāttatvam . tān viśinaṣṭi-sūryatvacasaḥ sūryasya tvagiva tvag yeṣāṃ te tathoktāḥ . sūryasamānatejaskā ityarthaḥ . te sarve yūyaṃ naḥ asmabhyaṃ saprathaḥ prathasā vistāreṇa sahitaṃ śarma . gṛhanāmaitat śaraṇaṃ gṛhaṃ sukhaṃ vā yacchāta yacchata . dāṇ dāne . asmāt leṭi āḍāgamaḥ . śapi 'pāghrā' (pā 7, 3, 78 ) ityādinā yacchādeśaḥ . 'tiṅṅatiṅaḥ' (pā 8, 1, 28) iti nighātaḥ.
suṣūdata mṛḍata mṛḍayā nastanūbhyo .
mayastokebhyaskṛdhi ..4..
1.26.4_11
susūdata . mṛḍata . mṛḍaya . naḥ . tanūbhyaḥ .
mayaḥ . tokebhyaḥ . kṛdhi ..4..
1.26.4_12
he indrādayo devāḥ yūyaṃ suṣūdata sūdayata śatrumuktāni āyudhāni asmatto'nyatra prerayata . ṣūda kṣaraṇe . asmād ṇyantāt loṭi śap . 'chandasyubhayathā' (pā 3,4,117) iti śapa ārdhadhātukatvāt ‘ṇeraniṭi' (pā 6,4,51) iti ṇilopaḥ . tathā mṛḍata sukhayata . mṛḍa sukhane . sarvāpekṣayā bahuvad uktvā pratyekaṃ kartavyatāṃ darśayitum ekavad āha--he indrādideva tvaṃ naḥ asmān mṛḍaya sukhaya . aniṣṭavinibarhaṇena prītiṃ janayetyarthaḥ. tathā asmākaṃ tanūbhyaḥ śarīrebhyaḥ tokebhyaḥ . apatyanāmaitat . putrebhyaśca mayaḥ . sukhanāmaitat . sukhaṃ kṛdhi kuru . ḍukṛñ karaṇe . loṭi 'śruśṛṇupṝkṛvṛbhyaśchandasi' (pā 6,4,102) iti herdhirādeśaḥ. ataḥ kṛkamikaṃsakumbhapātrakuśākarṇīṣvanavyayasya' (pā 8,3,46) iti visarjanīyasya satvam ..
1.26.4_13
iti pañcamenuvāke pañcamaṃ sūktam .
Linked texts (2)
- Śaunakasaṃhitā — Sanskrit
- Aṅgirasī — Sanskrit