Atharvaveda 2.15: sūktaṃ 2.15
Atharvaveda 2.15
- Language
- Sanskrit
sūktaṃ 2.15
2.15.1
yathā dyauśca pṛthivī ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..1..
2.15.2
yathāhaśca rātrī ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..2..
2.15.3
yathā sūryaśca candraśca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..3..
2.15.4
yathā brahma ca kṣatraṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..4..
2.15.5
yathā satyaṃ cānṛtaṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..5..
2.15.6
yathā bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..6..
2.15.6_1
'yathā dyauḥ' iti sūktena āyuṣkāmaḥ sthālīpākam odanaṃ śāntyudakena saṃprokṣya abhimantrya prāśnīyāt . sūtrita hi-- “ 'yathā dyauḥ', 'manase cetase dhiye' (a 6,41) iti mahāvrīhīṇāṃ sthālīpākaṃ śrapayitvā śāntyudakena upasicya abhimantrya prāśayati” ( kausū 54,11) iti .
yathā dyauśca pṛthivī ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..1..
2.15.6_2
yā . dyauḥ. ca . pṛthivī . ca . na . bibhītaḥ . na . riṣyataḥ .
eva . me. prāṇa . mā . bibheḥ .. 1 ..
2.15.6_3
dyauḥ dyuloko devādyāśrayabhūtaḥ, pṛthivī bhūloko manuṣyādibhirāśritaḥ . parasparasamuccayārthau cakārau . tāvubhau lokau yathā yena prakāreṇa devamanuṣyādibhiḥ sarvairupajīvyatvād upajīvyavighātakasya kasyacidapi asaṃbhavād na bibhītaḥ bhayaśaṅkāṃ na prāpnutaḥ. ñibhī bhaye . yathā ca na riṣyataḥ na vinaśyataḥ. riṣa hiṃsāyām . devādikaḥ. 'yāvadyathābhyām' (pā 8,1,66 ) iti ākhyātasya nighātapratiṣedhaḥ. eva evam . 'nipātasya ca' (pā 6,3,136) iti sāṃhitiko dīrghaḥ. me madīya he prāṇa tvaṃ mā bibheḥ śatrugraharogādibhyo bhayaśaṅkāṃ maraṇaśaṅkāṃ ca mā kārṣīḥ . anena mantrasāmarthyena dyāvāpṛthivīvat cirakālāvasthānayukto bhavetyarthaḥ . bibheriti . māṅi luṅi prāpte chāndaso laṅ .
yathāhaśca rātrī ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..2..
2.15.6_4
yathā . ahaḥ. ca . rātrī . ca . na . bibhītaḥ . na . riṣyataḥ .
eva . me. prāṇa . mā. bibheḥ .. 2..
2.15.6_5
ahaśca rātrī ca ahorātrau kalpāntasthāyitvād yathā na bibhītaḥ na riṣyataḥ . evā ma ityādi pūrvavat . evaṃ sarveṣvapi paryāyeṣu yojyam . rātrīti . 'rātreścājasau' (pā 4, 1,31) iti ṅīp .
yathā sūryaśca candraśca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..3..
2.15.6_6
yathā . sūryaḥ . ca . candraḥ . ca . na bibhītaḥ . na . riṣyataḥ .
eva . me . prāṇa . mā . bibheḥ .. 3..
2.15.6_7
spaṣṭo'rthaḥ.
yathā brahma ca kṣatraṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..4..
2.15.6_8
yathā . brahma . ca . kṣatram . ca . na . bibhītaḥ . na . riṣyataḥ .
eva . me . prāṇa . mā . bibheḥ .. 4 ..
2.15.6_9
brahma brāhmaṇajātiḥ kṣatram kṣatriyajātiḥ. jāternityatvābhyupagamāt bhītyādyabhāvaḥ.
yathā satyaṃ cānṛtaṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..5..
2.15.6_10
yathā . satyam . ca . anṛtam . ca . na . bibhītaḥ . na . riṣyataḥ .
eva . me . prāṇa . mā . bibheḥ .. 5..
2.15.6_11
satyam yathārthabhāṣaṇam . anṛtam mithyābhāṣaṇam . lokavyavahārasya pravāhanityatvāt satyānṛtayorapi bhītyādyabhāvaḥ. tadabhimānidevatāpekṣayā vā.
yathā bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ .
evā me prāṇa mā bibheḥ ..6..
2.15.6_12
yathā . bhūtam . ca . bhavyam . ca . na . bibhītaḥ . na . riṣyataḥ .
eva . me . prāṇa . mā . bibheḥ .. 6..
2.15.6_13
bhūtam sattāṃ prāptaṃ vastujātam . bhavyam bhaviṣyad utpatsyamānaṃ vastujātam . pūrvavad anayorapi pravāhanityatvena bhītyādyabhāvaḥ . 'bhavyageya' (pā 3,4,68) ityādinā bhavateḥ kartari yatpratyayānto nipātitaḥ.
iti dvitīye kāṇḍe tṛtīye'nuvāke pañcamaṃ sūktam .