Atharvaveda 4.35: sūktaṃ 4.35

Atharvaveda 4.35

Language: Sanskrit

sūktaṃ 4.35

4.35.1

yamodanaṃ prathamajā ṛtasya prajāpatistapasā brahmaṇe'pacat.
yo lokānāṃ vidhṛtirnābhireṣāttenaudanenāti tarāṇi mṛtyum ..1..

4.35.2

yenātaran bhūtakṛto'ti mṛtyuṃ yamanvavindan tapasā śrameṇa .
yaṃ papāca brahmaṇe brahma pūrvaṃ tenaudanenāti tarāṇi mṛtyum ..2..

4.35.3

yo dādhāra pṛthivīṃ viśvabhojasaṃ yo antarikṣamāpṛṇādrasena .
yo astabhnāddivamūrdhvo mahimnā tenaudanenāti tarāṇi mṛtyum ..3..

4.35.4

yasmān māsā nirmitāstriṃśadarāḥ saṃvatsaro yasmān nirmito dvādaśāraḥ .
ahorātrā yaṃ pariyanto nāpustenaudanenāti tarāṇi mṛtyum ..4..

4.35.5

yaḥ prāṇadaḥ prāṇadavān babhūva yasmai lokā ghṛtavantaḥ kṣaranti .
jyotiṣmatīḥ pradiśo yasya sarvāstenaudanenāti tarāṇi mṛtyum ..5..

4.35.6

yasmātpakvādamṛtaṃ saṃbabhūva yo gāyatryā adhipatirbabhūva .
yasmin vedā nihitā viśvarūpāstenaudanenāti tarāṇi mṛtyum ..6..

4.35.7

ava bādhe dviṣantaṃ devapīyuṃ sapatnā ye me'pa te bhavantu .
brahmaudanaṃ viśvajitaṃ pacāmi śṛṇvantu me śraddadhānasya devāḥ ..7..

'yam odanam' iti sūktam atimṛtyusave niruptahavirabhimarśanādiṣu viniyuktam . sūtritaṃ hi – ‘yam odanam' ityatimṛtyum ” ( kausū 66,11) iti .
tathā goryamalajananalakṣaṇādbhutaśāntau anena sūktena gorabhyukṣaṇaṃ homaṃ ca kuryāt . sūtritaṃ hi-“atha yatraitad yamasūḥ 'yam odanam' iti tāṃ śāntyudakena abhyukṣya dohayitvā. tasyā eva gordugdhe sthālīpākaṃ śrapayitvā” ( kausū 109,1;2 ) ityādi. .

4.35.7_2

yamo̭da॒naṃ pra̭thama॒jā ṛ॒tasya̭ pra॒jāpa̭ti॒stapa̭sā bra॒hmaṇe 'pa̭cat.
yo lo॒kānā॒ṃ vidhṛ̭ti॒rnābhi॒reṣā॒ttenaṷda॒nenāti̭ tarāṇi mṛ॒tyum ..1..

4.35.7_3

yam . odanam . prathama'jāḥ . ṛtasya . prajāpatiḥ . tapasā . brahmaṇe . apacat .
yaḥ.lokānām. vi'dhṛtiḥ . na . abhi'reṣāt . tena . odanena . atitarāṇi . mṛtyum .. 1..

4.35.7_4

ṛtasya parabrahmaṇaḥ prathamajāḥ tatsakāśāt prathamam utpanno hiraṇyagarbhākhyaḥ prajāpatiḥ tapasā dīkṣādiniyamena yam odanaṃ brahmaṇe svakāraṇabhūtāya devāya apacat . yaśca odano lokānām pṛthivyādīnāṃ vidhṛtiḥ vidhārayitā 'ekā mukhyā nābhiḥ śarīrasya nābhiriva lokānāṃ bandhakaḥ . 'naho bhaśca' (pāu 4,126) iti iñ pratyayaḥ . tenaudanena dīyamānena mṛtyum maraṇaṃ taddhetubhūtaṃ vā devam atitarāṇi atikrāmāmi .
yenāta̭ranbhūta॒kṛto 'ti̭ mṛ॒tyuṃ yama॒nvavi̭nda॒ntapa̭sā॒ śramḙṇa.
yaṃ pa॒pāca̭ bra॒hmaṇe॒ brahma॒ pūrva॒ṃ tenaṷda॒nenāti̭ tarāṇi mṛ॒tyum ..2..

4.35.7_5

yena . ataran . bhūta'kṛtaḥ . ati . mṛtyum . yam . anu'avindan . tapasā . śrameṇa .
yam . papāca . brahmaṇe . brahma . pūrvam . tena . odanena . ati . tarāṇi . mṛtyum .. 2..

4.35.7_6

bhūtakṛtaḥ bhūtānāṃ prāṇināṃ kartāro devāḥ yena odanena mṛtyum atyataran atikrāntavantaḥ . yam odanaṃ tapasā upavāsādiniyamena śrameṇa śarīrakleśena ca anvavindan anvalabhanta . tathā pūrvam prathamotpannaṃ hiraṇyagarbhākhyaṃ brahma brahmaṇe svakāraṇabhūtāya yam odanaṃ papāca. taddevatyaṃ paktvā brāhmaṇebhyaḥ prādād ityarthaḥ. tenaudanenetyādi gatam.
yo dā॒dhāra̭ pṛthi॒vīṃ vi॒śvabho̭jasa॒ṃ yo a॒ntari̭kṣa॒māpṛ̭ṇā॒drasḙna.
yo asta̭bhnā॒ddiva̭mū॒rdhvo ma̭hi॒mnā tḙnauda॒nenāti̭ tarāṇi mṛ॒tyum ..3..

4.35.7_7

yaḥ . dādhāra . pṛthivīm . viśva'bhojasam . yaḥ . antarikṣam . ā'apṛṇāt . rasena .
yaḥ . astabhnāt . divam . ūrdhvaḥ . mahimnā . tena . odanena . ati . tarāṇi . mṛtyum ..3..

4.35.7_8

ya odano viśvabhojasam viśvasya kṛtsnasya prāṇijātasya bhogyabhūtāṃ pṛthivīm bhūmiṃ dādhāra dhṛtavān . viśvaṃ bhunakti pālayatīti viśvabhojāḥ . bhuja pālanābhyavahārayoḥ . asmād asunpratyayaḥ . tathā ya odanaḥ āhutyātmanā pariṇatena svakīyena rasena antarikṣam divam āpṛṇāt āpūrayati . pṝ pālanapūraṇayoḥ . pvāditvāt hrasvaḥ . tathā ya odanaḥ mahimnā mahattvena divam dyulokam ūrdhvaḥ astabhnāt . yathā'dho na patati tathā ūrdhvaḥ san dhṛtavān ityarthaḥ . evaṃ virāḍātmanā tasya stutiḥ . tenaudanenetyādi gatam.
yasmā॒nmāsā॒ nirmi̭tāstri॒ṃśada̭rāḥ saṃvatsa॒ro yasmā॒nnirmi̭to॒ dvāda̭śāraḥ.
a̭horā॒trā yaṃ pa̭ri॒yanto॒ nāpustenaṷda॒nenāti̭ tarāṇi mṛ॒tyum ..4..

4.35.7_9

yasmāt . māsāḥ . niḥ'mitāḥ. triṃśat'arāḥ. sam'vatsaraḥ . yasmāt . niḥ'mitaḥ. dvādaśa'araḥ.
ahorātrāḥ . yam . pari'yantaḥ. na. 'āpuḥ . tena . odanena . ati . tarāṇi . mṛtyum ..4..

4.35.7_10

yasmād brahmātmakād odanād māsā dvādaśa nirmitā utpannāḥ triṃśadarāḥ . rathacakrāvayavāḥ kīlakā arāḥ . cakravad āvartamānatvād māsāstathā anena rūpyante. triṃśatsaṃkhyākāni dināni arā yeṣāṃ te tathoktāḥ . api ca dvādaśāraḥ dvādaśamāsātmakaḥ saṃvatsaro yasmāt brahmātmakād odanād nirmitaḥ utpāditaḥ . ahāni ca rātrayaśca ahorātrāḥ . 'ahaḥsarvaikadeśa' (pā 5,4,87) iti samāsāntaḥ acpratyayaḥ . te ca paryantaḥ paryāvartamānāḥ yaṃ brahmātmakam odanaṃ nāpuḥ na prāpuḥ. tenaudanena ityodanasya māsasaṃvatsarāhorātrātivartitvena stutiḥ.
yaḥ prā̭ṇa॒daḥ prā̭ṇa॒davā̭nba॒bhūva॒ yasmai̭ lo॒kā ghṛ॒tava̭nta॒ḥ kṣara̭nti.
jyoti̭ṣmatīḥ pra॒diśo॒ yasya॒ sarvā॒stenaṷda॒nenāti̭ tarāṇi mṛ॒tyum ..5..

4.35.7_11

yaḥ . prāṇadaḥ . prāṇada'vān . babhūva . yasmai . lokāḥ . ghṛta'vantaḥ . kṣaranti .
jyotiṣmatīḥ . pra'diśaḥ . yasya . sarvāḥ . tena . odanena . ati . tarāṇi . mṛtyum ..5..

4.35.7_12

yaḥ odanaḥ prāṇadavām prāṇairjigamiṣubhirdūyante paritāpyante iti prāṇadvaḥ mumūrṣavaḥ. teṣāṃ prāṇadaḥ prāṇaprado babhūva bhavati . prāṇadavām iti . dūṅ paritāpe . asmāt prāṇaśabdopapadāt kvip . akāropajanaśchāndasaḥ . yasmai brahmātmakāya odanāya sarve lokāḥ ghṛtavantaḥ ghṛtadhārāyuktāḥ kṣaranti sravanti . yasya odanasya tejasā sarvāḥ pradiśaḥ prakṛṣṭāḥ prācyādyā jyotiṣmatīḥ praśastatejaskā bhavanti . tenaudanenetyādi gatam .
yasmā̭tpa॒kvāda॒mṛta̭ṃ saṃba॒bhūva॒ yo gā̭ya॒tryā adhi̭patirba॒bhūva̭.
yasmi॒nvedā॒ nihi̭tā vi॒śvarṷ̄pā॒stenaṷda॒nenāti̭ tarāṇi mṛ॒tyum ..6..

4.35.7_13

yasmāt . pakvāt . amṛtam . sam'babhūva . yaḥ . gāyatryāḥ . adhi'patiḥ . babhūva .
yasmin . vedāḥ . ni'hitāḥ . viśva'rūpāḥ . tena . odanena . ati . tarāṇi . mṛtyum ..6..

4.35.7_14

pakvāt pākotpannād yasmād odanād amṛtam dyulokasthaṃ saṃbabhūva utpannam . yaśca gāyatryāḥ chandasām agrimāyā adhipatiḥ adhidevatā babhūva bhavati . yasmin odane vedāḥ ṛgyajuḥsāmādyāḥ viśvarūpāḥ śākhābhedena āsāditavaiśvarūpyā nihitāḥ nikṣiptāḥ . antaravasthitā ityarthaḥ. pakvāt iti . 'paco vaḥ' (pā 8,2,52) iti niṣṭhātakārasya vatvam . gatamanyat .
ava̭ bādhe dvi॒ṣanta̭ṃ devapī॒yuṃ sa॒patnā॒ ye me 'pa̭ te bhavantu.
bra̭hmauda॒naṃ vi̭śva॒jita̭ṃ pacāmi śṛ॒ṇvantṷ me śra॒ddadhā̭nasya de॒vāḥ ..7..

4.35.7_15

ava . bādhe . dviṣantam . deva'pīyum . sa'patnāḥ . ye . me . apa . te . bhavantu .
brahma'odanam . viśva'jitam . pacāmi . śṛṇvantu . me . śrat'dānasya . de॒vāḥ .. 7 ..

4.35.7_16

dviṣantam hiṃsantaṃ śatrum aham ava bādhe apahanmi . tathā devapīyūn . pīyatirvadhakarmā . ‘pīyati tvo anu tvo gṛṇāti' (ṛ 1,147,2) iti hi nigamaḥ . devānāṃ hiṃsakān apahanmi . ato me mama ye sapatnāḥ śatravaḥ te apa apahatā bhavantu . tadartham ahaṃ viśvajitam sarvasya jetāraṃ brahmaudanam brāhmaṇebhyo deya odano brahmaudanaḥ . taṃ pacāmi saṃskaromi . śraddadhānasya śraddhāyuktasya me mama vākyaṃ devā yaṣṭavyāḥ śṛṇvantu ākarṇayantu.
iti pañcamaṃ sūktam .
iti saptamo'nuvākaḥ.

Linked texts (1)

Aṅgirasī — Sanskrit