Pramāṇa · Search · About · API

Atharvaveda 6.33: sūktaṃ 6.033

Atharvaveda 6.33

Language
Sanskrit

sūktaṃ 6.033

6.33.1

yasyedamā rajo yujastuje janā navaṃ svaḥ .
indrasya rantyaṃ bṛhat..1..

6.33.2

nādhṛṣa ā dadhṛṣate dhṛṣāṇo dhṛṣitaḥ śavaḥ .
purā yathā vyathiḥ śrava indrasya nādhṛṣe śavaḥ ..2..

6.33.3

sa no dadātu tāṃ rayimuruṃ piśaṅgasaṃdṛśam .
indraḥ patistuviṣṭamo janeṣvā ..3..

6.33.3_1

'yasyedamā rajaḥ' iti tṛcena kṛṣikarmaṇi kṣetraṃ gatvā yugalāṅgalaṃ badhnāti . anenaiva tṛcena dakṣiṇam anaḍvāhaṃ yuge yunakti . tataḥ kartā imaṃ tṛcaṃ japan prācīnaṃ kṛṣan tṛcasamāptyanantaraṃ hālikāya halaṃ prayacchet . tena tisṛṣu sītāsu kṛṣṭāsu uttarasītānte agnim upasamādhāya puroḍāśena indraṃ sthālīpākena aśvinau ca anena tṛcena yajan tasyāmeva sītāyāṃ saṃpātān ānayet . sūtritaṃ hi-'yasyedamā rajaḥ' ityāyojanānām apyayaḥ' (kausū 23,17 ) iti .
tathā sarvaphalakāmaḥ anena tṛcena indraṃ yajate upatiṣṭhate vā. 'yasyedamā rajaḥ' ( a 6,33 ), 'atharvāṇam' (a 7,2), aditirdyauraditiḥ( a 7,6) ityādi sūtram (kausū 59,18).
tathā bhūmikarṣaṇe lāṅgalasaṃśleṣalakṣaṇotpāte tacchāntyarthaṃ kriyamāṇe śāntyudake
etaṃ tṛcam āvapet . 'atha yatraitallāṅgale saṃsṛjataḥ' iti prakramya 'atra śunāsīrāṇyanuyojayed' ( kausū 106,1;8 ) iti sūtritam .

6.33.3_2

yasye॒damā rajo॒ yuja̭stu॒je janā॒ nava॒ṃ sva̭ḥ.
indra̭sya॒ rantya̭ṃ bṛ॒hat ..1..
yasya . idam . ā . rajaḥ . yujaḥ . tuje . janāḥ . vanam . svaḥ .
indrasya . rantyam . bṛhat ..1..

6.33.3_3

yasyendrasya idaṃ raja: rañjakaṃ jyotiḥ tuje tojanāya śatrūṇāṃ hiṃsanāya āyujaḥ āyojayati āyuktaṃ saṃnaddhaṃ karoti tasya indrasya rantyam ramaṇīyaṃ bṛhat parivṛḍhaṃ vanam vananīyaṃ svaḥ suṣṭu prāptavyaṃ niratiśayasukhasādhanaṃ vā tejaḥ he janāḥ. yūyaṃ bhajadhvam iti śeṣaḥ . raja iti . rañja rāge ityasmād asuni 'rajakarajanarajaḥsūpasaṃkhyānam' (pāvā 6,4,24) iti upadhālopaḥ . yuja iti . yujir yoge . asmācchāndase luṅi cleḥ aṅ ādeśaḥ . tuje iti . tuja hiṃsāyām . asmāt saṃpadādilakṣaṇo bhāve kvip . svariti . supūrvād artervic . rantyam iti . ramu krīḍāyām . asmāt 'kticktau ca saṃjñāyām' (pā 3,3,174) iti ktic . 'na ktici dīrghaśca' (pā 6,4,39) iti anunāsikalopadīrghayorabhāvaḥ . ata eva anyatrāmnātam - 'rantirnāmāsi divyo gandharvaḥ' (taiā 4,11,5) iti . tatra bhavaṃ jyotiḥ rantyam.
nādhṛ̭ṣa॒ ā da̭dhṛṣate dhṛṣā॒ṇo dhṛ̭ṣi॒taḥ śava̭ḥ.
pu॒rā yathā̭ vya॒thiḥ śrava॒ indra̭sya॒ nādhṛ̭ṣe॒ śava̭ḥ ..2..
na . ā'dhṛṣe . ā . dadhṛṣate . dhṛṣāṇaḥ . dhṛṣitaḥ . śavaḥ .
purā . yathā . vyathiḥ . śravaḥ . indrasya . na . ā'dhṛṣe . śavaḥ .. 2 ..

6.33.3_4

sa ca indraḥ nādhṛṣe nādhṛṣyate anyairnābhibhūyate . sa ca dhṛṣāṇaḥ dhṛṣṭaḥ san dhṛṣitaḥ . dhṛṣita iti kartari niṣṭhā liṅgavyatyayaḥ . dharṣakaṃ śavaḥ balam ādadhṛṣate ādhaṣaryati abhibhavati . purā vṛtrāsuravadhakāle vyathi vyathākāri śravaḥ śrūyamāṇam indrasya śavaḥ balaṃ yathā nādhṛṣe anyairnādhṛṣyata . tathedānīmapīti saṃbandhaḥ.
sa no̭ dadātu॒ tāṃ ra॒yimu॒ruṃ pi॒śaṅga̭saṃdṛśam.
indra॒ḥ pati̭stu॒viṣṭa̭mo॒ jane॒ṣvā ..3..
saḥ . naḥ . dadātu . tām . rayim . urum . piśaṅga'saṃdṛśam .
indraḥ . patiḥ . tuvi'tamaḥ . janeṣu . ā .. 3..

6.33.3_5

sa indraḥ naḥ asmabhyaṃ taṃ rayim dhanaṃ dadhātu prayacchatu . kīdṛśam . urum prabhūtaṃ piśaṅgasadṛśam pītavarṇābhaṃ varṇaprakarṣayuktam . utkṛṣṭaṃ kāñcanam ityarthaḥ . kasmād evam ucyate iti tatrāha-indraḥ patiriti . sa indro janeṣvā ākāraḥ samuccaye . sarveṣu ca janeṣu devamanuṣyādiṣu patiḥ adhipatiḥ iṣṭaprāptyaniṣṭaparihārayoḥkartā . tuvittamaḥ bahutamaḥ prabhūtatamaḥ sarvaprakārotkarṣavān ityarthaḥ .
iti ṣaṣṭhakāṇḍe caturthe'nuvāke prathamaṃ sūktam .
6.33.1 yasyedamā rajo iti

6.33.3_6

dra. kaśyapavratam (āraṇyakagānam) sāma 588, ārṣeyabrāhmaṇam 6.3.7.2