Madhavanukramani 22
Mādhavānukramaṇī 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.15 — 1 part
22.1
herarthe yo vijānāti na sa mantreṣu muhyati
tena pradarśito'smābhirherarthaśca prapañcataḥ
iti
athaivā tvāmindra vājinyācikhyāsati mādhavaḥ
nipāteṣveva vaktavyamprāganuktampradarśayan
athādheti samānārthau tau paṭhanti ca bahvṛcāḥ
avadhānena mahatā tau yathā staḥ pṛthakpṛthak
22.2
na gurutvaṃ laghutvaṃ vā varṇairmātrābhireva ca
bhavataḥ chandasāṅkittu prayatnaiśca pṛthagvidhaiḥ
22.3
yathā sarṣapameyeṣu karoti gurulāghavam
trasareṇustathā vede prayatno varṇagocaraḥ
22.4
evaṃ haghau ca paryāyau masiddheḥ pratipādakau
pṛthakpṛthakprayujyete bahvairavadhānataḥ
22.5
parā ha yatsthiraṃ hatha yaddha syā te panīyasī
ā ghā gamadyadi śravadā ghā ye agnimindhate
22.6
iyattvikā śakuntikā sūrye viṣamā sajāmi
anayoruttarer'dharce dvaividhyandṛśyate pade
22.7
adhīyate hi dvividhaṃ so ityapi sa ityapi
na tatra vāsanāmeke vaktavyāmmanvate janāḥ
22.8
yathānu śrutāmamatimakravihastā sukkate
varuṇeḷāsvantariti padadvaividhyadarśanam
22.9
na tatra doṣaḥ pūrvasyāmpṛthaṅmitraśca kīrtyate
varuṇeti dvitīyasyāmekenoktāvubhāvapi
22.10
tasmādvāpi vaktavyandvaividhyasya prayojanam
taducyate sā no amā so cinnu bhadrā kṣumatī
22.11
so cinnu dṛṣṭiryūthyā ca triṣūkāraḥ mahayate
spaṣṭīkaroti sa śvītvamurityāhurvipaścitaḥ
22.12
nanu nāmnāmanekasminvṛttirarthe'pi yujyate
tānidyākhyātajānyāhuryathā gaurgamanāditi
22.13
gamanātpṛthivī gauḥ syādādityaḥ paśureva ca
vāgvā sā gacchati jalaminnampratyeti sarvadā
22.14
nipātā upasargāśca dṛśyante kena hetunā
bahuṣvartheṣu yeṣvete dṛśyanta upamādiṣu
22.15
bahuṣvartheṣu dhātūnāṃ vṛttau yatkāraṇambhavet
tadevānnāpi bhavati sā ca śaktiriti sthitiḥ
22.15.p1
iti pra ṛbhubhyo dūtamiva vyācikhyāsati mādhavaḥ| upasargeṣu vaktavyamāditaḥ sampradarśayan|| anvayavyatirekābhyāmupakruteḥ pratyayasya ca| pṛthagarthaparijñānamiti śābdikanirṇayaḥ
Linked texts (2)
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Mādhava, Sanskrit
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Veṅkaṭamādhava, Sanskrit