Pramāṇa · Search · About · API

Madhavanukramani 22

Mādhavānukramaṇī 22

Language
Sanskrit

Contents

22.1

herarthe yo vijānāti na sa mantreṣu muhyati
tena pradarśito'smābhirherarthaśca prapañcataḥ
iti
athaivā tvāmindra vājinyācikhyāsati mādhavaḥ
nipāteṣveva vaktavyamprāganuktampradarśayan
athādheti samānārthau tau paṭhanti ca bahvṛcāḥ
avadhānena mahatā tau yathā staḥ pṛthakpṛthak

22.2

na gurutvaṃ laghutvaṃ vā varṇairmātrābhireva ca
bhavataḥ chandasāṅkittu prayatnaiśca pṛthagvidhaiḥ

22.3

yathā sarṣapameyeṣu karoti gurulāghavam
trasareṇustathā vede prayatno varṇagocaraḥ

22.4

evaṃ haghau ca paryāyau masiddheḥ pratipādakau
pṛthakpṛthakprayujyete bahvairavadhānataḥ

22.5

parā ha yatsthiraṃ hatha yaddha syā te panīyasī
ā ghā gamadyadi śravadā ghā ye agnimindhate

22.6

iyattvikā śakuntikā sūrye viṣamā sajāmi
anayoruttarer'dharce dvaividhyandṛśyate pade

22.7

adhīyate hi dvividhaṃ so ityapi sa ityapi
na tatra vāsanāmeke vaktavyāmmanvate janāḥ

22.8

yathānu śrutāmamatimakravihastā sukkate
varuṇeḷāsvantariti padadvaividhyadarśanam

22.9

na tatra doṣaḥ pūrvasyāmpṛthaṅmitraśca kīrtyate
varuṇeti dvitīyasyāmekenoktāvubhāvapi

22.10

tasmādvāpi vaktavyandvaividhyasya prayojanam
taducyate sā no amā so cinnu bhadrā kṣumatī

22.11

so cinnu dṛṣṭiryūthyā ca triṣūkāraḥ mahayate
spaṣṭīkaroti sa śvītvamurityāhurvipaścitaḥ

22.12

nanu nāmnāmanekasminvṛttirarthe'pi yujyate
tānidyākhyātajānyāhuryathā gaurgamanāditi

22.13

gamanātpṛthivī gauḥ syādādityaḥ paśureva ca
vāgvā sā gacchati jalaminnampratyeti sarvadā

22.14

nipātā upasargāśca dṛśyante kena hetunā
bahuṣvartheṣu yeṣvete dṛśyanta upamādiṣu

22.15

bahuṣvartheṣu dhātūnāṃ vṛttau yatkāraṇambhavet
tadevānnāpi bhavati sā ca śaktiriti sthitiḥ

22.15.p1

iti pra ṛbhubhyo dūtamiva vyācikhyāsati mādhavaḥ| upasargeṣu vaktavyamāditaḥ sampradarśayan|| anvayavyatirekābhyāmupakruteḥ pratyayasya ca| pṛthagarthaparijñānamiti śābdikanirṇayaḥ

Linked texts (2)