Madhavanukramani 23
Mādhavānukramaṇī 23
- Language
- Sanskrit
23.2
upasargeṣvapi tathā bhavediti viniścayaḥ
tadetaddhātusaṃjñāyāṃ spaṣṭamāha patañjaliḥ
23.3
vadanti vācakāneka upasargānvipaścitaḥ
arthānāntu nilīnānāndyotakāstu patañjaleḥ
23.4
pratiṣṭhate tiṣṭhatīti gamanaṃ sthānameva ca
ubhayantiṣṭhaterarthaḥ prastutra dyotako gateḥ
23.5
bījāni vapatītyatra nivāpe dṛśyate vāpiḥ
adhi peśāṃsi vapate chedane tatra vartate
23.6
evamanye'pi dṛśyante bahuṣvartheṣu dhātavaḥ
dyotyanta upasargaiśca dhātvarthā iti nirṇayaḥ
23.7
pra yāta śībhamāśubhiḥ pra vo bhriyanta indavaḥ
prārambhe pro'nayorīṣṭaḥ prakarṣe cāpi dṛśyate
23.8
arcata prārcatetyatra vaispaṣṭye cāpi dṛśyate
asyedu pra brūhi pūrvyā bahavaḥ santi tāddaśāḥ
23.9
paśuḥ pārthayate kanyāmpraśāntaḥ pāñjalistathā
prasannamudakaśveti bhinnārthāḥ pā ime matāḥ
23.10
bhavato dvau yaṇādeśau yadaikasminpade tadā
tathā vyūhedyaṇādeśaṃ yathā vṛttirna duṣyati
23.11
vyūhe ca vṛttyasiddhiśvedvyūhanecchanti kecana
vyūhenākṣarasaṅkhyā ca kāryaṃvetyāha mādhavaḥ
23.12
tadimau ślokau bhavataḥ
catvāri sandhijātāni yairicchando hasate na ca
praśliṣṭamabhinihataṃ kṣiprasandhirabhidrutam
etāni sandhijātāni mimānaśchandaso'kṣaraiḥ
dvedhaṅkuryādasampūrṇaṃ na pūrṇaṃ kiñcaneṅgayet || iti
guṇo vṛddhiśca dīrghaśca praśliṣṭāḥ sandhayaḥ smṛtāḥ
eṅaḥ padāntādatīti santo'bhinihitaṃ viduḥ
23.13
prayogo'rtho vṛttirete padajñānasya hetavaḥ
balīyaḥ syādvirodhe ca pūrvampūrvamiti sthitiḥ
Linked texts (2)
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Mādhava, Sanskrit
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Veṅkaṭamādhava, Sanskrit