Pramāṇa · Search · About · API

Madhavanukramani 44

Mādhavānukramaṇī 44

Language
Sanskrit

44.1

atra nidānam
yasya kasyacicchandasaḥ sampadaṅgaścādicchāti
caturthantasya saṅkhyāya tāvatīrāharedvacaḥ
yaduta chanda āharedanyadanyasya sampade
caturthantasya saṅkhyāya vidyāttāstāvatīrucaḥ || iti
uṣṇigbhakhiṣṭubhaḥ sampādayitumicchannekādaśoṣṇihaḥ āharet| sapta triṣṭubho
bhavanti
gāyatrībhiruṣṇihaḥ sampādayitumicchansapta gāyatrīrāharet| ṣaḍuṣṇiho
bhavanti
uṣṇigbhargāyatrīḥ sampādayitumicchanṣaḍuṣṇihaḥ āharet| sapta gāyatryo
bhavanti
evaṃ sarvatra draṣṭavyam
iti
indrāya sāma gāyata vyācikhyāsati mādhavaḥ
pādeṣūneṣu vaktavyamāditaḥ sampradarśayan
vyūhedekākṣarībhāvānpādeṣūneṣu sampade
kṣaipravarṇāṃśca saṃyogānvyaveyātsahaśaiḥ svaraiḥ

44.2

vyūhedekāramṛccasyāmpetā jayatā nareti
mitā iva svaravo'syāmoṃkāraṃ vyūhate tathā

44.3

ikaḥ sthāne praviṣṭānāṃ yarṇāṃ saṃjñeyamiṣyate
yāmāhuḥ kṣaipravarṇeti teṣāśca vyūha iṣyate

44.4

agne cikiddhi asya no druannaḥ sarpirāsutiḥ
sandhīnevaṃvidhānvyūhetsampadarthamiti sthitiḥ

44.5

yasyeti lopaṅgaśca punarānīyate tathā
marto vurīta sakhiyamiti tatra nidarśanam

44.6

samīcīnā yadā vṛttirna vyūhe'pi bhavediha
na tadā vyūhamicchanti talaitāliṅgadarśanam

44.7

viśvo devasya neturityasyāmṛci śrayate
saptākṣaramprathamapadamaṣṭākṣarāṇi trīṇi

44.8

na tu sandhinimitto'yaṃ vakāro viśvagocaraḥ
anuktasya ca vyūho yasmādvyūhe'pi nākṣaram

44.9

akṣare pādaklaptiḥ syānna ca halkevalo'kṣaram
saṃyogānāmato vyūho na kārya iti bahvṛcāḥ

44.10

bhavato dvau yaṇādeśau yadaikasminpade tadā
tathā vyūhedyaṇādeśaṃ yathā vṛttirna duṣyati

44.11

vyūhe ca vṛttyasiddhiścedvyūhanecchanti kecana
vyūhenākṣarasaṅkhyā ca kāryavetyāha mādhavaḥ

44.12

tadimau ślokau bhavataḥ
catvāri sandhijātāni yaiśchando hasate na ca
praśliṣṭamabhinihataṃ kṣiprasandhirabhidrutam
etāni sandhijātāni mimānaśchandaso'kṣaraiḥ
dvaidhaṅkaryādasampūrṇaṃ na pūrṇaṃ kiñcaneṅgayet || iti
guṇo vṛddhiśca dīrghaśca praśliṣṭāḥ sandhayaḥ smṛtāḥ
eṅaḥ padāntādatīti santo'bhinihitaṃ viduḥ

44.13

prayogo'rtho vṛttirete padajñānasya hetavaḥ
balīyaḥ syādvirodhe ca pūrvampūrvamiti sthitiḥ

Linked texts (2)