Madhavanukramani 44
Mādhavānukramaṇī 44
- Language
- Sanskrit
44.1
atra nidānam
yasya kasyacicchandasaḥ sampadaṅgaścādicchāti
caturthantasya saṅkhyāya tāvatīrāharedvacaḥ
yaduta chanda āharedanyadanyasya sampade
caturthantasya saṅkhyāya vidyāttāstāvatīrucaḥ || iti
uṣṇigbhakhiṣṭubhaḥ sampādayitumicchannekādaśoṣṇihaḥ āharet| sapta triṣṭubho
bhavanti
gāyatrībhiruṣṇihaḥ sampādayitumicchansapta gāyatrīrāharet| ṣaḍuṣṇiho
bhavanti
uṣṇigbhargāyatrīḥ sampādayitumicchanṣaḍuṣṇihaḥ āharet| sapta gāyatryo
bhavanti
evaṃ sarvatra draṣṭavyam
iti
indrāya sāma gāyata vyācikhyāsati mādhavaḥ
pādeṣūneṣu vaktavyamāditaḥ sampradarśayan
vyūhedekākṣarībhāvānpādeṣūneṣu sampade
kṣaipravarṇāṃśca saṃyogānvyaveyātsahaśaiḥ svaraiḥ
44.2
vyūhedekāramṛccasyāmpetā jayatā nareti
mitā iva svaravo'syāmoṃkāraṃ vyūhate tathā
44.3
ikaḥ sthāne praviṣṭānāṃ yarṇāṃ saṃjñeyamiṣyate
yāmāhuḥ kṣaipravarṇeti teṣāśca vyūha iṣyate
44.4
agne cikiddhi asya no druannaḥ sarpirāsutiḥ
sandhīnevaṃvidhānvyūhetsampadarthamiti sthitiḥ
44.5
yasyeti lopaṅgaśca punarānīyate tathā
marto vurīta sakhiyamiti tatra nidarśanam
44.6
samīcīnā yadā vṛttirna vyūhe'pi bhavediha
na tadā vyūhamicchanti talaitāliṅgadarśanam
44.7
viśvo devasya neturityasyāmṛci śrayate
saptākṣaramprathamapadamaṣṭākṣarāṇi trīṇi
44.8
na tu sandhinimitto'yaṃ vakāro viśvagocaraḥ
anuktasya ca vyūho yasmādvyūhe'pi nākṣaram
44.9
akṣare pādaklaptiḥ syānna ca halkevalo'kṣaram
saṃyogānāmato vyūho na kārya iti bahvṛcāḥ
44.10
bhavato dvau yaṇādeśau yadaikasminpade tadā
tathā vyūhedyaṇādeśaṃ yathā vṛttirna duṣyati
44.11
vyūhe ca vṛttyasiddhiścedvyūhanecchanti kecana
vyūhenākṣarasaṅkhyā ca kāryavetyāha mādhavaḥ
44.12
tadimau ślokau bhavataḥ
catvāri sandhijātāni yaiśchando hasate na ca
praśliṣṭamabhinihataṃ kṣiprasandhirabhidrutam
etāni sandhijātāni mimānaśchandaso'kṣaraiḥ
dvaidhaṅkaryādasampūrṇaṃ na pūrṇaṃ kiñcaneṅgayet || iti
guṇo vṛddhiśca dīrghaśca praśliṣṭāḥ sandhayaḥ smṛtāḥ
eṅaḥ padāntādatīti santo'bhinihitaṃ viduḥ
44.13
prayogo'rtho vṛttirete padajñānasya hetavaḥ
balīyaḥ syādvirodhe ca pūrvampūrvamiti sthitiḥ
Linked texts (2)
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Mādhava, Sanskrit
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Veṅkaṭamādhava, Sanskrit