Pramāṇa · Search · About · API

Madhavanukramani 45

Mādhavānukramaṇī 45

Language
Sanskrit

45.1

iti
somaḥ punāno arṣati vyācikhyāsati mādhavaḥ
avasāneṣu vaktavyamāditaḥ sampradarśayan
tatrarcāmavasānāni prāyeṇārthānurūpataḥ
avasyedantatastvala dvipadaikapadā ṛcaḥ

45.2

ardharce'vāntaraḥ kaścidvākyārthaḥ paryavasyati
bahvīṣvṛkṣu viśeṣanantañca vijānantyapāṇḍitāḥ

45.3

padayormukhyayoḥ pañcāāmeko'rthaḥ paryavasthitaḥ
triṣu cānyastatastāsu dvāvuktvā trīnatho vadet

45.4

yatrānyathāvasānaṃ syāttatrārtho'pi ca tāddaśaḥ
pura uṣṇikṣu sarvāsu pādo mukhyastathāvidhaḥ

45.5

bharadvājāyāva bhukṣata dvitā hatoriva te'dṛksamastu satyam
taccakṣurdevahitaṃ śukramuccaradbhrākṣāścinme abhipitve arāraṇuḥ

45.6

madhye'vasānantu catuṣpadāsu
tribhiḥ samastairaparaiḥ parairvā
etaṃ śaṃsantribhirādyaiḥ padaiḥ syādadhīnvatra tribhirevāparaiśca

45.7

indro madāya vāvradhe nakiṣṭaṅkamaṇā naśat
avasyetpādayoratra mukhyayoḥ kacidanyathā

45.8

nakirdevā minīmasi triṣu pādeṣvavasyati
ṣaṭpadāyāśca madhye syāddvayorvā paryavasyati

45.9

sa kṣapaḥ pariṣakhvaje niṣkaṃ vā ghā kraṇavate
nidarśanamṛcau tatra darśayāmāsa śaunakaḥ

45.10

suṣṭhumā yātamadribhirnahi vāṃ vatrayāmahe
pro ṣvasmai purorathamiti saptapadā imāḥ

45.11

eṣu mantreṣvavasyanti dvābhyāndvābhyāntataḥ param
pādeṣu triṣvavasthānaścaturtvapi ca kurvate

45.12

ṛcyasyāñchāndasā viprā nahi vāṃ vatrayāmahe
dvayoḥ paścasu vāvasyetsā pro ṣvasmai puroratham

45.13

sa hi śardho na mārutantriṣu pūrvamavasyāti
dvāvuktvā trīnatho brūyādaṣṭau pādā bhavanti te

45.14

pāde pāde samāpyante prāyeṇārthā avāntarāḥ
virodhe'kṣarataḥ pāda imamme varuṇa śrudhi

45.15

śrudhīmaṃ havaṃ varuṇa pāde mukhye samanvayaḥ
havamityasya pādāntaḥ śrudhītyatreti śaunakaḥ

45.16

agnimīḷe purohitaṃ yajñasyetyarthasaṃsthitiḥ
yadā tadodāharaṇannandrendraśca pradarśayet

45.17

yadi yajñasya devo'gniriti tatrārtha iṣyate
pratipādamarthabhedāttadā naiṣā nidarśanam

45.18

athāpyarthaḥ svabhāvena na pādeṣu vyavasthāti
ṛtena mitrāvaruṇau vidyāttatra nidarśanam

45.19

sambodhanāccudāttatvamiha prāptanna dṛśyate
ṛtādyadhapade tasmādavirāmaḥ pratīyate

45.26

idamantāvasargāntavyamavadhānavivarjitaḥ
yāvanti śaknuyādvaktumaprāṇanneva mānavaḥ

45.21

tāvaddhirakṣarairarthaḥ prāyeṇa pratipādyate
gāyatryādijagatyantamaprāṇanneva bhāṣate

45.22

arthāpyatijagatyādimuccārayati mānavaḥ
avadhānaparo'prāṇansannakaścaturuttaram

45.23

mahatā praṇidhānena yatnena mahatāpi ca
uttamaṃ sannakamprāhurutkṛlyantamiti sthitiḥ

45.24

laukikārthasvabhāvena sannakānāṃ yathākramam
vaide bhūyānprayogo'bhūdalpo'thālpataro'pi ca

Linked texts (2)