Madhavanukramani 58
Mādhavānukramaṇī 58
- Language
- Sanskrit
58.1
iti
haye jāye manaseti vyāciravyāsati mādhavaḥ
anarthakṛtasandehamantreṣvādāvapānudan
bahūnāmiha mantrāṇāmarthanopalabhāmahe
tato nārthe'sti tātparyamiti kautsastvabhāṣata
58.2
yatharṣabhasya meghasya dundubheśca rathasya ca
sānnāśvānarthakāḥ śabdāstadvadyajuṣorapi
58.3
yacca karma kriyamāṇamṛgyajurvā vadediha
tadeva brāhmaṇānyāhustasmānmantrā nirarthakāḥ
58.4
yāni garme kapālāni kapālānāṃ vimocanam
prathanaśceru prathasca tvā coktaṃ vimocanam
58.5
āpa undantu jīvase keśānāmapi condanam
mantraireva matītāni brāhmaṇairviṃhitānyapi
58.6
tathā vipratiṣiddhārthā ṛjrāśvaḥ śatamekaśca
śatameṣānnvṛkya iti bhinnāḥ saṅkhyānayorracoḥ
58.7
evameka eva rudro'saṅkhyātā sahasrāṇīti
aśatrurindra jajñiṣe śataṃ senāstathājayat
58.8
māyetsā te yānīti ca vispaṣṭamṛṣiruktavān
sarveṣāmeva yuddhānāmmuktakaṇṭhamasatyatām
58.10
devaloke bahatyagnirharvīṃṣīti pratīyate
yatra vettha vanaspate bhūmimparjanyā jinvanti
aśvo na devavāhano devannā havyamūhiṣe
mahe yatpitra īṃ rasamvahavaḥ santi tāhaśāḥ
58.11
āhūyante ca yajñeṣu yakṣyamāṇāstathāditaḥ
agnimaśra ā vaheti santyṛcaśca tathāvidhāḥ
58.12
ā dvābhyāṃ haribhyāmindra ya indrāgnī citratamaḥ
apāḥ somamastamindra parā yāhi maghavannā
58.13
chinddhevāpi ca brūta oṣadhiṃ svadhitintataḥ
oṣadhe trāyasvainaṃ svadhite mainaṃ hiṃsīḥ
58.14
vivakṣite'samāpte'rthe chandaścetsaṃsthitambhavet
brūte'vaśiṣṭaśca punaraśvaśca tvā vāravantam
58.15
atyaṣṭiṣvapi coktāni padānyarthe'napekṣite
punaḥ punaḥ prayujyante tasmānmantrā nirarthakāḥ
58.16
ala brūmo'rthavantaḥ syuḥ padasajñā bhavanti te
taduktamṛṣiṇetyāha liṅgācca viniyujyate
58.17
upādāya tathā mantrānvyācaṣṭe brāhmaṇaṅkacit
ṛgyajurvābhivadati samṛddhantaduvāca ca
58.18
naiṣa sthāṇoraparādho yattamandho na paśyati
vṛddhasevābhiyogābhyāmartho jñeyaḥ prayannataḥ
58.19
durjñānāni brāhmaṇāni santi kānicidityataḥ
nānarthakāni sarvāṇi tadvanmantrāśca sārthakāḥ
58.20
praśaṃsārthamupādānaṃ vaiśadyārthantathaiva ca
urupathasvetyādīnāmmantrāṇāmbrāhmaṇaiḥ kṛtam
58.21
loke'pyupekṣā bhavati mahattvaṃpasya tadyathā
caturdaśa sahasrāṇi caturdaśa ca rākṣasāḥ
58.22
iti bruvāṇo vadati sahasrāṇi caturdaśa
ṛcyetasyāmupekṣaivammeṣasyaikasya yujyate
58.23
rudrasyaikasya vipruṣaḥ sahasrāṇi sahasraśaḥ
rudrāḥ śatapathenoktā virodho nāsti tala ca
58.24
aśatrutvantathendrasya sarvaśatrunivarhaṇāt
stutimaryatsā ta iti na tvasatyatvakīrtanam
58.25
agnirhavīṃṣi vahati yajamāneṣu keṣucit
tapaḥśraddhāvihīneṣu yeṣu nāyānti devatāḥ
58.26
śraddhātapaḥsamṛddheṣu yajamāneṣu devatāḥ
āhvayānīya yajati guṇavadyājakeṣu ca
58.27
sarvatrāvāhanaṅkāryamaparaiḥ śreyasāmiha
āgacchantu na vā devāstathā loke ca hṛyate
58.28
ahiṃsānnāyavacanādyūpacchede pratīyate
ahiṃsāvacanaścaitaddhvaryornihnavātmam
58.29
chandaso'nuvidhānāya laukikāśca prayuñjate
nāpekṣitaddhvavacicchandamārdhikaśca prayuñjate
58.30
tasmānmantrāḥ sāmavarjamarthavanta iti sthitiḥ
gītirnārthavatī loke tathā sāma nirarthakam
Linked texts (2)
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Mādhava, Sanskrit
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Veṅkaṭamādhava, Sanskrit