Madhavanukramani 60
Mādhavānukramaṇī 60
- Language
- Sanskrit
60.1
iti
tadidāsa bhuvaneṣu vyācikhyāsati mādhavaḥ
ṛgarthamavagantavyamāditaḥ sampradarśayan
sūtrakārairanuktatvātkecinmantrārthavādayoḥ
na jñātavyo'rtha ityāhurjñātavyaścedvadanti te
60.2
atra bhūmo lokasiddhaḥ padārtho'nvaya eva ca
miśritasya tathārthasya kramaḥ sūtraiḥ pradarśyate
60.3
arthavādeṣvapi nannu virodho'sti parasparam
samādheyo buddhimadbhiḥ sūtrakṛdbhirupekṣitaḥ
60.4
vadanti tatra kavayaḥ kartavyāṃśaparā ime
kalpasūtrakṛtaḥ sarve na tu jñātavyatatparāḥ
60.5
ṛṣicchandodaivatāni jñātavyānyeva vaidikaiḥ
kalpasūtrairanuktāni tathā mantrārthavādayoḥ
60.6
vedārthamavagantavyamṛṣirāha bṛhaspatiḥ
aviśeṣeṇa sūktena sūktantacca bṛhaspate
60.7
athāpi mantro bhavati sthāṇurayaṃ bhāravāhaḥ
yaddhītamavijñātaṃ viśeṣo nāsya kīrtitaḥ
60.8
mantrārthavādairapi ca smārtā dharmāḥ prakalpitāḥ
tasmānmantrārthavādārtho jñātavyo'tra prayatnataḥ
60.9
atra brāhmaṇam—
manuṣyā ṛkṣūtkāmatsu devānabruvan | ko na ṛṣirbhaviṣyatīti | iti | tebhya
eva tarkaṃṛṣimprāyacchan | te mantrārthaṃcintāvyūhamabhyauhan | tasmādyadaiva de
kiścānūcāno'bhyūhatyārṣantadbhavati | iti
api ca brāhmaṇānīha mantrānṛbhāṣyakāravat
upādāya vadantyarthajñānameva prayojanam
60.10
tathā ceha niruktāni mantrānvyācakṣate sphuṭam
svāyambhuvo manuścāha nighaṇṭūnāmavekṣaṇam
60.11
buddhivṛddhikarāṇyāśu dhanyāni ca hitāni ca
nityaṃ śāstrāṇyavekṣeta nigamāṃścaiva vaidikān
60.12
ṛṣicchandodaivatajño mantrabrāhmaṇavittathā
sakalpādhītaikavedaḥ karma kartumihārhati
60.13
vedāvanyau ca vijñeyau yājñikebhyaḥ samāsataḥ
ājihīrṣati yatkarma tasya yau pratipādakau
60.14
mantrārthavādasaukṣmyajñaḥ sarvavedajña eva ca
tattajjñānānuguṇyena phalādhikyena yujyate
60.15
svayaśca puruṣārtho'yambrāhmaṇasya viśeṣanaḥ
aṅgopāṅgaiḥ prayatnena yadyarthamavagacchati
Linked texts (2)
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Mādhava, Sanskrit
- Ṛgvedānukramaṇī (Mādhava) — Veṅkaṭamādhava, Sanskrit